Rusya Merkez Bankası 2027–2029 Finans Piyasası Planını Açıkladı
HABERRUS - Rusya Merkez Bankası (ЦБ), 2027–2029 dönemine ilişkin finans piyasası gelişim taslağını yayımladı. Düzenleyici, önümüzdeki üç yılda finans sektörünün nasıl şekillenmesi gerektiğini ortaya koydu. Planın ana eksenleri arasında sermaye piyasasının güçlendirilmesi, bankaların dayanıklılığının artırılması, vatandaşların borçluluğunun sınırlanması, dijital ruble ve Hızlı Ödeme Sistemi’nin (СБП) geliştirilmesi, dolandırıcılığa karşı koruma ve finans sektöründe yapay zekâ kullanımı yer alıyor.
Sermaye piyasası banka kredilerine alternatif olacak Merkez Bankası, sermaye piyasasını işletmeler için banka kredilerine daha tam bir alternatif haline getirmeyi hedefliyor. Özellikle hisse senedi ihracı yoluyla öz sermaye finansmanına ağırlık verilecek. Devlet desteğinin kredi sübvansiyonlarından sermaye piyasası araçlarına kaydırılması planlanıyor. Bu kapsamda yüksek teknolojili üretim, ithal ikamesi, kaynak dışı ihracat ve altyapı projeleri öncelikli olacak.
Bankalar için yeni sermaye kuralları Bankaların 2028’e kadar 2023’ten bu yana düşürülen sermaye yeterliliği tamponlarını yeniden oluşturması gerekiyor. 2029’dan itibaren sistemik öneme sahip bankalar için finansal sistemdeki önemlerine göre farklılaştırılmış tamponlar getirilecek. 1 Nisan 2027’den itibaren bankaların çekirdek dışı finansal olmayan varlıklara yatırımlarına kademeli bir sınırlama uygulanacak; limitin üzerindeki yatırımlar sermayeden düşülecek. Merkez Bankası ayrıca 2018’den bu yana değişmeyen asgari banka sermayesi şartlarının yükseltilmesini de değerlendiriyor.
Konut tasarruf sözleşmesi 2027’de geliyor 2027’de yeni bir bankacılık ürünü olan konut tasarruf sözleşmesi devreye girecek. Vatandaşlar özel bir vadeli hesapta peşinat biriktirebilecek, ardından aynı sözleşme kapsamında ipotek kredisi alabilecek. Mevduat 10 milyon rubleye kadar sigortalanacak; sözleşme süresi en az üç yıl olacak. Bu ürünün bankalar için uzun vadeli fon kaynağı oluşturması bekleniyor.
Borçluluk ve dolandırıcılıkla mücadele sıkılaşıyor Kredi kuruluşları, borç yükünü değerlendirirken öncelikle resmî gelir bilgilerini esas alacak: devlet bilgi sistemleri, Dijital Profil ve işveren belgeleri. Borç yükü hesaplamasına icra takibi borçları ve taksitli ödemeler gibi daha fazla yükümlülük dahil edilecek. Merkez Bankası, gayrimenkul alımında taksitli satışları da ayrıca düzenleyecek. Öneriler arasında müteahhit taksit süresinin binanın devreye alınmasından sonra üç yılla sınırlanması ve bu sözleşmelerin kredi bürolarına bildirilmesi var.
Dolandırıcılığa karşı kredi yasağı, soğuma süreleri ve “ikinci el” transfer onayı gibi mekanizmalar geliştirilecek. Kreditörler sahte kredileri önlemek için daha hızlı bilgi paylaşacak. 1 Ekim 2027’den itibaren bankalar, tüketici kredisi sözleşmesinin imzalandığını ve varsa soğuma süresinde cayma hakkını Devlet Hizmetleri (Gosuslugi) üzerinden borçluya bildirecek. Ayrıca kötü amaçlı yazılımlarla ele geçirilen bankacılık uygulamaları üzerinden çalınan müşteri fonlarının tazmin edilmesi için mekanizma planlanıyor.
Dijital ruble ve СБП yaygınlaşacak 1 Eylül 2026’dan itibaren en büyük bankaların müşterileri dijital ruble işlemleri yapabilecek, büyük satıcılar da bu ödemeyi kabul edebilecek. Merkez Bankası dijital ruble ve altyapısının kullanımını genişletmeyi amaçlıyor. Aynı tarihten itibaren QR kodla ödemelerde СБП, banka ödeme servisleri, dijital ruble ve diğer araçlar arasında seçim yapmayı sağlayan evrensel QR kodu kullanılacak. СБП’nin vatandaşların ve işletmelerin devletle yaptığı ödemelerde ve sınır ötesi transferlerde de geliştirilmesi sürdürülecek.
Uluslararası ödemelerde yerli para birimleri Merkez Bankası, dış ticaret ödemelerinde ruble ve ticaret ortaklarının para birimlerinin kullanımını genişletmeyi hedefliyor. Bu adımın dost olmayan ülkelerin kısıtlamalarından kaynaklanan riskleri azaltması bekleniyor. Rus bankalarının yabancı bankalarla muhabir ilişkileri, alternatif finansal bilgi paylaşım kanalları ve СБП üzerinden sınır ötesi ödemeler genişletilecek. Merkez Bankası ayrıca uluslararası ödemelerde merkez bankası dijital para birimlerinin kullanımı ve “Mir” kartlarıyla yurt dışında ödeme mekanizmalarının geliştirilmesi üzerinde çalışmaya devam edecek.
Finans sektöründe yapay zekâ için risk odaklı yaklaşım Merkez Bankası, finans piyasasında yapay zekâ kullanımına ilişkin risk odaklı ve teknolojiden bağımsız bir yaklaşım izleyecek. Finans kuruluşlarının yapay zekâyı nerede ve ne ölçüde kullandığı, bu teknolojiyle hangi ürünlerin oluşturulduğu ve hangi riskleri doğurduğu takip edilecek. Aynı zamanda güvenlik ve bilgi gizliliği şartları korunarak piyasa katılımcıları ile yapay zekâ geliştiricileri arasında veri paylaşımı için uygun koşullar oluşturulacak.
Finansal istikrar uyarısı Merkez Bankası, yüksek borç yükü, kredi risklerinin yoğunlaşması, dış ticaret ve uluslararası ödemelerdeki değişimlerden kaynaklanan risklere karşı uyarıda bulunuyor. Düzenleyici ayrıca iklim risklerine ve bunların finans sektörü üzerindeki etkilerine ayrı bir önem verecek. Bankalar ve diğer finans kuruluşlarının risk değerlendirmesinde iklim değişikliğinin olası sonuçlarını daha iyi dikkate alması gerekecek.