Türk Devletleri Bakü'de Yeni Ulaşım Mimarisini Masaya Yatırdı
HABERRUS - Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), İran'daki savaşın yarattığı kaos ortamında, siyasi bildirgelerden somut adımlara geçiyor.
Bakü'de 2 Nisan'da yapılan ikinci hükümet başkanları ve başkan yardımcıları toplantısında, kesintisiz bir Avrasya ulaşım mimarisi oluşturmanın acil yolları tartışıldı.
Azerbaycan'dan Zengezur Koridoru vurgusu
Toplantının açılışını yapan Azerbaycan Başbakanı Ali Asadov, Zengezur Koridoru'nun sadece Nahçıvan'ı Azerbaycan'a bağlayan bir güzergah olmadığını, tüm Türk dünyasını birleştiren stratejik bir proje olduğunu söyledi. Asadov, koridorun Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahı (TMTM) ile entegre edilerek tüm makro bölge için yeni iletişim olanakları yaratacağını belirtti.
Kazakistan'dan Zengezur'a tam destek
Kazakistan Başbakanı Olzhas Bektenov, ülkesinin Zengezur Koridoru projesine katılmaya hazır olduğunu resmen duyurdu. Bektenov, küresel istikrarsızlık ortamında gıda ve enerji güvenliğinin doğrudan ulaşım yollarının güvenilirliğine bağlı olduğunu vurgulayarak, 2026 yılında Bakü ile hükümetlerarası bir anlaşma imzalamayı planladıklarını açıkladı.
Kırgızistan ve Özbekistan da destekledi
Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkanı Adılbek Kasımaliev, Zengezur Koridoru'nun Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun mantıksal bir devamı olduğunu söyledi. Özbekistan Başbakanı Abdulla Aripov ise Orta Koridor'un geliştirilmesinin yanı sıra Bakü-Tiflis-Kars demiryolu projelerinin de hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye'den uyarı: 'Varoluşsal tehdit altındayız'
Toplantıda en sert uyarı Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'dan geldi. Yılmaz, İran-İsrail-ABD üçgenindeki çatışmanın artık yerel bir kriz olmaktan çıktığını ve TDT'nin tüm coğrafyası için doğrudan varoluşsal bir tehdide dönüştüğünü söyledi.
"İran, İsrail ve ABD arasındaki artan gerilim, tüm coğrafyamızda barışı tehdit ediyor. Riskin merkezi Hürmüz Boğazı'na kaymış durumda. Kritik altyapı ve enerji tesislerine yapılan saldırılar, gezegensel ölçekte geri dönüşü olmayan bir felakete yol açabilir."
Yılmaz, tüm tarafları acil ateşkes ve diplomasi diline dönmeye çağırdı.
Türkmenistan'dan yoğun ilgi
Teşkilatın siyasi boyutundan uzak duran Türkmenistan, pratik işbirliğine giderek daha fazla ilgi gösteriyor. Başbakan Yardımcısı Nokerguli Ataguliyev liderliğindeki büyük bir heyetle Bakü'de hazır bulunan Türkmenistan'ın, Orta Koridor'u kullanma ve AB'nin Global Gateway projelerine entegre olma niyetini güçlendirdiği belirtiliyor.
Hazar'da İran'ın caydırıcılığı azaldı
Uzmanlar, İsrail savaş uçaklarının son iki haftadır İran'ın Hazar kıyısındaki Bender Enzeli Limanı'nı bombalamasına dikkat çekiyor. Saldırılarda ticari limandan çok, İran Donanması'na ait korvetlerin hedef alındığı ifade ediliyor.
Siyaset bilimci Derya Karayev, "Coğrafi ve lojistik nedenlerle bu korvetlerin Basra Körfezi'ndeki savaşa katılması imkansızdı. Ancak Hazar'da İran filosunun yok edilmesi, İran'ın bölgedeki tek taraflı projelere yönelik itirazlarını şimdilik ortadan kaldırdı" yorumunu yaptı. Bu durum, Türk devletlerinin Orta Koridor projelerini hayata geçirmesini kolaylaştıran bir faktör olarak değerlendiriliyor.