Rus Gemilerine İHA Saldırıları İhracatı Vurdu; Tarım Sektörü Krizde
MOSKOVA - Rusya’nın güney bölgelerinde buğday ve arpa fiyatları, üç hafta içinde yüzde 8 ila 14,5 oranında düşerek çiftçileri maliyetin altında satış yapmaya zorladı.
Uzmanlar, bu durumun önümüzdeki sezon ekim alanlarında yüzde 30-40’lık bir daralmaya yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Fiyatlar Çakıldı, Çiftçi Kan Ağlıyor
Rusya’nın tahıl ambarlarından biri olan Rostov bölgesinde durum giderek vahimleşiyor. Rostov Bölgesi Çiftçi Birlikleri ve Tarım Kooperatifleri Birliği Başkanı Aleksey Zhdanov’a göre, şu anda buğday fiyatları geçen yıla göre ruble başına daha düşük seviyelerde seyrediyor. En kritik nokta ise arpa fiyatlarının ton başına 8 bin rubleye kadar gerilemesi. Oysa arpanın maliyeti ton başına 9 bin ruble. Bu durum, çiftçilerin her sattıkları üründen zarar ettiği anlamına geliyor.
Zhdanov, “Fiyatlar on yıl öncesinin seviyesinde. Durum felaket. Tahıl alımı neredeyse yok. Mevcut silolarda ise günlük 300 KAMAZ kamyonluk kuyruk oluşuyor” diyerek sektördeki çaresizliği gözler önüne seriyor. Bu koşullar altında, yan geliri veya hayvancılık gibi alternatif iş kolları olmayan çiftçilerin iflas etmesi kaçınılmaz görünüyor.
Lojistik Felci ve İhracatta Darboğaz
Fiyatlardaki bu çöküşün en büyük nedeni, Rus tahıl ihracatının belkemiğini oluşturan Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki lojistik zincirinin kopması. Limanların kapanması veya sınırlı çalışması, ihracatçı firmaları alternatif, çok daha maliyetli rotalara yönelmeye itti. Bu da hem deniz navlun ücretlerini yüzde 50’ye varan oranlarda artırdı hem de iç piyasada arz fazlasına neden oldu.
Rus tahılının en büyük alıcılarından Türkiye’nin kendi rekoltesini artırması ve Mısır’ın elindeki stokların yüksek olması, dış talebin azalmasına eklenince iç piyasadaki fiyat baskısı daha da arttı. İç piyasanın bu fazlayı emme kapasitesi sınırlı; un sanayicileri yüksek faiz oranları ve fiyatların daha da düşeceği beklentisiyle alımlarını kısıyor.
Sibirya’da Endişe Büyüyor
Fiyat çöküşü ve ihracat krizi, sadece güney bölgelerle sınırlı değil. Henüz hasat dönemine yeni giren Sibirya’da da durumun vahameti hissediliyor. Novosibirsk bölgesindeki “Petrakovskoye” tarım işletmesinin genel müdürü Igor Petrin, bölgede fiyatların geçen yıla göre yüzde 10-15 daha düşük olduğunu belirtiyor. Tüccarlar, bu durumu lojistik ve ihracat kanallarının felç olmasına bağlıyor.
Petrin, “Güney limanları çalışmıyor. Tek umudumuz demiryolu ile Çin’e yapılan ihracat. Ancak eylül ayında demiryolu tarifeleri artacak ve vagon bulmak daha da zorlaşacak” diyerek önümüzdeki aylarda daha büyük sıkıntılar yaşanacağını öngörüyor. Geçen yılki kuraklık nedeniyle maliyetleri zaten yüksek olan çiftçiler, bu koşullarda ayakta kalmanın zor olduğunu ifade ediyor. Petrin’e göre, tanıdığı birçok çiftçi “Artık tarımla uğraşmayacağım” diyor.
Küresel Etkiler ve Gelecek
Uzmanlar, mevcut gidişatın sadece Rusya’yı değil, küresel tahıl piyasasını da derinden etkileyeceğini belirtiyor. Rusya’nın ağustos ayı buğday ihracatının geçen yıla göre yüzde 32-43 oranında azalması bekleniyor. Rusya’nın dünya buğday ticaretindeki payı göz önüne alındığında, bu durum küresel fiyatları yukarı çekebilir.
Özellikle Rusya ve Ukrayna’dan yapılan tahıl ithalatına bağımlı olan Afrika ve Orta Doğu ülkeleri, bu krizden en ağır şekilde etkilenecek. Rusya, Karadeniz üzerinden yapılan ihracatın tamamen durması halinde, yılda 30-35 milyon ton buğdayı (dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 15’i) dışarı satamama riskiyle karşı karşıya. İç piyasada fiyatlar düşerken, küresel piyasalarda olası bir kıtlık fiyatların fırlamasına neden olabilir. Bu durum, Rus çiftçisinin iflası ve küresel gıda güvenliği arasında bir kısır döngü yaratıyor.