Türkmenistan'dan Afgansitan Üzerinden Hindistan'a Doğalgaz Hamlesi

HABERRUS - Orta Asya'nın doğalgaz devi Aşkabat, on yıllardır ertelenen TAPI doğalgaz boru hattı projesinde kritik bir aşamaya geldi. Afganistan topraklarındaki inşaat çalışmaları hız kazanırken, bölgenin jeopolitik riskleri ve Taliban'ın uluslararası izolasyonu projenin önündeki en büyük engeller olmaya devam ediyor.

İnşaat Sürüyor, Hedef Güney Asya

Türkmenistan'ın Serhetabat (eski Kuşka) kentinden Afganistan'ın Herat kentine uzanan 153 kilometrelik kritik güzergahta inşaat çalışmaları yoğunlaştı. Türkmen yetkililer, Afganistan tarafında 700'den fazla uzman ve 250 iş makinesiyle gece gündüz çalışıldığını duyurdu.

Projenin tamamı, Türkmenistan'daki Galkynış doğalgaz sahasından başlayıp Afganistan ve Pakistan üzerinden Hindistan sınırına ulaşacak yaklaşık 1.800 kilometrelik bir hat olarak planlanıyor. Yıllık 33 milyar metreküp gaz taşıma kapasitesi hedeflenen TAPI:

• Türkmenistan için: Çin'e bağımlılığı azaltacak yeni bir ihracat yolu.
• Afganistan için: Transit gelir, istihdam ve uluslararası alanda meşruiyet kazanma fırsatı.
• Pakistan ve Hindistan için: Enerji arz güvenliğine katkı.

Güvenlik Endişeleri: 100 Kilometrelik Devriye Yolu

Projenin en büyük soru işareti güvenlik. Taliban'ın kontrolündeki Afganistan'da boru hattının korunması hayati önem taşıyor. Bu nedenle Aşkabat, güzergah boyunca şimdiden 107 kilometrelik devriye yolu inşa etti. Ancak uzmanlar, Taliban'ın ülke genelinde mutlak kontrol sahibi olmadığını ve farklı grupların saldırı düzenleyebileceği uyarısında bulunuyor.

Su Krizi ve TAPI Arasında Tercih

Politika analisti Derya Karayev'e göre, Türkmenistan yönetimi TAPI'yi inşa ederken kritik bir su sorununu görmezden geliyor. Afganistan'da inşa edilen Kosh-Tepe sulama kanalı, Amuderya Nehri'nin suyunu önemli ölçüde azaltarak Türkmenistan'ın tarımını tehdit ediyor. Karayev, "Aşkabat, bu kanalın yol açacağı ekolojik felaketi görmezden gelerek gaz boru hattına öncelik veriyor" diyor.

Jeopolitik Riskler: Hindistan-Pakistan Gerilimi

TAPI'nin önündeki en büyük engellerden biri de Hindistan ile Pakistan arasındaki gergin ilişkiler. Nisan 2025'te, Keşmir'deki bir terör saldırısı iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti. Böyle bir ortamda, Pakistan üzerinden Hindistan'a gaz akışının sağlanması büyük bir risk oluşturuyor. Ayrıca, ABD'nin Taliban'a yönelik yaptırımları da projenin finansmanını ve işleyişini tehdit ediyor.

Özetle: Türkmenistan, TAPI'yi hayata geçirmek için büyük bir çaba harcıyor. Ancak Afganistan'daki güvenlik sorunları, bölgesel su krizi ve Hindistan-Pakistan gerilimi gibi aşılmaz görünen engeller, projenin kaderini belirsiz kılıyor. Aşkabat'ın bu riskleri göze alarak ilerlemesi, enerji bağımsızlığı hedefinin ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.