Gürcistan, Orta Asya’ya Yöneliyor: Tiflis’in Yeni Stratejik Rotası

HABERRUS - Gürcistan Başbakanı İrakli Kobaḥidze’nin 19-20 Haziran’da Tacikistan’a gerçekleştirdiği resmi ziyaret, ülkenin dış politikasında yeni bir dönemin habercisi oldu. Kısa süre önce Kırgızistan’ı da ziyaret eden Kobaḥidze, Orta Asya’yı artık Tiflis için “bir periferi değil, öncelikli dış ekonomik hedef” olarak tanımlıyor.

Tacikistan ile Tarihi İlk Ziyaret

Kobaḥidze’nin Duşanbe ziyareti, Gürcistan ile Tacikistan arasındaki tarihte başbakan düzeyinde gerçekleşen ilk resmi temas oldu. Gürcistan Başbakanı, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, “Orta Asya’nın tüm ülkeleriyle iş birliğini derinleştirmek, Gürcistan’ın kendi ekonomik potansiyelini daha iyi kullanmasına olanak tanıyacak” dedi.

Ziyaret kapsamında iki ülke arasında 11 belgeden oluşan bir paket imzalandı. Bunlar arasında ortak bir bildiri, ekonomik iş birliği için hükümetler arası komisyon kurulması ve düzenli doğrudan uçuşların başlatılmasına yönelik niyet beyanı yer alıyor. Kobaḥidze, Tacikistan Devlet Başkanı Emomali Rahmon ile görüşmesinde ayrıca havacılık bağlantıları, ticaret ve insani iş birliği konularını ele aldı.

Orta Asya Açılımının Arkasındaki Nedenler

Tiflis’in bu yeni rotasının ardında, Batı ile yaşanan siyasi gerilimler yatıyor. Avrupa Birliği ve ABD ile ilişkiler, iç siyasi kriz, Avrupa entegrasyonu tartışmaları ve Batılı ortakların Gürcistan hükümetine yönelik eleştirileri nedeniyle zorlu bir dönemden geçiyor.

Gürcistan yönetimi çok yönlü dış politikasını terk etmiyor ancak ülkenin ticaret, transit ve siyasi manevra için alternatif platformlara sahip olduğunu gösteriyor. Orta Asya bu noktada doğal bir seçenek olarak öne çıkıyor: Bölge, Çin, Rusya, Türkiye, Körfez ülkeleri ve AB’nin ilgisini çeken, giderek artan bir özne haline geliyor.

Orta Koridor ve Transit Üzerinden İş Birliği

Gürcistan, kendisini Orta Koridor’un (Orta Asya’yı Avrupa’ya bağlayan rota) kilit ülkelerinden biri olarak konumlandırıyor. Kobaḥidze, “Karadeniz üzerinden Gürcistan, yedi ülkeyi Avrupa pazarına bağlıyor. Bu nedenle transit fırsatlarını daha aktif kullanmalıyız” dedi.

Ticari veriler bu stratejiyi doğruluyor. 2022’den bu yana Gürcistan’ın Orta Asya ülkeleriyle ticareti önemli ölçüde arttı. 2025’te Kırgızistan ve Kazakistan, Rusya ile birlikte Gürcistan’ın en büyük üç ihracat ortağı arasına girdi. Bu artışın arkasında özellikle otomobil re-eksportu gibi faktörler yer alıyor.

Tacikistan’ın Gürcistan İçin Önemi

Tacikistan, denize kıyısı olmayan ve dış ticaret yollarına bağımlı bir ülke olarak, Gürcistan üzerinden Karadeniz’e ve Avrupa pazarlarına açılmayı hedefliyor. Duşanbe için Gürcistan, bir “deniz kapısı” işlevi görebilir.

Gürcistan ise Tacikistan’a sadece transit değil, aynı zamanda turizm, hizmet ekonomisi, dijital teknolojiler, eğitim ve kamu yönetimi alanlarında deneyim sunmayı planlıyor. İmzalanan belgelerde dijital ekonomi, inovasyon, e-devlet, yapay zeka ve yeşil ekonomi gibi başlıkların yer alması dikkat çekiyor.

Siyasi ve Güvenlik Boyutu

Kobaḥidze, Tacikistan’a Gürcistan’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne verdiği destek için teşekkür etti. Bu destek, Gürcistan yönetimi için Abhazya ve Güney Osetya konularının sadece Avrupa-Atlantik gündemi olmadığını, uluslararası alanda da tanınırlığını koruduğunu göstermesi açısından önemli.

Güvenlik iş birliği de gündemdeydi: Ortak bildiride terörle mücadele, aşırıcılık, uyuşturucu kaçakçılığı ve siber suçlarla mücadele konularına yer verildi.

Kırgızistan ile İlişkilerde Yeni Sayfa

Kobaḥidze’nin Bişkek ziyareti de benzer bir manzaraydı: 34 yıllık diplomatik ilişkilerde bir Gürcistan başbakanının Kırgızistan’a ilk ziyareti. Görüşmelerde, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun Gürcistan’ın liman altyapısıyla entegrasyonu ele alındı.

Kırgızistan için bu, denize erişim ve küresel ticarette daha aktif bir rol anlamına geliyor. Gürcistan için ise Orta Asya’dan gelecek yük akışını güvence altına almak, Orta Koridor’daki konumunu pekiştirmek açısından kritik.

Zorluklar ve Beklentiler

Uzmanlar, imzalanan belgelerin somut projelere dönüşüp dönüşmeyeceğinin belirleyici olacağını vurguluyor. Düzenli uçuşlar için yeterli talep, transit koridorlar için altyapı, tarifeler ve siyasi istikrar gerekiyor.

Ancak siyasi irade mevcut. Gürcistan, Orta Asya ile ilişkilerini derinleştirerek hem ekonomik fırsatları değerlendirmeyi hem de Batı ile ilişkilerinde elini güçlendirmeyi hedefliyor. Kobaḥidze’nin önümüzdeki dönemde Kazakistan’ı ziyaret etmesi ve Temmuz’da Özbekistan ile Türkmenistan cumhurbaşkanlarının Tiflis’i ziyaret etmesi planlanıyor.

Özetle: Gürcistan, Batı ile yaşadığı siyasi gerilimlerin ardından Orta Asya’ya yönelerek yeni ticaret ve transit rotaları oluşturmayı hedefliyor. Tacikistan ve Kırgızistan ile imzalanan anlaşmalar, bu stratejinin ilk somut adımları olarak değerlendiriliyor.