ABD’de Rus casusları satan ajanın ismi belli oldu
Haziran ayı sonlarında ABD’de yakalanan ve sonra da takas edilerek Rusya’ya iade edilen 11 Rus casusla ilgili haberler dünya gündeminden düşmüyor. Rus Kommersant gazetesine göre, casusları Rusya Dış İstihbarat Servisi (SVR) Amerikan Masası Eski Başkanı Binbaşı Şerbakov satmış. Şerbakov yurtdışındaki casusların koordinatörü görevinde bulunuyordu. Rus yetkililer “hain” Şerbakov’un peşine özel ajanın gönderildiğini de iddia ediyor.
Kommersant muhabirileri Vladimir Solovyov ve Vladislav Trifonov’un kaleme aldığı “Taze İhanet” başlıklı araştırma yazıda 11 Rus casusun kimin sattğı konusu irdelendi. Gazete, Rus Başbakan Vladimir Putin’in sözlerine atıfta bulunarak casusları ihanet sonucu yakalandığını belirtiyor. Yaz ayında casuslarla bir araya gelen Putin, “Bu ihanetin sonucudur” tespitinde bulunmuştu.
Kommersant, bu “hainin” SVR’de Ameikan Masası eski Başkanı Binbaşı Şerbakov olduğunu iddia ediyor. Gazeteye konuşan istihbarat kaynaklarına göre, Binbaşının hain olduğunu daha önce de ortaya çıkarmak mümkün olabilirdi. En önemli husus ise şu: Rus istihbaratı Şerbakov’un kızının uzun zamandır ABD’de yaşamasını göz önünde bulundurmamış. Soruşturmayı yürüten bir istihbarat yetkilisi, “Kimse, bu tür görevde bulunan birisinin yurtdışında akrabasının olduğuna şaşırmamış. Bu çok ilginç. Bu husus soruşturmayı ilgilendiren bir çok sorulardan birisi” diye konuştu.
Şerbakov’a casus skandalından bir yıl önce yeni üst düzey görev verildiği sırada kendisi bunu geri çevirdi. SVR’de kimse bu durumdan kuşkulanmadı. Kommersant’ın yorumuna göre, Binbaşı böylece yeni görev atamasında tekrar araştırılmasından kurtulmak istemiş. Devlet Uyuşturucu Kontrolü kurumunda çalışan oğlunun casus skandalından az bir süre önce Amerika’ya kaçtığı da ortaya çıktı.
Medvedev’in ABD ziyaretinden 3 gün önce kaçmış
Şerbakov, Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev’in Haziran ABD ziyaretinden üç gün önce Amerika’ya kaçtığı ortaya çıktı. Kommersant’a bu bilgiyi aktaran önemli resmi kaynaklar, “İhaneti ortaya çıkaracağımızdan ve arkasından ajanlarımızı ABD’den tahliye edeceğimizden endişe eden Amerikalılar onları gözaltına almaya başladı. Bu Beyaz Saray’ı çok zor durumda bıraktı ve sinirlendirmeye zorladı: Çünkü kimse Medvedev’in ilk ABD ziyaretine leke düşürmek, zorlaştırmak istemiyordu” dedi. Rus ajanların yakalanması haberi ise 28 Haziran’da açıklandı. Dolayısıyla Medvedev’in ziyareti artık geride kalmıştı.
Kommersant’a göre, Binbaşı Şerbakov, SSCB ve Rusya’nın super ajanı Huan Lazaro diye ABD’de tanınan Mihail Vasenkov’u (65) de satmış. Vasenkov, 1960 yılında İspanya’ya, oradan Şili’ye gönderilmiş. KGB Dış İstihbaratı’nda çalışan Vasenkov, bir Peru’lu bayanla evlenerek ABD’ye yerleşiyor. Eşi burada da gazeteci mesleğini devam ettirirken, Vasenkov bu durumdan yararlanarak ABD siyasi çevrelerle tanışıyor. 1980’lı yıllarda Moskova başarılı çalışmalarından dolayı Vasenkov’a gizli talimatla en üst “Sovyet Kahramanı” ödülü veriyor.
Cezalandırılması için peşine ajan takıldı
Kommersant, kaynaklara atıfta bulunarak Şerbakov’un peşine özel ajan gönderildiğini iddia ediyor. Putin’in “... Hainlerin sonu kötü olur” diye olayla ilgili sözlerini hatırlatan gazeteye Kremlin’deki üst düzey bir yetkili de benzer ifadelerde bulunuyor. Kremlin yetkilisi 1930’lı yıllarda yaşanan eski KGB operasyonunu hatırlatarak, “Biz bu şahsın kim ve nerde olduğunu biliyoruz... Hiç kuşkunuz olmasın: Mercader peşince gönderildi” dedi. Sovyet ajanı Ramon Mercader, 1940’te gazeteci kılığına girerek Meksika’da eski SSCB lideri Josef Stalin’in düşmanı Lev Troçki’yi öldürmüştü.
Şerbakov’un ihanetini ortaya çıkaran Rus istihbarat yetkililerine göre, soruşturmalar sonucunda eski görevliler dahil çok yetkili için “kötü” günler bekliyor. Kommersant’ın edindiği bilgiye göre, Medvedev olayın istihbarat hatasından ziyade hainlikten kaynaklandığına inanıyor. Fakat buna rağmen SVR’de kadro değişikliği için önemli kapalı toplantı da yapılacak. Gazete kaynakları Medvedev’in sözlerini şöyle aktarıyor: “Fiyasko (casusların ortya çıkarılması) düşünmek bir vesiledir.”
Fuad Seferov, Moskova, Cihan