Putin, Yabancı Ülkelerin Doğalgaz Ödeme Kurallarını Esnetti
MOSKOVA - Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, doğal gaz ödemelerine ilişkin kararnamede değişikliğe gitti.
Düzenlemeye göre, dost olmayan ülkelerden gaz alan şirketler, ödemelerini 1 Ekim 2026'ya kadar yalnızca Gazprombank üzerinden yapmak zorunda değil. Konuyla ilgili resmî açıklamalar peş peşe geldi.
Putin, 15 Haziran'da yayımlanan yeni bir kararname ile dost olmayan ülkelerden gaz alan şirketlere tanınan ödeme esnekliğini 1 Ekim 2026'ya kadar uzattı. Kremlin, bu hamleyle uluslararası alıcıların ruble ödemelerini sadece Gazprombank üzerinden yapma zorunluluğunu geçici olarak kaldırmış oldu.
Yeni düzenleme ne getiriyor?
Daha önce yürürlükte olan düzenleme, 1 Temmuz 2026'da sona erecekti. Yeni kararname ile bu süre 1 Ekim 2026'ya kadar uzatıldı. Artık dost olmayan ülkelerden gaz ithal eden şirketler, ödemelerini Gazprombank dışındaki diğer Rus bankaları üzerinden de gerçekleştirebilecek. Karar, ilgili bankaların söz konusu ödemeleri almasının ve işlemesinin önünü açarak doğal gaz ticaretindeki aksamaların giderilmesini hedefliyor.
Yaptırım oyununa karşı esneklik hamlesi
Kremlin'in bu adımı, ABD Hazine Bakanlığı'nın Kasım 2024'te Gazprombank'a yönelik uygulamaya koyduğu yaptırımların bir sonucu olarak geldi. Söz konusu yaptırımlar, doğal gaz faturalarının tahsil edilmesinde ciddi sorunlara yol açarak, başta Türkiye ve bazı AB ülkeleri olmak üzere alıcı ülkeleri zor durumda bırakmıştı. Daha önce yabancı alıcılar, dövizlerini diğer bankalarda rubleye çevirebiliyor ancak elde ettikleri rubleyi mutlaka Rus tedarikçinin Gazprombank'taki hesabına yatırmak zorundaydı. Yeni düzenleme, bu zorunluluğu ortadan kaldırarak alıcılara çok daha geniş bir manevra alanı sağlıyor.
Ekonomi uzmanları ne diyor?
Uzmanlar, bu kararın ardında yatan temel motivasyonun Rus gazının istikrarlı akışını sürdürmek ve Avrupa'daki en büyük alıcıları kaybetmemek olduğunu belirtiyor. Yüksek Lisans Ekonomi ve Finans Programı Koordinatörü Dr. Filippo d'Amore, yaptırımların hemen ardından gaz ticaretinin fiilen durma noktasına geldiğini, bu nedenle Moskova'nın pratik bir çözüm bulmak zorunda kaldığını söyledi. Bu hamle aynı zamanda, özellikle Macaristan ve Slovakya gibi enerji konusunda Moskova'ya bağımlı ülkelerin saf dışı bırakılmasını engelleme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Arka planda ne var?
Putin, ödeme sistemini esnetmenin yanı sıra kalan tek "Kuzey Akımı 2" hattının potansiyel faaliyete geçirilmesi konusunda da görüşmelere açık olduğunu ima etti. Bu gelişmeler, Avrupa'nın 2027 yılına kadar Rus enerji kaynaklarından tamamen bağımsız hale gelme planlarını uygulamaya koymaya çalıştığı bir dönemde yaşanıyor.
Özetle: Kararname, yabancı gaz alıcılarının ödeme kanallarını genişleterek ABD yaptırımlarının etkisini geçici olarak hafifletmeyi ve enerji ticaretinin devamlılığını sağlamayı amaçlıyor. Ancak bu esnekliğin ne kadar süreceği ve önümüzdeki dönemde ilişkilerin nasıl şekilleneceği ise belirsizliğini koruyor.