BRICS’ten Tek Taraflı Yaptırımlara ve Tarife Baskılarına Sert Mesaj
HABERRUS - BRICS ülkelerinin liderleri, 12 Eylül’de Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de düzenlenen zirvenin ardından ortak bildiriyi kabul etti. Hindistan Başbakanı Narendra Modi, bildirinin oybirliğiyle kabul edildiğini açıkladı.
Ticarette tek taraflı önlemlere endişe Bildiride, ticareti bozan ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına uymayan tek taraflı tarife ve tarife dışı önlemlerin artmasından duyulan endişe dile getirildi. Ülkeler, küresel ticaretin, tedarik zincirlerinin ve enerji kaynaklarının kesintisiz akışını sürdürmek için ortak çalışılması gerektiğini vurguladı.
Yerel para birimleri ve sınır ötesi ödeme mekanizmaları BRICS, sınır ötesi ödeme mekanizmaları oluşturma ve ulusal para birimlerinin kullanımını yaygınlaştırma çalışmalarını sürdüreceğini belirtti. Bildiride ayrıca tek taraflı ve ikincil yaptırımların kaldırılması çağrısı yapıldı.
Çatışmaların önlenmesi ve nükleer riskler Bildiride, çatışmaların önlenmesine ve kök nedenlerinin ortadan kaldırılmasına ayrı bir önem verildi. Ülkeler, artan nükleer tehdit ve çatışma risklerinden duydukları endişeyi ifade etti. Nükleer garantilerin ve çevrenin korunmasının silahlı çatışmalar sırasında dahi her zaman gözetilmesi gerektiği vurgulandı.
Kültürel mirasın korunması ve BM’ye destek Dokümanda, özellikle çatışma bölgelerindeki kültürel mirasın korunması, tahribatın ve yasadışı eser ticaretinin önlenmesi çağrısı yer aldı. BRICS ülkeleri ayrıca BM’nin görevini yerine getirmesine destek vereceklerini bildirdi.
Ödeme sisteminde gerçek durum: BRICS Pay henüz başlangıç aşamasında Bildirideki mutabakat, pratikte mevcut ödeme kanallarına hazır bir alternatifin devreye alındığı anlamına gelmiyor. Aksine, kendi altyapısını oluşturma sürecinin sürdüğü belirtiliyor. BRICS içinde tek bir sistem için istişareler 2015’ten bu yana devam ediyor. Rusya’nın öncülük ettiği ve Çin’in Ekim 2024’te destek verdiği BRICS Pay platformu ise hâlâ rakip çözümlerin bulunduğu bir fintek girişimi konumunda.
Bankacılık ve yaptırım riskleri Böyle bir sistemin işlemesi için bankaların, ödemelerde kullanılan para birimlerinin ait olduğu ülkelerde muhabir hesaplara ihtiyacı var. Bu nedenle ulusal para birimlerine geçiş, bankacılık altyapısına bağımlılığı ve finans kuruluşlarının yaptırım riskini üstlenme istekliliğini ortadan kaldırmıyor. Nitekim bazı BRICS ülkelerinin bankaları ve şirketleri, ikincil yaptırımlara karşı hassasiyet nedeniyle Rus tedarikçi ve ihracatçılarla yapılan ödemeleri bloke etmişti.
Ekonomik sınır: Ticaret dengeleri sorunu İkili ödemelerde, farklı ticaret fazlası ve açığına sahip ülkeler arasında dengeyi korumak zor. Eşit ticaret hacmi şartı, kalkınmayı sınırlayabiliyor. Bu sorunu aşmak için daha önce hesap birimi ve rezerv para birimi sepeti gibi öneriler gündeme gelmişti.
BRICS liderleri, Yeni Delhi zirvesinde tek taraflı tarife ve yaptırımlara karşı ortak bir bildiri kabul etti. Bildiride yerel para birimleriyle ödeme mekanizmalarının geliştirilmesi, yaptırımların kaldırılması, nükleer risklere karşı tedbir ve kültürel mirasın korunması gibi başlıklar öne çıktı. Ancak ödeme sistemine dair mutabakat, hazır bir alternatifin kurulduğu anlamına gelmiyor; BRICS Pay hâlâ başlangıç aşamasında. Bankacılık altyapısı, ikincil yaptırım riskleri ve ticaret dengesizlikleri, ulusal para birimleriyle ödeme sisteminin önündeki en büyük engeller olarak duruyor.