Evrene yeni bir pencere açıldı

Ünlü Alman bilim adamı Albert Einstein’in tam 100 yıl önce var oldukları tezini ileri sürdüğü kütlesel çekim dalgalarının varlığı bilimsel olarak ispatlandı. Einstein’ın ünlü İzafiyet Teorisi’nin de temelini oluşturan çekim dalgalarının varlığı ilk kez bilimsel olarak kanıtlanırken, bu gelişmenin astronomi ve fizik çalışmalarında yeni bir çığır açması bekleniyor. Bilim adamlarına göre de evrenin oluşması ve çalışmasını anlama yolunda devasa bir adım atıldı, astronomi çalışmaları açısından "evrene yeni bir pencere açıldı."

ABD’nin California Teknoloji Enstitüsü, M.I.T Üniversitesi ve ABD’de yerçekimsel dalgaları tespit için kurulan Lazer Enterferometresi Kütlesel Çekim Dalgaları Gözlemevi (LIGO - Laser Interferometer Gravitational Wave Observatory) laboratuvarları, Fransa’nın Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi ve İngiltere Bilim Kurulu ile birlikte eşzamanlı bir açıklama yaptı.

ABD’nin Massachusetts eyaletindeki Washington kentinde bir basın toplantısı düzenleyen bilim adamları, araştırmalarının sonuçlarını kamuoyu ile paylaştı.

1.3 MİLYAR YIL ÖNCE OLUŞAN DALGALAR 14 EYLÜL 2015'TE DÜNYAYA ULAŞTI

Bilim adamları açıklamalarında 1.3 milyar yıl önce çarpışan iki kara deliğin evrene yaydıkları çekim dalgalarının 14 Eylül 2015’te dünyaya ulaştığını ve bu dalgaların geliştirilen aletlerle tespit etmeyi başardıklarını duyurdu. Açıklama ise İzafiyet Teorisi’nin yüzüncü yıldönümünde yapıldı.

EVRENE BİR PENCERE AÇIYORUZ

LIGO Müdürü David Reitze “Bugüne kadar çekim dalgalarına karşı sağırdık; ancak şimdi onları duyabiliyoruz.” dedi. Reitze ve meslektaşları, gerçekleştirdikleri bu buluşun, Galile’nin 4 asır önce teleskopu kullanmasıyla eşdeğer olduğunu dile getirdi. Reitze, “Bugün aynı derecede öneme sahip bir iş yaptığımızı düşünüyoruz. Sanırım evrene bir pencere açıyoruz.” dedi.

Çalışma LIGO labaratuvarlarında 16 farklı ülkeden 1000 kadar araştırmacının katılımıyla gerçekleştirdi. 14 Eylül’de ulaştığı belirtilen dalgaların doğrulanması ve hesaplanması aylar sürdü.

EİNSTEİN'IN 100 YIL ÖNCE ÖNE SÜRDÜĞÜ DALGA ŞEKLİYLE AYNI

LIGO Araştırma Ekibi’nin Başkanı David Shoemaker da açıklamasında “Einstein’ın 1916 tarihli teorisinde temel aldığı dalga şekliyle bizim 2015’te gözlemlediğimiz dalga şekli tamamen aynı.” dedi.

DÜNYADA İKİ DEDEKTÖR VAR, YENİLERİ İTALYA, JAPONYA VE HİNDİSTAN'DA AÇILACAK

Araştırmacılar, dalgaları tespit edebilmek için her biri 4 kilometre uzunluğunda olan iki adet tüpün L harfi şeklinde yerleştirildiği dev dedektörleri kullandı. Bu dedektörler Hanford (Washington) ve Livingston'da (Louisiana) kuruldu. VIRGO adı verilen üçüncü bir dedektörün bu yıl sonlarında İtalya’da açılması bekleniyor. Ayrıca sonraki yıllarda Japonya ve Hindistan’da da dedektörler kurulması planlanıyor.

NASA uzmanlarından, Yerçekimsel Astrofizik Laboratuvarı Başkanı Tuck Stebbins, söz konusu dedektörlerin “insanlar tarafından inşa edilmiş en kompleks makinelerden biri” olarak tarif ediyor.

Araştırmacıların 1.3 milyar önce kütleleri Güneş’ten 29 ila 36 kat büyük olan iki kara deliğin çarpışması ile oluşan dalgaların 14 Eylül’de önce Louisiana’daki dedektöre, 7.1 milisaniye sonra da Washingon’daki dedektöre ulaştığını duyurdu. Aralarında 3 bin kilometre olan iki dedektörlerin aynı sonuçları elde etmesi, keşfin doğruluğunu kanıtlayan bir diğer etmen.

Gelişme, bilim dünyasında da heyecan uyandırdı.

Birmingham Üniversitesi Fizik ve Astronomi Bölümü profesörlerinden Alberto Vecchio, gelişmeyi “Bu astronomideki büyük zamanlardan biri. Tamamen dönüşümsel.” olarak niteledi.

Glascow Üniversitesi Yerçekimi Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Sheila Rowan, “Bu keşif bizim evreni gözlemleme yolumuzu inanılmaz bir şekilde genişletiyor, aynı şekilde fizik ve astrofizik çalışmalarının yolunu da genişletiyor.” diye konuştu.

Penn Devlet Üniversitesi Yerçekimi Enstitüsü Direktörü Abhay Ashtekar, “nefes kesen” diye nitelediği gelişme için, “21’inci yüzyıldaki diğer başarılardan çok daha fazla ön plana çıkıyor.” yorumunu yaptı.

EVRENİN MÜZİĞİNİN SESİ AÇILDI

Londra College Üniversitesi’nden Fizik Profesörü Andrew Coates, bu keşifin “Higss bosonu, nötrino kütlesi, elektronun keşfi, elektromanyetizm, Kopernik devrimi ve Newton’un kanunları ile aynı seviyede olduğunu” ifade etti.

Cardiff Üniversitesi’nden Profesör B S Sathyaprakash ise “Artık evrene sadece bakmayacağız, onu dinleyebileceğiz. Bu pencere evrenin müziğinin sesini açtı” değerlendirmesinde bulundu.

HAWKİNG: 40 YIL ÖNCE TAHMİN ETMİŞTİM, ASTRONOMİDE DEVRİM YAPABİLİR

Ünlü fizikçi Stephen Hawking de bu buluşun “bir astronomi devrimi başlatacağını” söyledi. Çalışmayı gerçekleştiren bilim adamlarını tebrik eden Hawking, elde edilen bulguların kendisinin 40 yıl önce Cambridge Üniversitesi’nde yaptığı tahminlerle örtüştüğünü kaydetti.

BBC’ye konuşan Hawking, “Kütlesel çekim dalgaları evrene tamamen yeni bir bakış şekli getiriyor. Onları tespit edebiliyor olma kabiliyeti, astronomide bir devrim yaratma potansiyeline sahip.” dedi.