HABERRUS - Rusya'nın St. Petersburg kentinde bir apartmanın önünde sokakta namaz kılan Özbekistan vatandaşı hakkında mahkeme, 30 bin ruble para cezası ve ülkeden sınır dışı edilme kararı verdi.

Karar, göçmen topluluklarda tepkiyle karşılanırken, Rusya'nın göçmenlere yönelik baskıcı politikalarının somut bir örneği olarak yorumlandı.

Olayın ayrıntıları: Apartman bahçesinde namaz

Olay, St. Petersburg'un Primorsky bölgesindeki Savuşkina Caddesi üzerinde bulunan bir apartmanın önünde meydana geldi. Soyadı Dada boev olduğu belirtilen Özbekistan vatandaşı, 12 Mayıs akşamı saat 19.45 sıralarında apartmanın önündeki çimlerin üzerine ceketini sererek namaz kılmaya başladı.

O sırada bölgede devriye gezen polis ekipleri, adamı namaz kılarken fark etti. Görgü tanıklarının ifadelerine göre, adam çıplak ayakla namazını kılıyordu.

Mahkemenin gerekçesi: "Misyonerlik faaliyeti"

Primorsky Bölge Mahkemesi, olayı değerlendirerek Özbekistan vatandaşını "misyonerlik faaliyeti" yürütmekten suçlu buldu. Mahkeme kararında, sanığın sadece kendi ibadetini yerine getirmediği, aynı zamanda "dini öğreti hakkında bilgiyi, bu dini topluluğa üye olmayan kişilere yayarak onları bu topluluğa katılmaya teşvik etmeye çalıştığı" ifade edildi.

Mahkeme, sanığın bir "imam" gibi hareket ettiğini ve namazını halka açık bir alanda kılarak çevredeki yoldan geçenleri de bu ibadete dahil etmeye çalıştığını belirtti. Bu nedenle eylem, "misyonerlik faaliyeti" kapsamında değerlendirildi.

Sanığın savunması: "Kuralları bilmiyordum"

Mahkemede ifade veren Özbekistan vatandaşı, Rusya'daki yasaları bilmediğini ve eyleminin "misyonerlik" olarak nitelendirilebileceğinden haberdar olmadığını söyledi. Sanık, suçlamaları kabul ettiğini ancak kasıtlı bir ihlal söz konusu olmadığını belirtti.

Ancak mahkeme bu savunmayı yeterli bulmadı. Mahkeme heyeti, yasaları bilmemenin mazaret sayılamayacağına hükmetti.

Yasal dayanak ve ceza

Mahkeme, sanığı Rusya Federasyonu İdari Suçlar Kanunu'nun 5.26. maddesinin 5. fıkrası uyarınca suçlu buldu. Bu madde, "Vicdan özgürlüğü, din özgürlüğü ve dini birlikler hakkındaki mevzuatın ihlali" başlığını taşıyor ve özellikle yabancı uyrukluların misyonerlik faaliyetlerini düzenliyor.

Mahkeme, sanık hakkında 30 bin ruble (yaklaşık 350 dolar) para cezasına hükmetti. Bunun yanı sıra, Rusya'dan sınır dışı edilmesine karar verildi. Kararın ardından sanık, sınır dışı edilme işlemleri tamamlanana kadar gözaltı merkezinde tutulacak.

Hukuki arka plan: 2016 Misyonerlik Yasası

Rusya'da 2016 yılında kabul edilen yasayla birlikte, misyonerlik faaliyetleri sıkı kurallara bağlanmıştı. Yasaya göre, dini yayma faaliyetleri yalnızca resmi olarak kayıtlı dini kurumların ibadethanelerinde, dini mekanlarda, mezarlıklarda ve bu kurumlara ait diğer tesislerde yapılabiliyor.

Apartman bahçeleri, parklar, sokaklar ve diğer kamusal alanlar bu kapsamın dışında kalıyor. Yasa, özellikle yabancı uyrukluların misyonerlik faaliyetlerini hedef alıyor. Bu düzenlemelerin arkasında, aşırı dincilik ve terörle mücadele gerekçesi gösteriliyor.

Fakat eleştirmenler, yasanın uygulanmasında çifte standart bulunduğunu savunuyor. Aynı yasa kapsamında, Rus Ortodoks Kilisesi'ne bağlı kişilerin düzenlediği dini törenlerin (örneğin haç alayları) genellikle soruşturmaya uğramadığı belirtiliyor.

Mahkeme kararı, özellikle Orta Asya kökenli göçmen topluluklarda büyük yankı uyandırdı. Sosyal medyada karara tepki gösteren çok sayıda paylaşım yapıldı.

Bazı kullanıcılar, "Namaz asla durdurulamaz, yapıyorduk ve yapmaya devam edeceğiz" şeklinde mesajlar paylaştı.

Bazı kullanıcılar, olayın arka planında Rusya'daki cami yetersizliğine dikkat çekti: "Sebep vardı. Görünüşe göre yakınlarda cami yoktu" yorumunu yapanlar oldu.

Resmi açıklamalar ve önceki uygulamalar

St. Petersburg Birleşik Mahkeme Basın Servisi Başkanı Darya Lebedeva, kararı Telegram kanalından duyurdu. Lebedeva, mahkemenin gerekçeli kararını paylaşarak kararın hukuki dayanaklarını açıkladı.

Bu olay, Rusya'da kamusal alanda namaz kılma nedeniyle verilen ilk sınır dışı etme kararı değil.

Geçtiğimiz şubat ayında, Hantı-Mansiysk Özerk Okrugu'nda (HMAO) yaşayan bir göçmen de aynı yasa maddesi uyarınca 30 bin ruble para cezasına çarptırılmış ve sınır dışı edilmişti. O olayda da göçmen, bir pansiyonda namaz kıldığı için komşuları tarafından şikayet edilmişti.

2025 yılında ise Federal Ulusal İşler Ajansı (FADN), bölgelere gönderdiği bir genelgede "kamusal alanlarda namaz kılma eylemlerinin arttığı" uyarısında bulunarak, bu tür eylemlerin "misyonerlik faaliyeti" sayılabileceğini ve soruşturulması gerektiğini belirtmişti.

Uzman yorumları

Konuyu değerlendiren hukuk uzmanları, kararın emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.

Bir hukukçuya göre: "Bu karar, kamusal alanda dini ritüellerini yerine getiren göçmenler için önemli bir uyarı niteliğinde. Mahkeme, olayı bireysel bir ibadet olarak değil, kamuya açık bir propaganda faaliyeti olarak yorumladı. Bu, yasanın uygulanmasında yeni bir dönemin başlangıcı olabilir."

Din sosyolojisi alanında çalışan bir akademisyen ise şu değerlendirmeyi yaptı: "Rusya'daki cami sayısının yetersizliği, özellikle büyük şehirlerde yaşayan Müslüman göçmenleri alternatif mekanlar aramaya zorluyor. Yetkililer bu sorunu çözmek yerine, cezai yaptırımlara başvurmayı tercih ediyor. Bu da toplumsal gerilimi artırma riski taşıyor."

Kararın olası etkileri

Bu kararın, Rusya'da bulunan yaklaşık 6 milyon Orta Asyalı göçmen üzerinde caydırıcı bir etki yaratması bekleniyor.

Uzmanlar, özellikle büyük şehirlerde yaşayan ve günde beş vakit namazını kılma imkanı bulamayan göçmenlerin, ibadetlerini yerine getirirken daha dikkatli olmaları gerektiğini vurguluyor.

Karar aynı zamanda, Rusya'nın son dönemde izlediği göçmen politikalarının sertleştiğinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor. 2026 yılı başında kabul edilen yeni düzenlemelerle birlikte, idari suçlar nedeniyle sınır dışı edilebilecek yabancıların kapsamı genişletilmişti.