Rusya'da Müslüman Din Adamlarına Operasyon Derinleşiyor

MOSKOVA - Rusya'da Müslüman dini liderlere yönelik operasyonlar, son haftalarda üst üste gelen tutuklamalarla birlikte sistemli bir karakter kazanmış durumda.

Başkent Moskova'nın yanı sıra farklı bölgelerde birden fazla din adamının gözaltına alınması ve üst düzey bir yetkili hakkında "nefret suçu" iddiasıyla dava açılması, bu gelişmelerin art arda ve özellikle üst düzey isimleri hedef alan bir tablo çizmesiyle dikkat çekiyor.

Resmî makamlar operasyonların gerekçesini "adaletin tecellisi" olarak sunsa da, yaşananların birbiriyle bağlantılı olabileceğini gösteren ipuçları var. İşte son günlerde Rusya'da yaşanan bu gelişmelerin perde arkası:

Davanın Hikayesi: 2025'te Söylenen Bir Söz, 2026'da Bir Mahkeme Kararı

Hikaye, Şubat 2025'te başlıyor. Dönemin ilk büyük çatlağı, DUM'un Birinci Başkan Yardımcısı Damir Muhetdinov'un ofisinde bir televizyon programına katıldığı sırada meydana geliyor. Yayın sırasında arkasında asılı duran bir tablo, beklenmedik bir skandala dönüşüyor. "Moğol Fatihlerinin Şöleni" (Pir mongolskih zavoyevateley) olarak bilinen bu tablo, 1223 yılındaki Kalka Nehri Muharebesi'ni konu alıyor.

Devlet televizyonu kanalı Pervıy Kanal'ın haberine göre görüntüler yayınlandıktan kısa süre sonra sosyal medyada büyük bir tartışma başlıyor. Üstelik bu süreç, Muhetdinov'un tarihsel süreci "Rusların devlet oluşumunda başrol tekelinin" sorgulanması olarak yorumlanan daha önceki bir takım söylemleriyle birleşince, yetkililer harekete geçmekte gecikmiyor.

Duruşmaya tanık olarak çağrılan Moskova Devlet Dil Üniversitesi (MGLU) uzmanları, "Moğol Fatihlerinin Şöleni" (Pir mongolskih zavoyevateley) tablosundaki sahnelerin, izleyenlerde 'Ruslara' karşı düşmanlık duygusu uyandırabileceği yönünde görüş bildiriyor. 1 Haziran 2026'da kararını açıklayan mahkeme, Muhetdinov'un toplum içinde etnik gruplar arasında ayrımcılığı teşvik ettiğine hükmederek 150 bin ruble (yaklaşık 1.800 dolar) para cezasına çarptırılmasına karar veriyor.

Tutuklama Dalgası: Gözaltılar ve Aranan İsimler

Muhetdinov'un yargı sürecinin başlamasından birkaç hafta önce mayıs ayının başından itibaren, farklı bölgelerde Müslüman dini liderlere yönelik gözaltılar başlıyor. İlk dalga 14 Mayıs 2026'da başlıyor ve şu isimler öne çıkıyor:

• Vissam Ali Bardvil, Karelya eski Müftüsü ve Moskova'da imam, Şeremetyevo Havalimanı'nda polis memurlarına kimlik göstermediği gerekçesiyle gözaltına alınıyor.
• Rail Asainov, Mordovya Müftüsü hakkında "rüşvet" suçlamasıyla soruşturma başlatılıyor.
• Nidal El Hih, Saratov bölgesi Müftüsü'nün eski yardımcısı hakkında en ağır suçlamalar yöneltiliyor.
• Muhammed Henni, Saint-Peterburg "Kuzeybatı Müslümanları Topluluğu" başkanı, aynı günlerde başkentte gözaltına alınıyor.

Toplamda aralarında Saratov bölgesi danışmanı gibi başka isimlerin de olduğu bir grup, "terör örgütüne üyelik" (Rusya Ceza Kanunu 205.5. maddesi) ile suçlanıyor. Savcılık iddianamesine göre bu kişiler, Nisan 2025'te itibaren yasaklı "Müslüman Kardeşler" (İhvan-ı Müslimin) örgütünün hücre yapılanması içinde faaliyet yürütüyor ve Saint-Peterburg'da örgütün gizli toplantılarına katılıyorlarmış.

Hedefteki İsim: Gizemli Örgüt ve Stratejik Operasyonlar

Operasyonların hızlanması, bu sürecin gerisinde bir planın varlığını düşündüren önemli ayrıntıları gün yüzüne çıkarıyor. Rusya yasaları gereği yasaklı bir örgüt olarak kabul edilen "Müslüman Kardeşler", İslam coğrafyasındaki birçok ülkede yasaklanmış bulunuyor.

Bazı Rus basınında yapılan analizlere göre, yaşananlar tesadüfi değil. Operasyonlar, birbiriyle bağlantılı birçok bölgede aynı anda yürütülen, "üst düzey bir devlet politikası" olarak yorumlanıyor. Amaç, muhafazakar bir çizgiden ziyade daha ılımlı ve devletle uyumlu bir yönetim anlayışını benimseyen DUM yapılanmasına ağır bir darbe vurmak.

Öyle ki, bu süreçten DUM'un üst düzey yöneticisi Muhetdinov da nasibini almış gözüküyor. Ona yöneltilen "nefret suçu" suçlamasının özel bir anlamı var. Zira Muhetdinov daha önce söylediği "Ruslar ve Tatarlar iki devlet kuran ulustur" çıkışıyla biliniyordu. Mahkeme kararının, bu tür yaklaşımları kamuya mal etmiş bir ismi yargılaması açısından bir uyarı niteliği taşıdığı yorumları yapılıyor.

Dalga dalga yayılan bu operasyonlara bir de DUM cephesinden açıklama gelmesi gecikmiyor. 8 Haziran'da kurumun internet sitesinden yayımlanan basın duyurusunda "Bazı medya ve blog yazarlarının" DUM'un "radikallik, yabancı etkisi ve etnik çatışmacılık" içinde olduğuna dair "iftira" niteliğindeki haberleri olduğu sert bir dille reddediliyor. Açıklamada, asıl hedefin kendilerinin "Rusya'da barış ve istikrarı" korumak olduğu vurgulanıyordu.

Kimi Hedef Aldı: Filistin Vatandaşları mı Özel Bir Grup mu?

Tutuklananlar arasında dikkat çeken bir başka nokta da, Filistin uyruklu olanların sayısı. Tutuklanan 8 kişiden 3'ünün köken olarak Filistinli olması dikkatlerden kaçmıyor. Bardvil ve El Hih'ten sonra üçüncü bir isim Muhammed Henni de aslen Filistinli (ya da Ürdün asıllı) değil, Cezayirli. Bu da, operasyonların "dış bağlantılı" kişilere odaklandığına dair iddiaları güçlendiriyor.

Putin'in Açıklaması: "Müslümanlar da Rusya'nın Vazgeçilmez Parçası"

Devlet başkanı Vladimir Putin'in daha bu gerginlik yaşanırken, resmî bir törende söylediği sözler ise olaylara bambaşka bir boyut kazandırıyor.

Haziran başındaki açıklamasında Putin, "Rus nüfusunun yaklaşık %15'ini Müslümanlar oluşturuyor" diyerek İslam'a ait nüfusu net bir dille tanımlaması ve "Bu insanların başka bir vatanı yok" ifadeleriyle onların ülkenin ayrılmaz bir parçası olduğunun altını çiziyor.

Bu sözler, bir yandan operasyonların şiddetlendiği bir dönemde devlet başkanının Müslüman nüfusa sahip çıkarak güven verme stratejisini yansıtırken, diğer yandan da her şeye rağmen Kremlin'in "resmî İslam" kurumlarıyla işbirliğini sürdürme arzusunu gözler önüne seriyor. Bir nevi "sopa ile havucun aynı anda gösterilmesi" olarak yorumlanabilecek bu ince dengenin önümüzdeki dönemde Rusya'nın iç siyasetinde büyük yankı uyandırması bekleniyor.