Tutuklu Gagavuz Liderden Tarihi Çağrı: "Hiçbir Şey İstemiyoruz, Anayasayı İstiyoruz"
HABERRUS - Moldova'nın güneyinde yer alan Gagavuzya Özerk Bölgesi (Gagauz Yeri), başkent Kişinev ile yönetim merkezi Komrat arasında kritik bir gerilimin odağında. Hapisteki özerk bölge lideri Yevgeniya Guțul'un acı bir çağrısı, bu krizin sadece bir isim meselesi olmadığını, özerkliğin geleceğini ilgilendiren bir dönüm noktası olduğunu gösteriyor.
Cezaevindeki avukatları aracılığıyla Komrat'ta düzenlenen "Gagavuzya'nın Özel Hukuki Statüsünü Savunma Forumu" na bir mesaj gönderen Guțul, çağrısını Gagavuzya halkının kendi liderini seçme hakkının ellerinden alınmak istendiği gerekçesine dayandırıyor. 1994 yılında Moldova Parlamentosu tarafından kabul edilen özel statü yasasının, bölgeye kendi liderini ve Halk Meclisi'ni seçme hakkı tanıdığını hatırlatan Gutsul, Kişinev yönetimini bu anlaşmayı çiğnemekle suçluyor.
Gutsul'un çağrısına göre: "Gagavuzya fazla bir şey istemiyor. Gagavuzya, Kişinev'den yalnızca bir şey talep ediyor: anayasaya ve Özel Hukuki Statü Yasası'na saygı duyulması, özerkliğe ve halkın iradesine saygı gösterilmesi."
Bağımsız medya kuruluşu Radio Moldova'nın haberine göre, söz konusu özerk yönetim biriminin Halk Meclisi'nin (Halk Meclisi) görev süresi Kasım 2025'te sona ermiş olmasına rağmen, 2026'da yapılması planlanan seçimler mahkeme kararlarıyla art arda ertelendi. 22 Mart ve 21 Haziran seçim tarihleri iptal edildi.
Seçim Krizi ve Özerkliğe Müdahale
Krizin somut nedeni, Ocak 2024'te yürürlüğe giren Seçim Kanunu'ndaki değişiklikler. Yeni düzenlemeler Gagavuzya Merkez Seçim Kurulu'nu (MSK) kaldırarak, yerine diğer bölgelerdeki gibi bir "Bölge Seçim Kurulu" kurulmasını öngörüyor. Yeni kurulun üyeleri, güvenlik ve yolsuzlukla mücadele kurullarının onayından geçmek zorunda. Bu madde, Gagavuzya hükümeti tarafından bölgenin özerk yapısına doğrudan bir müdahale olarak yorumlanıyor.
Ancak Kişinev'deki yetkililer suçlamaları kabul etmiyor. Moldova Parlamentosu Başkanı Igor Grosu, merkezi hükümetin seçimleri bloke ettiği yönündeki iddiaları reddederek, mevcut çıkmazın nedeninin özerk bölgedeki bazı siyasi aktörlerin ulusal mevzuata uyma konusundaki isteksizliği olduğunu açıkladı.
Moskova Rüzgarı mı, Brüksel Yolu mu? İki Ateş Arasında Gagavuzya
Moskova'nın Gölgesi: Guțul'un geleneksel olarak Rusya yanlısı bir çizgi izlemesi ve Moskova ile yakın ilişkileri, bu krize jeopolitik bir boyut kazandırıyor. Analistler, Gagavuzya'nın Moldova'nın AB'ye katılım sürecini yavaşlatmak için bir araç olarak kullanılabileceğini düşünüyor.
Brüksel'in Kriterleri: Öte yandan, Kişinev yönetimi bu hamlelerini demokratik standartları yükseltme ve yolsuzlukla mücadele çabası olarak savunuyor. AB ile yakın ilişkiler kuran Moldova hükümeti için özerk bir bölgede yasadışı finansman ağlarının bulunması, siyasi açıdan büyük bir zafiyet oluşturuyor. Devlet Başkanı Maia Sandu ve PAS, Gagavuzya'nın Moskova'nın ülkeyi istikrarsızlaştırmak için kullandığı bir koz olduğunu sık sık dile getiriyor.
Guțul'un çağrısı ve sonrasında yaşanacak gelişmeler, önümüzdeki haftalarda Gagavuzya ve Moldova arasındaki ilişkilerin gidişatını belirleyecek. Özerk bölge haklarını savunmak için siyasi mücadele mi verecek, yoksa Kişinev yeni düzenlemeleri uygulamaya devam mı edecek? Bu soruların yanıtı, sadece bölgenin değil, Moldova'nın Avrupa ile Rusya arasındaki gelecek rotasını da etkileyebilir.