Özbekistan ve Kazakistan'a Rusya'dan Şok: Askeri Anlaşmalar Gözden Geçiriliyor
MOSKOVA - Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Özbekistan ve Kazakistan ile mevcut askerî-teknik işbirliği (ATİ) anlaşmalarının değiştirilmesi için müzakerelerin başlatılması talimatını verdi. Her iki ülkeye yönelik kararnameler, resmî hukukî işlemler portalında yayımlandı.
Rusya, Kazakistan ile askerî-teknik işbirliği anlaşmasını 24 Aralık 2013 tarihinde imzalamış (2015'te onaylanmış), Özbekistan ile ise 29 Kasım 2016'da yürürlüğe koymuştu. Söz konusu anlaşmalar; silah ve askerî teçhizat tedarikini, askerî amaçlı ürünlerin değişimini, teknoloji transferini ve teknik dokümantasyon paylaşımını düzenliyor.
Kazakistan'a Yapılan Askerî Tedarikler
Kazakistan, Rusya'dan son yıllarda önemli miktarda askerî teçhizat temin etti. Bunlar arasında:
- Su-30SM savaş uçakları (2022 itibarıyla toplam sayı 20'ye ulaştı),
- Mi-171Sh ve Mi-35M helikopterleri,
- Buk-M2E hava savunma sistemleri,
- BTR-80 ve BTR-82A zırhlı personel taşıyıcıları yer alıyor.
Ayrıca 2015 yılında Moskova, bölgede ortak bir hava savunma sistemi oluşturma programı kapsamında Astana'ya beş adet S-300PS hava savunma sistemini bedelsiz olarak devretmişti.
Özbekistan'a Yapılan Tedarikler ve İşbirliği
Özbekistan ise 2017-2019 yılları arasında devlet ihracat kredisiyle 12 adet Mi-35M helikopteri teslim aldı ve yaklaşık 30 adet MiG-29 savaş uçağını modernize etti. Taraflar ayrıca Su-30SM uçakları, Sopka-2 radar sistemi ve Peçora-2M hava savunma sistemleri için ekipman tedarikini görüşmüştü.
İki ülke arasındaki en önemli fark, Kazakistan'ın Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü üyesi olması. Bu üyelik, ikili ATİ anlaşmasını kolektif savunma planlaması unsurlarıyla zenginleştiriyor. Özbekistan ise KGAÖ üyesi değil; ancak Rusya ile iki ülkenin hava kuvvetleri ve hava savunma birliklerinin ortak kullanımına ilişkin ayrı bir anlaşması bulunuyor.
Putin'in bu hamlesi, Orta Asya'daki stratejik ortaklarla askerî işbirliği çerçevesinin güncellenmesi ve mevcut anlaşmaların değişen jeopolitik koşullara uyarlanması amacını taşıyor.
Müzakerelerin önümüzdeki dönemde başlaması bekleniyor.