Türkiye, Karadeniz'de Güvenlik İçin Rusya ve Ukrayna'dan Yanıt Bekliyor

HABERRUS - Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ülkesinin Rusya ve Ukrayna'ya Karadeniz'de gemilere yönelik saldırıların durdurulmasına ilişkin bir mutabakat zaptı taslağı gönderdiğini doğruladı.

NTV kanalına konuşan Fidan, "Teklifi her iki tarafa da ilettik ve yanıt bekliyoruz. Öncelikli görev, Karadeniz üzerinden tahıl transitidir. Enerji kaynaklarından farklı olarak tahıl, her iki ülkenin de ihraç ettiği bir üründür" dedi. Fidan, şu aşamada "sürdürülebilir bir sonuç" elde etmenin zor olduğunu da sözlerine ekledi.

Zemin: Tahıl koridoru deneyimi

17 Eylül'de AFP, kaynaklara dayanarak Ankara'nın Moskova ve Kiev'e Karadeniz'de gemilere yönelik saldırıların durdurulmasına dair bir belge taslağı gönderdiğini yazmıştı. Habere göre önerinin temelinde "tahıl koridoru" deneyimi yatıyor.

Girişime göre güvenli bir güzergâh, Karadeniz'in doğu ve güney kıyıları boyunca, Türkiye'nin karasuları dahil olmak üzere uzanabilir. Rusya Dışişleri Bakanlığı haberi yorumlamaktan kaçındı ancak Türkiye ile deniz güvenliği konularında "sistemik diyalog" yürütüldüğünü belirtti.

Zorluklar: Rota ve kontrolün birleşimi

Böyle bir rejimin pratik temeli, Rusya ve Ukrayna'nın askeri olmayan yük taşıyan ticari gemileri bombalamama yönünde karşılıklı garantiler vermesine dayanıyor. Daha önce tartışılan planda Türkiye'nin Odessa açıklarında mayın temizleme çalışmalarına katılması ve gemilere nötr sulara kadar eşlik etmesi, ardından Rus gemilerinin onları Boğaz'dan geçirmesi öngörülüyordu. Aynı zamanda Moskova gemilerin silah taşıyıp taşımadığının kontrol edilmesinde ısrar ederken, Kiev Odessa için güvenlik garantileri talep ediyordu.

Rota ile kontrolün birleşimi anlaşmayı kırılgan hale getiriyor. Mayın temizliği tek başına limanlara yönelik saldırı riskini ve denizdeki mayın tehdidini ortadan kaldırmıyor; kargo gemilerinin denetlenmesi ise taraflar arasındaki güven sorununu gündeme getiriyor ve daha önce Ukrayna'nın itirazlarıyla karşılaşmıştı.

Lavrov: Moryatoryum denetlenemez

Ayrı bir sorun da moryatoryumun denetlenebilirliği. Eylül 2026'da Sergey Lavrov, sivil mal taşıyan gemilere yönelik saldırı yasağının kontrol edilmesinin imkânsız olduğunu açıklamıştı. Bu nedenle sürdürülebilir bir rejim için yalnızca güvenli bir koridor belirlemek yeterli değil; aynı zamanda üzerinde anlaşılmış denetim kuralları, mayın tehdidine karşı önlemler ve ihlalleri kaydedecek net bir mekanizma gerekiyor.