Türkiye'den S-400 Hamlesi: ABD Yaptırımlarını Aşmak için Çözüm Arıyor
HABERRUS - Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle Türkiye'ye uyguladığı yaptırımların kaldırılması için Ankara ve Washington'ın "yaratıcı fikirler" üzerinde çalıştığını açıkladı. NTV'ye konuşan Fidan, "Bu kısıtlamaların kaldırılmasını sağlamaya çalışıyoruz. Yaptırımların nedeni olan S-400 sorununun çözümüne yönelik de bazı yaratıcı fikirler var. Karşılıklı iyi niyet temelinde bazı çözüm yollarını hayata geçirmeye çalışıyoruz. Umarım bu konuda olumlu adımlar atarız" dedi. Fidan, önerilerin ayrıntılarını paylaşmazken, sürecin hassasiyetine dikkat çekti.
Yaptırımların kapsamı ve F-35 krizi
ABD, Aralık 2020'de CAATSA (Amerika'nın Düşmanlarına Yaptırım Yoluyla Karşı Koyma Yasası) kapsamında Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığı'na (SSB) yaptırım uygulamıştı. Yaptırımlar arasında SSB'ye Amerikan ihracat lisansı ve izni verilmemesi, Amerikan finans kuruluşlarının yıllık 10 milyon doları aşan kredilerine kısıtlama, ABD İhracat-İthalat Bankası yardımının yasaklanması ve ABD'nin uluslararası finans kuruluşlarında SSB'ye kredi verilmesine karşı çıkma yükümlülüğü yer alıyordu. Ayrıca Türkiye, S-400 alımı nedeniyle F-35 savaş uçağı programından çıkarılmıştı.
S-400'lerin üçüncü ülkeye satışı seçeneği
Türk basınında yer alan haberlere göre Ankara, ABD yaptırımlarından kurtulmak ve F-35 programına dönmek için elindeki S-400'leri bir Körfez ülkesine satmayı değerlendiriyor. Ancak Rusya ile yapılan sözleşme gereği, S-400'lerin veya kritik bileşenlerinin üçüncü bir ülkeye devredilmesi Moskova'nın onayına bağlı.
Rus basınında yer alan değerlendirmelere göre, Türkiye'nin Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile anlaşmaya varması halinde Moskova'nın bu satışa engel olması pek olası görünmüyor. BAE'nin NATO üyesi olmaması ve Moskova ile Abu Dabi arasında özel bir gerilim bulunmaması, bu değerlendirmenin gerekçeleri arasında gösteriliyor.
Kremlin: Konu son derece hassas
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Temmuz ayında yaptığı açıklamada S-400'lerin geleceği konusunun "son derece hassas" olduğunu belirterek, "Bu konuda söyleyebileceğim tek şey, bunun son derece hassas bir mesele olduğudur. Ancak bu konuda Türk tarafıyla temas halindeyiz ve temaslarımızı sürdürmeye devam edeceğiz" demişti.
Peskov, Rusya'nın S-400 sistemlerinin satışında teknik verilerin gizliliği ve teknoloji güvenliği konularına büyük önem verdiğini de sözlerine eklemişti.
Temmuz 2026'daki NATO Zirvesi sonrası ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılacağının sinyalini vermiş ve F-35 satışını değerlendirebileceklerini söylemişti. Ancak ABD mevzuatı, Türkiye'nin S-400'lere sahip olduğu sürece F-35 teslimatına izin vermiyor.