Rusya'nın Karadeniz'den Dizel İhracatı Tarihte İlk Kez Tamamen Durdu
HABERRUS - Rusya'nın Karadeniz limanlarından dizel ve gazyağı ihracatı, 17-24 Eylül haftasında tarihte ilk kez tamamen durdu. Savaş riski primlerindeki artış ve ihracat kısıtlamaları, sevkiyatları vurdu. Uzmanlar, kasım ayında kısıtlamaların kaldırılabileceğini öngörüyor.
Karadeniz'de ihracat sıfıra indi
S&P Global Commodities at Sea (CAS) verilerine göre, Rusya'nın Karadeniz üzerinden dizel ve gazyağı ihracatı 17-24 Eylül haftasında ilk kez sıfıra düştü. Bir önceki hafta Novorossiysk'ten 66 bin ton dizel sevk edilmişti. Önceki beş haftada bu rakam haftalık 51 bin ton, 2025 yılında ise haftalık 200 bin ton seviyesindeydi.
Savaş riski primi üç kat arttı
Karadeniz'deki sevkiyatların durmasında, artan savaş riski primleri etkili oldu. Joint War Committee (JWC), 16 Eylül'de Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan karasuları hariç tüm Karadeniz'i yüksek askeri risk bölgesi ilan etti. Platts'e göre, Karadeniz limanlarından yüklenen petrol için ek risk primi yıl başından 21 Eylül'e kadar üç kat artarak varil başına 2,9 dolara çıktı.
Primorsk dışındaki sevkiyatlar durdu
CAS verilerine göre, 17-24 Eylül haftasında Rus dizel ihracatı yalnızca Primorsk limanından devam etti ve haftalık sevkiyat yaklaşık yarı yarıya azalarak 81 bin tona geriledi. Bu yüklerin tamamı Fas ve Venezuela'ya gönderildi. Bir önceki hafta ise Türkiye, Fas ve Singapur dahil en az beş farklı destinasyona sevkiyat yapılmıştı.
İhracat ağustosa göre yüzde 16 azaldı
1-24 Eylül döneminde Rusya'nın dizel ve gazyağı ihracatı, CAS verilerine göre ağustosa kıyasla yüzde 16, temmuza göre ise yüzde 37 azalarak 448 bin tona düştü. Rusya'nın deniz yoluyla jet yakıtı ve benzin ihracatı ise iki haftadır tamamen durmuş durumda.
İhracat kısıtlamaları uzatıldı
Rusya'da 8 Temmuz 2026'dan itibaren rafineriler dahil olmak üzere dizel ihracatı kısıtlanmış durumda. Hükümetler arası anlaşmalar kapsamındaki sevkiyatlar bu yasaktan muaf. Rafineriler için başlangıçta 31 Ağustos'a kadar geçerli olan kısıtlama, önce 30 Eylül'e, ardından 31 Ekim'e kadar uzatıldı. Diğer piyasa oyuncuları için yasak 31 Ocak 2027'ye kadar geçerli. Benzin ihracatına yönelik ambargo da aynı tarihe kadar sürecek.
Hükümet: "İç piyasa önceliğimiz"
Hükümet, 30 Eylül'de yaptığı açıklamada, dizel, gemi yakıtı ve gazyağı ihracatına yönelik kısıtlamaların doğrudan üreticiler için uzatılmasının, iç piyasada istikrarı korumak amacıyla alındığını belirtti. Açıklamada, hasat dönemindeki artan talebin de bu kararda etkili olduğu vurgulandı.
Enerji Bakanlığı, kışlık dizel stoklarının tamamen oluşturulduğunu, ekim sonundan itibaren iç piyasadaki mevsimsel talep artışına bağlı olarak üretimin kademeli olarak artırılacağını bildirdi. Bakanlık, iç piyasanın öncelikli olduğunu ve durumun yakından izlendiğini kaydetti.
Uzmanlar: Kasımda kısıtlamalar kalkabilir
Finans Üniversitesi uzmanı İgor Yuşkov, petrol şirketlerinin dizel ihracat yasağının gereksiz olduğu yönündeki sinyallerine rağmen kısıtlamanın uzatıldığını söyledi. Yuşkov'a göre, iç piyasada yeterli ürün var ve zaman zaman fazlalık oluşuyor. Tarım lobisinin eylül-ekim döneminde yasağın sürdürülmesi yönündeki baskısının bu kararda etkili olduğunu belirten Yuşkov, kasım ayında plan dışı rafineri duruşları yaşanmazsa kısıtlamaların kaldırılabileceğini öngörüyor.
NEFT Research yönetici ortağı Sergey Frolov da kasım ayında ambargonun kaldırılma şansının yüksek olduğunu belirterek, rafinerilerin planlı bakımlardan çıkması ve talebin mevsimsel olarak azalmasının bu süreci destekleyeceğini ifade etti. Yuşkov, damping mekanizmasının petrol şirketlerinin kayıp gelirlerini telafi ettiğini, ancak ihracatın şu an için daha kârlı olduğunu ekledi.