The Atlantic: Trump, Rusya'ya Yönelik Yaptırımları Gevşetmeyi Kabul Etti

HABERRUS - The Atlantic dergisinin haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, Rusya'da tutuklu bulunan kişilerin serbest bırakılması karşılığında Moskova'ya yönelik bazı yaptırımların hafifletilmesini kabul etti. Söz konusu mekanizma, daha önce Belarus yönetimiyle benzer bir anlaşma yapan ABD'nin Doğu Avrupa özel temsilcisi John Cole tarafından önerildi.

Mahkum listeleri hazırlandı

Habere göre Cole'un önerisi, Rus gazeteci Dmitri Muratov ile yaptığı görüşmenin ardından ortaya çıktı. Muratov, Rusya'da "yabancı ajan" olarak ilan edilmiş durumda. Görüşmede taraflar, Washington ile Minsk arasındaki anlaşmaya benzer bir mekanizma kurulmasını ele aldı. Cole, Rusya'daki cezaevlerinde tutulan Amerikalıların listesini; Muratov ise Rusya'nın Ukrayna'daki askeri operasyonuna karşı çıktığı için mahkum edilen Rusların listesini hazırladı.

Ticari konular da masaya geliyor

Mahkumların serbest bırakılmasına ilişkin müzakerelerle eş zamanlı olarak Washington, Moskova ile ticaret ve iş konularını da görüşmeyi planlıyor. Bu başlıklar arasında petrol, dizel yakıt ve nadir toprak mineralleri yer alıyor. The Atlantic'e göre Beyaz Saray, John Cole'u rehinelerden sorumlu özel temsilci olarak aday gösterdi. Adaylığın Senato tarafından onaylanması gerekiyor. Beyaz Saray, karara ilişkin açıklamasında Ukrayna ihtilafının sona erdirilmesinde "yapıcı bir rol" üstlenmeye bağlı olduklarını belirtti.

Belarus modeli örnek alınıyor

ABD yönetimi, Belarus'a yönelik yaptırımları mahkumların serbest bırakılması karşılığında kademeli olarak gevşetmişti. Eylül ortasında Minsk, 25 mahkumun serbest bırakılması karşılığında iki Belarus şirketine uygulanan yaptırımların kaldırılmasını kabul etti. Bu şirketler arasında gübre üreticisi Bellesbumprom da bulunuyordu. Donald Trump kısa süre sonra Belarus ile gübre alımına ilişkin bir anlaşma duyurdu. The Atlantic'e göre bu anlaşmaya ilişkin müzakerelerde Rus temsilciler de yer aldı. Rusya daha önce de Batı ile yapılan takaslar kapsamında muhalif mahkumları serbest bırakmıştı. En büyük takas Ağustos 2024'te gerçekleşmiş ve 26 kişi bu süreçte yer almıştı.

Belarus'ta aşamalı yaptırım hafifletmesi

Belarus örneğinde yaptırım tavizleri ile mahkumların serbest bırakılması arasındaki denklem aşamalı biçimde kuruldu. Eylül 2025'te 52 kişinin serbest bırakılması, Belavia havayolu şirketine uygulanan yaptırımların kaldırılmasıyla birlikte gerçekleşti. Daha sonra 250 kişinin serbest bırakılmasının ardından ABD, kilit Belarus bankalarını, Maliye Bakanlığı'nı, Belaruskali ve Belarus Potash Company'yi yaptırım listesinden çıkarma sözü verdi. Tavizlerin konusu, belirli sayıda mahkumun serbest bırakılması karşılığında belirli şirketler ve finans kurumlarıydı.

Yaptırım hafifletmesinin etkisi sınırlı olabilir

Uzmanlara göre bu tür bir yaptırım hafifletmesinin ekonomik etkisi, diğer aktörlerin uyguladığı kısıtlamalar nedeniyle sınırlı kalabilir. Avrupa Birliği, Belarus potas gübrelerinin Litvanya üzerinden transit geçişine yönelik yasağı sürdürdüğü sürece eski ihracat hacimlerinin hızla geri kazanılması zor görünüyor. Ayrıca mahkumların serbest bırakılması tek başına Belarus'taki siyasi baskıların sona ereceği veya ülkenin dış politika çizgisinin değişeceği anlamına gelmiyor. Rusya özelinde de benzer bir mekanizmanın ne ölçüde işleyeceği ve yaptırım hafifletmesinin hangi somut adımlarla sınırlı kalacağı belirsizliğini koruyor.