Rusya, ABD'ye Dizel Satışından Ne Kadar Para Kazanacak?
HABERRUS - ABD Hazine Bakanlığı, 9 Ekim 2026'da Rus dizel yakıtına yönelik işlemlere izin veren geçici bir lisans yayımladı. Lisans, 7 Nisan 2027'ye kadar geçerli olacak. Karar, ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki telefon görüşmesinin ardından alındı ve Rus dizelinin ABD ile dünya piyasalarına sevkiyatının önünü açtı.
Trump: 300 bin ton hemen, ardından milyonlarca ton
Trump, Truth Social'da yaptığı açıklamada Rusya'nın derhal 300 bin ton dizel yakıt sevk edeceğini, Kasım ayında 500 bin ton, hemen ardından 1 milyon ton daha göndereceğini duyurdu. Trump ayrıca, Rus rafinerilerinin durumuna bağlı olarak kısa sürede 3 milyon ton daha tedarik edilebileceğini belirtti. Ona göre bu anlaşma, Hürmüz Boğazı'ndaki durumla birlikte dünya dizel fiyatlarını rekor hızda düşürecek.
Uzmanlar: Hacimler sembolik, asıl mesele yaptırımlar
Fondan Ulusal Enerji Güvenliği Vakfı'ndan İgor Yuşkov, ABD'nin 1 Nisan 2022'den beri Rus petrol ürünlerini ithal etmediğini hatırlattı. Yuşkov'a göre lisansın kapsamının netleşmesi gerekiyor; çünkü Rosneft, Lukoil, Gazpromneft ve Surgutneftegaz gibi büyük şirketler ABD'nin SDN listesinde. "Rusya için bu kısıtlamaların kaldırılması avantajlı olurdu, çünkü ihracatta ek maliyet yaratıyor. Ayrıca bu, Çin'e Rusya'nın ABD ile anlaşabileceği ve ticaret yapabileceği yönünde bir sinyal" dedi.
Finans Üniversitesi'nden Stanislav Mitrahoviç ise Rus rafinerilerinin iç talepten çok daha fazla dizel ürettiğini, depolama kapasitesinin sınırlı olduğunu belirtti. Mitrahoviç'e göre anlaşma tam olarak uygulanırsa bütçeye ayda 200 milyar rubleye kadar ek gelir girebilir; ancak İHA saldırıları sürdüğü için bu şimdilik soyut bir tahmin.
"3 milyon ton aylık ihracat normal seviye"
Enerji ve Finans Enstitüsü'nden Aleksey Belogoryev, Trump'ın duyurduğu hacimlerin Rusya'nın normal ihracat seviyesine denk geldiğini söyledi. Belogoryev'e göre mevcut küresel açık ayda en az 6 milyon ton; dolayısıyla 300-500 bin ton fiyat belirleyici bir faktör değil. "Asıl sorun, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sürdürmesi. Bu saldırılar devam ettiği sürece ne Rusya ne de ABD herhangi bir hacmi garanti edebilir" dedi.
Ukrayna'dan tepki: "Rafinerileri yakmaya devam edeceğiz"
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD'nin kararını "zayıflık" olarak nitelendirdi ve barış anlaşması olmadan yaptırımların gevşetilmesini eleştirdi. Financial Times'a konuşan bir Ukraynalı yetkili ise Kiev'in Rus enerji tesislerine saldırılarını sürdüreceğini söyledi: "Rafinerileri yakmaya devam edeceğiz."
ABD'nin Kiev'e sağladığı istihbarat desteğini kesme tehdidi de gündemde. FT'ye göre Witkoff ve Kushner, Miami'de Ukrayna heyetine Rus rafinerilerine yönelik saldırıların sürmesi halinde istihbarat paylaşımının durdurulabileceğini iletti. Ukrayna heyeti, Moskova-Washington dizel anlaşmasını öğrenince Miami'den erken ayrıldı.
Novak: İç piyasa tam olarak sağlanacak
Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, Rusya'nın dizel ihracatındaki kısıtlamaları planlanandan önce kaldırdığını doğruladı. Novak, iç piyasanın tamamen yakıtla sağlanacağını garanti etti. Daha önce yasak üreticiler için 31 Ekim'e, diğer aktörler için 31 Ocak 2027'ye kadar uzatılmıştı.
Piyasa tepkisi ve müzakere trafiği
Anlaşma haberinin ardından Chicago Ticaret Borsası'nda Kasım vadeli dizel kontratları sabaha kadar yüzde 5 değer kaybetti. Moskova Borsası'nda IMOEX2 endeksi ise cuma akşamı yüzde 1,93 yükseldi.
Axios'a göre Washington, Kiev'in Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sürdürmesi nedeniyle bu anlaşmaya razı oldu. ABD-Ukrayna görüşmeleri 9 Ekim'de Miami'de başladı ancak Putin ile Trump'ın telefon görüşmesinin ardından kesildi. "Rusya'nın Küresel Politikada" dergisi genel yayın yönetmeni Fyodor Lukyanov, görüşmelerin bir süre yavaşlayacağını ancak yeniden başlayacağını öngörüyor.
Sonuç: Kazanan kim?
Kısa vadede Rusya, dizel ihracatından ek gelir elde edecek ve depolardaki fazla ürünü eritecek. ABD ise küresel dizel fiyatlarını düşürerek kendi iç piyasasında rahatlama hedefliyor. Ancak uzmanlar, Ukrayna'nın saldırıları sürdüğü sürece anlaşmanın kalıcı ve güvenilir olmayacağı görüşünde. Nitekim Kiev, rafinerileri vurmaya devam edeceğini açıkça beyan etti.