Putin'den Finlandiya ve Norveç Liderleriyle Kritik Görüşme
MOSKOVA - Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 27 Ekim’de Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre ile telefon görüşmesi yaptı. Kremlin’e göre taraflar, Rusya, Ukrayna ve ABD arasındaki üçlü görüşmelerin yeniden başlatılmasına ilişkin anlaşmayı olumlu karşıladı ve temasları sürdürme konusunda mutabık kaldı.
Bir yılı aşkın süredir ilk üst düzey temas
Bu görüşme, Putin’in Temmuz 2025’te Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yaptığı telefon görüşmesinden bu yana Avrupalı liderlerle ilk doğrudan teması oldu. Helsinki’den yapılan açıklamaya göre görüşmenin başlatıcısı Avrupalı liderlerdi. Stubb ve Støre, görüşmeyi kendi ülkeleri adına yaptıklarını, tüm Avrupa adına konuşmadıklarını vurguladı. İki lider, Putin ile görüşme niyetlerini önceden Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’e bildirdi ve görüşmenin ardından Zelenskiy’i bilgilendirdi.
Neler konuşuldu?
Kremlin’e göre Putin, Ukrayna’daki mevcut durumu ve çatışmanın kökenlerini değerlendirdi. “Adil ve uzun vadeli bir barışın ancak Rusya Federasyonu’nun meşru çıkarlarının tam ve koşulsuz olarak dikkate alınmasıyla mümkün olacağını” söyledi. Ayrıca AB ve NATO ülkelerinin çatışmayı uzatan politikalarına dikkat çekti.
Putin, ABD’nin arabuluculuğuyla Herson bölgesindeki Alyoshki yerleşiminde başlatılan insani operasyon ve geçici “sessizlik rejimi” hakkında da bilgi verdi. Bölgede 27 Ekim saat 04.00’ten itibaren geçerli olan ateşkes, sivillerin tahliyesi için ilan edilmişti.
Stubb ve Støre ise Finlandiya ve Norveç’in Ukrayna’ya desteğini sürdüreceğini belirterek askeri faaliyetlerin durdurulması ve müzakerelerin yeniden başlaması gerektiğini vurguladı. Helsinki’nin açıklamasına göre görüşmenin amacı, “savaşı sona erdirmeye yardımcı olmak için Putin’e gelecekteki müzakerelere ilişkin doğrudan mesajlar iletmekti.”
Avrupa’da tepkiler bölünmüş durumda
Görüşme, Avrupa içinde farklı tepkilere yol açtı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Finlandiya ve Norveç’in bu girişimine şüpheyle yaklaştığını söyledi: “Bu iki ülkenin bu şekilde ne elde edebileceğini gerçekten anlamıyorum. Avrupalı olarak hep birlikte hareket etmemiz gerektiğini daha önce de vurgulamıştık.”
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Rusya’nın barışa hazır olduğunu göstermediğini yineledi. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius ise “Putin ile müzakere etmek isteyenler için hiçbir sonuç yok” dedi.
Uzmanlar: Sembolik ama somut sonuç yok
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi uzmanı Nikolay Topornin’e göre görüşme, somut bir anlaşma anlamına gelmiyor. “Avrupalıların temel amacı deeskalasyondu, ancak bu temasın barış sürecini ilerlettiğini söylemek zor” dedi. Topornin, Avrupa’nın ortak bir pozisyon oluşturmadığını ve Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere gibi kilit ülkelerin sürece dahil olması gerektiğini belirtti.
Valday Kulübü uzmanı Andrey Kortunov ise görüşmeyi “olumsuz değil, olumlu bir sinyal” olarak nitelendirdi. “Avrupa ülkeleri olmadan Avrupa’da yeni bir güvenlik mimarisi kurmak imkânsız. Ancak asıl soru, bu görüşmenin ne zaman ve hangi koşullarda içerik kazanacağı” dedi.
Müzakerelerde yeni aşama mı?
Görüşme, ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff’un 20 Ekim’de Oslo’da Zelenskiy, Stubb, Støre ve diğer Avrupalı yetkililerle yaptığı görüşmelerin ardından geldi. Oslo’da Ukrayna’nın güvenlik garantileri, savaş sonrası kalkınma planı, toprak meselesi, yaptırımlar ve Avrupa güvenlik mimarisi ele alınmıştı. Witkoff, bu görüşmelerin sonuçlarını 21 Ekim’de St. Petersburg’da Putin’e aktardı.
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Ushakov, Kiev ve AB’nin yeni önerilerinde “çözüm için çok fazla yararlı unsur” görmediklerini söylemişti. Buna karşın Rusya, ABD ve Ukrayna arasındaki üçlü görüşmelerin Kasım ayının ilk yarısında Abu Dabi’de yapılması planlanıyor.
Avrupa’nın bu sürece dahil olup olmayacağı ise belirsizliğini koruyor. The Telegraph’a göre Avrupalılar, Abu Dabi’deki görüşmelere katılarak savaş sonrası Avrupa güvenlik yapısını da masaya yatırmak istiyor. Ancak AB içinde ortak pozisyon oluşmuş değil. Uzmanlar, Avrupa’nın süreci yavaşlatan değil, destekleyen bir aktör olması gerektiğini vurguluyor.
Foto: Haber görseli yapay zeka tarafından üretilmiştir.
