Özbekistan'dan Çin-Avrupa Ticaret Koridoru için Yeni Otoyolu Projesi
HABERRUS - Orta Asya'nın en büyük ülkelerinden Özbekistan'ın kuzeybatısındaki Karakalpakistan özerk cumhuriyetinde, Çin'i Avrupa pazarlarına bağlayan ticaret koridorunun kritik bir parçası olan A380 otoyolunun 25 kilometrelik bölümü iki şeritten dört şeride çıkarılıyor.
Nukus ve Urgenç şehirlerini birbirine bağlayan yolda inşaatın yaklaşık yüzde 90'ı tamamlandı; çalışmaların 2026 sonuna kadar bitirilmesi bekleniyor.
Kungrad-Kazakistan sınırı 2024'te tamamlandı
Daha kuzeybatıda, aynı otoyolun Kungrad'dan Kazakistan sınırına uzanan 240 kilometrelik ayrı bir kesimi 2024'te tamamlandı. Ulaştırma operatörleri, bu iyileştirmenin yolculuk sürelerini ve araç bakım maliyetlerini önemli ölçüde azalttığını söylüyor.
"10-12 saatlik yol 3-4 saate indi"
Promizvest Servis nakliye şirketinin genel müdürü Damir Mamutov, "Ürünleri Karakalpakistan üzerinden Türkiye, Kazakistan, Tacikistan ve diğer yerlere ihraç ediyoruz. Daha önce Kungrad ile Beyneu arasındaki 240-250 kilometrelik mesafeyi katetmek için kamyonların en az 10 ila 12 saate ihtiyacı vardı. Yollar kötü durumdaydı. Şimdi kamyonlar bu yolu üç ila dört saatte tamamlayabiliyor" dedi.
Mamutov, şirketinin yaklaşık 15 yıldır uluslararası yük taşımacılığı yaptığını, daha önce kamyonların yalnızca bir ya da iki seferden sonra lastik ve süspansiyon onarımına ihtiyaç duyduğunu belirtti. Yeniden inşa sonrasında bu sorunların daha seyrek yaşandığını, bunun da bakım maliyetlerini azalttığını söyledi.
Günlük araç sayısı 15 bine çıkacak
Devam eden 25 kilometrelik yeniden inşa projesi, 48,7 milyon dolar (43,6 milyon euro) değerinde ve Asya Kalkınma Bankası (ADB) destekli daha geniş bir programın parçası. ADB Proje Uygulama Grubu başkan yardımcısı Bahodir Boltaboyev'e göre, yaklaşık üç kilometrelik beton yol kaplaması ile bir üstgeçitteki çalışmaların tamamlanması gerekiyor. Projeye ayrıca, araçların karşı yönden gelen trafiğin bulunduğu şeritlere girmeden yön değiştirmesine olanak tanıyan özel U dönüşü üstgeçitleri de dahil.
Boltaboyev, "Daha önce bu yolu günde yaklaşık 6.000 ila 7.000 araç kullanıyordu. Yeniden inşa tamamlandığında bu sayının 14.000 ila 15.000'e çıkması bekleniyor" dedi.
383 milyon dolarlık bölgesel yatırım
Daha kapsamlı yol iyileştirme programının bütçesi 383,4 milyon dolar (343 milyon euro). Bunun içinde Asya Kalkınma Bankası'ndan sağlanan 274,2 milyon dolar (245 milyon euro) tutarında kredi ile Özbek hükümetinin 109,2 milyon dolar (97,7 milyon euro) katkısı yer alıyor.
A380 otoyolu, ulaşım altyapısını geliştirmeyi, ticareti kolaylaştırmayı ve ekonomik işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan, 11 ülkeyi bir araya getiren Orta Asya Bölgesel Ekonomik İşbirliği (CAREC) programının 2. Koridorunun bir parçası.
Sınır geçişleri hâlâ engel
Yol ağındaki iyileştirmelere rağmen, gümrük işlemleri ve uluslararası sınır kapılarındaki gecikmeler yük trafiğini yavaşlatmaya devam edebiliyor. ADB bölgesel işbirliği uzmanı Begzod Djalilov, "Fiziki altyapıya yatırım yapmanın yanında, aynı zamanda sınır kapılarının modernizasyonu üzerinde çalışıyoruz" dedi. Prosedürlerin dijitalleştirilmesi ve kamyonlar için elektronik sıra sistemlerinin devreye alınmasına yönelik çabaları anlattı.
Ağustos 2026'da ADB, Sınırların Entegrasyon, Lojistik ve Kalkınma için İyileştirilmesi (BUILD) adıyla bilinen ayrı bir 400 milyon dolarlık (358 milyon euro) bölgesel finansman mekanizmasını onayladı. Bu mekanizma, CAREC bölgesinde kara ve demiryolu sınır geçişlerini, geliştirilmiş dijital sistemler, kontrol ekipmanları ve sınır yönetimi sayesinde modernize etmeyi amaçlıyor.
