Rusya'da İşten Çıkarmalar 10 Ayda Yüzde 43 Arttı
HABERRUS - Rusya'da işten çıkarılması planlanan çalışan sayısı, bütçe kesintileri ve ekonomideki soğumanın etkisiyle geçen yılın ortasından bu yana istikrarlı bir şekilde yükseliyor. Çalışma Bakanlığı verilerine göre, Nisan başı itibarıyla işten çıkarılması öngörülen kişi sayısı 105 bin 147'ye ulaştı. Bu rakam bir ay önce 104 bin 775, Şubat ayında 100 bin 397 ve geçen yıl Haziran ayında 73 bin 572 seviyesindeydi. Böylece son 10 ayda artış yüzde 43'e ulaştı.
İşten çıkarmaların en yoğun yaşanması beklenen bölgeler Moskova, Omsk, İrkutsk, Moskova Oblastı ve Krasnoyarsk Krayı olarak sıralandı. En fazla risk altındaki pozisyonlar ise finans yönetimi, vergi hizmetleri, hastaneler ve genel-ekonomik nitelikli kamu yönetimi alanlarında görülüyor. Resmi istatistik servisi Rosstat'ın verilerine göre, 2025 yılının dördüncü çeyreğinde yıllık bazda işten çıkarmalar yüzde 59 artarak 20 bin 500'den 32 bin 600'e çıktı.
İşverenler işe alımı durdurdu, az çalışma modeline geçiyor İnsan kaynakları platformu SuperJob'un Mart ayındaki işveren anketine göre, şirketlerin yüzde 13'ü personel optimizasyonu yapıyor, ancak geniş çaplı çıkarma planlayanların oranı sadece yüzde 2. İşletmeler kalifiye eleman sıkıntısı nedeniyle istihdamı korumaya çalışıyor; bunun yerine kısa çalışma haftası, yarı zamanlı mesai gibi esnek modellere geçiş tercih ediliyor.
Kamu sektöründe neden artış var? Rusya Bağımsız Sendikalar Federasyonu (FNPR) yetkilisi Oleg Sokolov, artışın sistemli olduğunu ancak şu an için kitlesel nitelik kazanmadığını, noktasal çıkarmaların öncelikle belediye ve bölgesel düzeydeki kamu kurumlarında yoğunlaştığını belirtiyor. Benzer eğilim Federal Vergi Servisi (FNS), Maliye Bakanlığı ve diğer mali denetim kurumlarında da görülüyor. Vergi Dairesi Başkanı Daniil Yegorov, 2025 yılı Ekim ayında personel azaltımına gidileceğini duyurmuş ancak ayrıntı vermemişti.
Sokolov'a göre kamu sektöründeki bu kesintilerin arkasında iki temel neden var: Bütçe açıkları ve verimlilik artırma hedefleri. Maliye Bakanlığı, yılın ilk iki ayında federal bütçe giderlerinin gelirleri 4,6 trilyon ruble aştığını duyurdu. Bölgesel bütçeler ise geçen yılı rekor seviyede 1,5 trilyon ruble açıkla kapattı. Ayrıca federal düzeydeki ulusal projeler kapsamında sosyal sektörde personel azaltımı yapılması öngörülüyor. Dijitalleşme ve yapay zekânın yaygınlaşması da iş gücü ihtiyacını azaltan doğal etkenler arasında gösteriliyor.
Özel sektörde kredi maliyeti ve talep soğuması etkili Özel sektördeki işten çıkarmalarda ise ekonomik büyümenin yavaşlaması ve tüketici talebindeki düşüş etkili oluyor. Mali Üniversite Profesörü Aleksandr Safonov, Merkez Bankası'nın yüksek politika faizinin kredi maliyetlerini artırdığını, işletmelerin bu yüzden üretimi kısmak ve istihdamı azaltmak zorunda kaldığını ifade ediyor.
Eksik istihdam ve zorunlu izinde tarihi zirve Nisan ayı ortasında kısa çalışma veya eksik çalışma haftasında bulunanların sayısı 82 bin 394'e çıkarken, zorunlu izindeki (prostoy) çalışan sayısı 40 bin civarında seyretti. En fazla atıl kapasite anaokulları, hastaneler ve kümes hayvancılığı sektöründe görüldü. Safonov, 2024-2025 döneminde başlayan kısmi çalışma eğiliminin artık maliyetleri tek başına düşürmekte yetersiz kaldığını ve fiili çıkarmaların kaçınılmaz hale geldiğini belirtti.
Merkez Bankası'nın verilerine göre, eksik istihdamda olan veya tamamen atıl durumdaki kişi sayısı 2025 sonunda 1,6 milyona ulaşarak 2020'den beri en yüksek seviyeye çıktı. Yıl genelinde bu kategorideki artış ise 198 bin olarak kaydedildi. Regülatör, bu durumu talepteki soğumaya bağlarken, en çok etkilenen sektörlerin petrol çıkarma, metalürji ve inşaat olduğunu bildirdi.