Ermenistan’dan Rusya’ya Demiryolu Krizi: Yıllık 2 Milyar Dolar Talep Etti
HABERRUS - Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile Rusya arasında Güney Kafkasya Demiryolu (GKJD) konusunda yeni bir gerilim patlak verdi.
Paşinyan, Ermenistan’daki demiryolu altyapısını işleten Rus şirketinden yıllık 2 milyar dolar “kiralama” ücreti talep edebileceklerini söylerken, Rusya Demiryolları (RZD) bu hamleye yatırımlarının geri ödenmesi şartıyla karşılık verdi.
Paşinyan’dan Sürpriz Çıkış: “30 Yıldır Hiçbir Şey İstemiyorduk”
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ülkedeki demiryolu altyapısının aslında Ermenistan’ın mülkiyetinde olduğunu ve bu nedenle Rusya’dan yıllık 2 milyar dolar kira bedeli talep edebileceklerini öne sürdü. Paşinyan, “30 yıldır hiçbir şey talep etmediğimiz şeyler olabilir, ama şimdi kira için talep edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Ermeni lider, konunun dostane yollarla çözülmesi temennisinde bulunurken, aksi takdirde uyuşmazlığın uluslararası tahkime taşınabileceği tehdidinde de bulundu. Paşinyan ayrıca, Avrupa Birliği’ne katılım veya Avrasya Ekonomik Birliği’nden (EAEB) ayrılma konusunda referandum yapılması talebini de reddetti.
RZD’den Net Cevap: “Yatırımlarımızı Geri İsteriz”
RZD Genel Müdürü Oleg Belozerov, Paşinyan’ın açıklamalarına sert bir yanıt verdi. Belozerov, RZD ve yüzde 100 bağlı kuruluşu GKJD’nin 2008 yılındaki imtiyaz sözleşmesini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini vurguladı.
Belozerov’a göre, sözleşmenin imzalandığı 2008 yılından bu yana Ermenistan’daki demiryolu altyapısına yaklaşık 396,3 milyon dolar yatırım yapıldı. Tüm kârın ağın geliştirilmesine aktarıldığını ve hissedara herhangi bir temettü ödenmediğini belirten Belozerov, “Eğer Ermenistan imtiyaz sözleşmesini feshetmeye veya koşullarını değiştirmeye karar verirse, yatırımlarımızın geri ödenmesini talep edeceğiz” dedi.
RZD yetkilisi ayrıca, GKJD’de 2 bin 500 kişinin istihdam edildiğini ve maaşlarının düzenli olarak endekslendiğini hatırlattı.
Uzman Yorumu: “Bu Bir Pazarlık, Gerçekçi Değil”
Siyaset bilimci Georgiy Bovt, Paşinyan’ın bu çıkışını Moskova ile yapılan son görüşmenin başarısızlıkla sonuçlanmasına bir tepki olarak yorumladı. Bovt’a göre Ermenistan’ın elindeki kozlar sınırlı:
“Demiryolları öncelikle Ermenistan’ın kendisi için gerekli. Bu nedenle bu, ticaret savaşlarının iki taraflı oynanabileceğinin bir hatırlatıcısı. Ancak Ermenistan’ın Rusya’ya karşı fazla kozu yok. Gümrü’deki askeri üs var, ama henüz oraya gelinmedi.”
Ulaştırma ve Altyapı Araştırma Merkezi Başkanı Pavel Ivankin ise 2 milyar dolarlık talebi gerçekçi bulmadı:
“Ermeni demiryollarının yük kapasitesi bugün o kadar yüksek değil. 2008’de 30 yıllığına imzalanan sözleşmenin toplam değeri 570 milyon dolardı ve Rusya bunun büyük kısmını şimdiden yatırım olarak harcadı. Altyapı Ermenistan’ın mülkiyetinde, sadece işletme hakkı devredildi. 2 milyar dolarlık bir rakamın hiçbir hesaplama dayanağı yok.”
Diplomatik Gerilim ve Olası Sonuçlar
Yaşanan bu gelişmeler, Rusya’nın Ermenistan’a yönelik ticaret kısıtlamaları ve Paşinyan’ın Avrupa Birliği’ne yönelim politikaları arasında giderek gerilen ilişkilerin yeni bir boyutunu oluşturuyor. Paşinyan, daha önce Kazakistan ile demiryolu imtiyazının satışı konusunu görüşmeye açık olduğunu belirtse de, bu tür bir adımın Moskova’nın onayı olmadan atılamayacağını kabul etti.
Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu ise daha önce yaptığı açıklamada, Rusya’nın Ermenistan demiryollarına son 20 yılda 30 milyar rubleden fazla yatırım yaptığını ve GKJD’nin sözleşme hükümlerini sorumlulukla yerine getirdiğini belirtmişti. Ermenistan’ın bu tehdidi hayata geçirmesi durumunda, Moskova’nın doğalgaz fiyatlarını artırmak gibi ekonomik misilleme araçlarına başvurabileceği değerlendiriliyor.