Rusya'nın Ermenistan Yasağı, Gürcistan ve Azerbaycan'a Yaradı
HABERRUS - Rusya'nın Ermenistan'dan bazı tarım ürünleri ithalatına getirdiği kısıtlamalar, komşu ülkeler Gürcistan ve Azerbaycan'ın ihracatında belirgin bir artışa yol açtı. Özellikle meyve, sebze, balık ve deniz ürünleri kalemlerinde yaşanan bu yükseliş, tedarik zincirlerinde yeni bir dengenin oluşmaya başladığını gösteriyor.
Ancak sektör uzmanları, bu durumu doğrudan bir "ikame" olarak değerlendirmek için erken olduğu konusunda uyarıyor.
Gürcistan ve Azerbaycan'dan Rekor Artış
Rusya Federal Gümrük Servisi ve ulusal istatistik kurumlarının verilerine göre, Ermenistan ürünlerine yönelik kısıtlamaların ardından Gürcistan ve Azerbaycan'dan yapılan tarım ve gıda ürünleri ithalatında kayda değer bir sıçrama yaşandı.
Gürcistan'dan: Haziran ayında Rusya'ya yapılan donmuş alabalık ihracatı 1,6 milyon dolara ulaşarak rekor kırdı. Aynı dönemde vişne ve kiraz ihracatı yaklaşık 30 kat artarak 600 bin dolara yaklaştı. Gürcistan'ın Rusya'ya yaptığı elma ihracatının yüzde 95'inden fazlası ilk yarıyılda gerçekleşti. Ülkede yeni yetiştirilmeye başlanan yaban mersini ihracatı da yıllık binlerce ton seviyesine ulaştı. Ayrıca, Gürcistan'dan maden suyu ithalatı 46 milyon doları buldu. Ancak, Gürcistan şarabı ihracatı ilk yarıyılda geçen yıla göre yüzde 10 düşüş gösterdi.
Azerbaycan'dan: Domates ihracatında yıllık bazda yüzde 10'luk bir artış kaydedildi. Deniz ürünleri ithalatı ise yılbaşından itibaren yüzde 40'tan fazla arttı.
Uzmanlar: 'Doğrudan İkame Değil, Kendi Büyümeleri'
Piyasa gözlemcileri, bu verilerin Ermenistan ürünlerinin doğrudan Gürcistan veya Azerbaycan menşeli ürünlerle ikame edildiği anlamına gelmediğini vurguluyor. Strategy Partners'dan Artem Suvorov, mevcut artışın, her iki ülkenin de kendi ihracat potansiyelini uzun süredir geliştirmesinin bir sonucu olduğunu belirtiyor. Suvorov, tüketici alışkanlıklarının belirleyici olacağını ve kısıtlamalar kalkarsa Ermenistan ürünlerine talebin yeniden artabileceğini ifade ediyor.
Fruitnews Genel Müdürü İrina Koziy ise Ermenistan'ın Rusya pazarındaki payının zaten sınırlı olduğuna dikkat çekiyor. Koziy, en büyük payın kayısıda (yüzde 5-7 oranında) olduğunu, diğer ürünlerde ise bu oranın yüzde 1'i bile bulmadığını belirtiyor. Bu nedenle, Ermenistan'dan gelen arzın azalmasının piyasada büyük bir boşluk oluşturmadığını, asıl sorunun art arda gelen üretici kayıplarının toplam arz güvenliği üzerindeki baskı olduğunu vurguluyor.
Alkol Piyasasında Farklı Dinamikler
Uzmanlar, alkol ürünlerinde Gürcistan ve Ermenistan'ın doğrudan rakip olmadığını belirtiyor. WineRetail Bilgi Merkezi Başkanı Aleksandr Stavtsev, Gürcistan'ın düşük fiyatlı sek şaraplarda (yıllık 50 milyon litreyi aşan hacimle) lider olduğunu, Ermenistan'ın ise bu kategoride önemli bir oyuncu olmadığını söylüyor. Ermenistan, daha çok yüksek fiyatlı konyak (brandy) ve köpüklü şarap üretiminde öne çıkıyor. Stavtsev, bu nedenle Gürcistan'daki şarap ihracatı artışının Ermenistan ile ilgisi olmadığını, ayrıca Gürcistan'ın köpüklü şarap üretim kapasitesinin sınırlı olduğunu, olası bir ikamenin ancak ham madde taşınıp Gürcistan'da şişelenmesiyle mümkün olabileceğini, bunun da şu an için bir varsayımdan öteye gitmediğini belirtiyor.
Ermenistan'ın Kaybı ve Gelecek Öngörüleri
Rusya'nın kısıtlamaları, Ermenistan'ın tarım ihracatını ciddi şekilde etkiledi. Ülkenin meyve ve sebze ihracatı hacim olarak neredeyse yarı yarıya azalırken, en büyük düşüş haziran ayında yaşandı. Bu durum, iki ülke arasındaki ticaret hacminin ilk yarıyılda yüzde 20 daralmasına ve Rusya'nın Ermenistan dış ticaretindeki payının yüzde 7 oranında azalmasına neden oldu. Gelecekteki seyir, kısıtlamaların ne kadar süreceğine ve tüketici tercihlerinin bu süreçte nasıl şekilleneceğine bağlı olacak. Uzmanlar, mevcut artışın Gürcistan ve Azerbaycan için bir "fırsat penceresi" oluşturduğunu, ancak Ermenistan'ın da pazar payını geri kazanmak için rekabetçi kalması gerektiğini belirtiyor.