Rus Ekonomisinde Büyüme Yavaşladı
MOSKOVA - Rus ekonomisi, yüksek yatırım ve tüketim talebinin ardından soğuyarak duraklamaya doğru evriliyor. 2025-2026 büyüme dinamiklerini bileşenleri hesaplamalara göre 2025’te yüzde 1’lik GSYH artışının 1,97 puanı yapısal faktörlerden gelirken, petrol fiyatlarındaki düşüş bu katkının 1,23 puanını sildi. 2026’da ise yapısal bileşen negatife dönüyor; uzmanlar bunu yüksek yatırım ve tüketim talebinin ardından ekonominin soğumasına bağlıyor.**
Üç bileşenli ayrıştırma
Gaidar Enstitüsü’nden Sergey Drobışevskiy, Aleksey Kaukin ve Diana Hubejova, Rus ekonomisinin 2025-2026 büyüme hızlarını üç bileşene ayırdı: yapısal, dış ticaret ve konjonktürel. Yapısal bileşen emek, sermaye ve bunların kullanım verimliliğindeki dinamikleri yansıtıyor. Dış ticaret bileşeni, başta petrol fiyatları olmak üzere ticaret koşullarının etkisini ölçüyor. Konjonktürel bileşen ise iş faaliyetindeki dalgalanmaları ve rastgele şokları bir araya getiriyor. Araştırmacılar, OECD yaklaşımlarına dayanan ve Rusya için uyarlanmış bir metodoloji kullanıyor. Hesaplamalar 2004-2029 dönemini kapsıyor; tahmin kısmı Ekonomik Kalkınma Bakanlığı’nın mevcut temel ve muhafazakâr senaryolarına dayanıyor.
2025: Yapısal faktörler artı, dış ticaret eksi
2025’te GSYH yüzde 1 artarken, yapısal bileşen bu artışın 1,97 puanını sağladı. Ancak bu katkının önemli bir kısmı dış ticaret koşullarındaki bozulmayla telafi edildi; dış ticaret bileşeni 1,23 puan negatif katkı yaptı. Urals petrolünün varili 55,62 dolar oldu ve bu, önceki üç yılın ortalama seviyesinin altında kaldı. Yazarlara göre dış ticaret koşullarının büyümeye olumsuz etkisi, 2021-2024 dönemindekinden daha güçlü oldu. Konjonktürel bileşenin 2025’teki katkısı 0,26 puan olarak hesaplandı. Üç bileşen toplamda yüzde 1’lik GSYH büyümesini oluşturdu.
2026: Yapısal bileşen negatife dönüyor
Ekonomik Kalkınma Bakanlığı 2026 için yüzde 0,6 büyüme bekliyor; araştırmanın yazarları da bu tahmini kullanıyor. Onlara göre 2026’da yapısal bileşenin katkısı negatife dönüyor; iş faaliyetindeki dalgalanmalar ve şoklar, diğer faktörlerin sağladığı büyümeyi toplamda azaltıyor. Yazarlar bunun, 2023-2024’teki yüksek yatırım ve tüketim talebinin ardından ekonominin soğumasını yansıttığını değerlendiriyor. Sabit sermaye yatırımları 2025’te yüzde 2,3 azaldı; Bakanlık 2026’da yüzde 5,4’lük ek düşüş bekliyor. Yazarlar bu gerilemeyi sıkı para politikasına ve uzun süren yoğun yatırım büyümesi döneminin sona ermesine bağlıyor.
Verimlilikte 2013 benzeri tablo
Hesaplamalara göre yapısal faktörlerin GSYH büyümesine katkısı 2019-2029 aralığında oldukça istikrarlı kalıyor. Ancak toplam faktör verimliliğindeki dinamik 2025’te negatif oldu; bu, emek ve sermaye maliyetlerindeki değişimle açıklanamayan çıktı değişimini yansıtıyor. Yazarlar bu sonucu, ekonominin yüksek petrol fiyatlarına rağmen belirgin şekilde yavaşlamaya başladığı 2013 yılıyla karşılaştırıyor. Onlara göre temel senaryo gerçekleşse bile verimlilik artış hızı 2029’da 2019 seviyesini aşmayacak.
2027-2029: Konjonktür yeniden pozitif
Ekonomik Kalkınma Bakanlığı’nın temel tahmini GSYH büyümesinin 2029’a kadar yüzde 2,4’e, muhafazakâr tahmin ise yüzde 1,8’e hızlanmasını öngörüyor. Bu senaryolara dayanan hesaplamalarda konjonktürün katkısı 2027-2029’da yeniden pozitife dönüyor ve kademeli olarak artıyor. Araştırmacılar bunun iş faaliyetinde yumuşak bir toparlanmanın başlangıcına işaret edebileceğini düşünüyor. Dış ticaret koşulları ise yazarların varsayımları çerçevesinde ekonomik büyümeyi sınırlamaya devam edecek. Tahmine yansıyan büyüme hızlanması, şimdilik ekonominin uzun vadeli üretim kapasitesini belirleyen faktörlerin katkısında belirgin bir artış öngörmüyor.
Foto: Haber görseli yapay zeka tarafından üretilmiştir.
