COP31 Antalya’da Başladı: Rusya'nın Öncelikleri Değişmedi
HABERRUS - Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne (UNFCCC) taraf ülkelerin küresel iklim politikalarını müzakere etmek ve kararlar almak üzere bir araya geldiği 31. Taraflar Konferansı (COP31) 9 Kasım’da Türkiye’nin Antalya kentinde açıldı.
Konferansın ana gündem maddeleri, “adil geçiş” mekanizmasının detaylandırılması ve iklim finansmanı — yani uyum için kimin, nasıl ödeyeceği. UNEP’in yeni raporları, mevcut küresel taahhütlerin 1,5°C hedefi için yeterli olmadığını ortaya koyuyor.
Rusya delegasyonu ise teknolojik tarafsızlık ilkesini, ticari bariyerlere karşı duruşu ve iklim teknolojilerine yönelik yaptırımların kaldırılmasını savunuyor.**
UNEP: Mevcut planlarla sıcaklık 2,6-2,8°C artacak
COP31 öncesinde yayımlanan raporlar, küresel emisyon azaltım çabalarının yetersiz olduğunu gösteriyor. BM Çevre Programı’nın (UNEP) raporuna göre, ülkelerin açıkladığı tüm iklim planları hayata geçirilse bile dünya, bu yüzyıl içinde küresel sıcaklık artışında 2,6-2,8°C’lik bir yörüngede ilerleyecek. Paris Anlaşması’nın 1,5°C hedefine dönmek için küresel sera gazı emisyonlarının 2030’a kadar 2025 seviyesine göre yüzde 18, 2035’e kadar ise yüzde 45 azaltılması gerekiyor. Mevcut ulusal gönüllü taahhütler ise 2030’a kadar yalnızca yüzde 5-8’lik bir azaltım sağlayabiliyor.
154 taraf yeni plan sundu ama yeterli değil
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi sekretaryasının raporuna göre, Paris Anlaşması’nın 154 tarafı, küresel emisyonların yaklaşık yüzde 71’ini kapsayan yeni ulusal iklim planları sundu. BM, bu planların ülkelerin mevzuatı ve ekonomi politikalarıyla bağlantılı olmasını olumlu karşılıyor; ancak sıcaklık artışını sınırlamak için hâlâ yetersiz olduğunu belirtiyor.
Uyum finansmanında büyük uçurum
İklim değişikliğine uyum da sorunlu bir tablo çiziyor. UNEP’in “2026 Uyum Açığı Raporu”na göre, gelişmekte olan ülkeler 2024’te yaklaşık 28-32 milyar dolar uluslararası kamu finansmanı alabildi; oysa yıllık ihtiyaç 305 milyar dolar. Geçen yıl Brezilya’daki COP30’da kararlaştırılan yardımın üç katına çıkarılması bile masrafların yalnızca yüzde 20-29’unu karşılayacak.
“Adil geçiş” mekanizması masada
COP31’de delegelerin önceliklerinden biri, geçen yıl üzerinde anlaşılan “adil geçiş” mekanizmasının detaylandırılması olacak. Mekanizmanın özü, düşük karbonlu kalkınma ve uyum önlemleri nedeniyle sorun yaşayan Küresel Güney ülkelerindeki kırılgan gruplara yardım etmek. İklim değişikliği uzmanı Aleksey Kokorin’e göre, mekanizmanın kapsamının geniş olması kararlaştırıldı; ancak özel bir fon oluşturulmuyor. Gelişmiş ülkeler, finans dağıtımını etkilemeyen “zayıf” bir organ oluşturulmasını savunurken, gelişmekte olan ülkeler finansal kurumlara sinyal verecek kararları alabilecek güçlü bir kurumsal organ istiyor.
Diğer gündem maddeleri
COP31’de ayrıca iklim finansmanı, ülkelerin karbon piyasalarının entegrasyonu ve işbirliği ile yeni “2035’e kadar yüzde 35 elektrikleşme” girişimi ele alınacak. Girişimin özü, nihai enerji tüketiminde elektriğin payını mevcut yüzde 21-23 seviyesinden yüzde 35’e çıkarmak; bunun için elektrikli ulaşım, sanayinin ve konut sektörünün (ısınma dahil) elektrikleştirilmesi teşvik edilecek. Girişim, büyük ölçüde fosil yakıtlardan kademeli çıkış müzakerelerindeki zorluklar karşısında konferans organizatörlerinin olumlu bir gündem oluşturma çabası olarak görülüyor.
Rusya delegasyonunun öncelikleri değişmedi
Rusya delegasyonuna, Devlet Başkanı’nın iklim ve su kaynakları özel temsilcisi Ruslan Edelgeriyev başkanlık ediyor; heyette Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov da yer alıyor. Moskova Yüksek Ekonomi Okulu Doğal Kaynaklar Ekonomisi ve İklim Değişikliği Enstitüsü Direktörü İgor Makarov’a göre Rusya’nın son birkaç yıldır konferanslardaki pozisyonu değişmiyor ve aynı ilkelere dayanıyor. Bu ilkeler arasında iklimle mücadelenin AB’nin sınırda karbon düzenleme mekanizması (CBAM) benzeri ticari bariyerler içermemesi gerektiği görüşü var. Rusya için ayrıca iklim değişikliği ve ilgili teknolojilerin yaptırımlardan etkilenmemesi önemli. Rusya, her ülkenin emisyon azaltma veya karbon yakalama yöntem ve teknolojilerini kendisinin seçme hakkına sahip olduğu teknolojik tarafsızlık ilkesini savunmaya devam ediyor. Rusya’ya göre enerji dönüşümü ekonomik kalkınma hedefleriyle çelişmemeli ve sosyal eşitsizlikleri derinleştirmemeli. Bu nedenlerle Rusya, fosil yakıtlardan vazgeçme çağrılarına kategorik olarak karşı çıkıyor; hızlı ve koordinesiz bir hareketin enerji fiyatlarını artıracağını, enflasyona yol açacağını, yaşam standardını düşüreceğini ve tüm dünya ekonomisini dengesizleştireceğini savunuyor.
CORSIA başvurusu onaylanmadı
Öte yandan Rusya’nın mart ayında uluslararası havacılık için karbon denkleştirme ve azaltım programı CORSIA’ya (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü tarafından yönetiliyor) sunduğu gönüllü sera gazı azaltım sistemi akreditasyon başvurusu kasım başında onaylanmadı; teknik danışma organı Rusya’dan başvuruyu yeniden düzenleyip tekrar sunmasını istedi. Şimdiye kadar bu tür 25 programdan yalnızca dördü kabul edildi; on başvuru sahibine de yeniden başvurmaları önerildi.
COP31, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne (UNFCCC) taraf ülkelerin küresel iklim politikalarını müzakere etmek ve kararlar almak üzere bir araya geldiği 31. Taraflar Konferansı'dır.
Foto: Haber görseli yapay zeka tarafından üretilmiştir.
