HABERRUS - Uzun bir aradan sonra Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan arasında müzakereler gerçekleşti; Paşinyan Moskova'ya çalışma ziyareti kapsamında geldi. Görüşme, Erivan'ın AB ile yakınlaşma politikası nedeniyle son aylarda giderek gerilen Rus-Ermeni ilişkileri gölgesinde yapıldı.

Resmi müzakerelerin ardından iki lider bire bir çalışma kahvaltısında görüşmeyi sürdürdü.

Putin'den Uzak Bir Umut: "Belki Yıllar Sonra…"

Putin görüşmede en hassas konuya, yani EAEU ile AB arasındaki ilişkilere değindi. Rus lider temkinli bir iyimserlik sergileyerek iki blok arasında gelecekte bir uzlaşının mümkün olabileceğini söyledi.

"Belki yıllar geçer ve EAEU ile AB — umarım böyle olur, sonuçta aynı kıtada yaşıyoruz — anlaşmazlıkları çözebilir" dedi Putin. Ancak hemen ardından ekledi: Ukrayna krizinden önce bile Avrupalılarla ortak çalışma konusunda anlaşmak mümkün olmamıştı.

Putin'e göre AB ile müzakereler son derece zorlu geçiyordu. "En yumuşak gördüğüm konularda bile son derece katı bir tutum sergiliyorlar" diyerek normalleşme beklentisini uzak bir ufka yerleştirdi.

Asıl Mesaj: İki Gümrük Birliğine Aynı Anda Üye Olunamaz

Putin iyimser tonuna karşın Ermenistan'a son derece net bir koşul koydu. Moskova'nın Erivan'ın AB tartışmalarını "sakin karşıladığını" söyleyen Rus lider, bunu ancak tam bir şeffaflık sağlandığı takdirde kabul edilebilir bulduğunu vurguladı.

"Ama bu açık olmalı, dürüst olmalı, daha baştan — kıyıdayken — söylenmiş olmalı: AB gümrük birliğinde ve EAEU'da aynı anda yer almak mümkün değil. Bu tanım gereği mümkün değil. Mesele siyasi bile değil, salt ekonomik bir meseledir" dedi Putin.

Rakamlar Konuşuyor: Ticaret Büyüyor

Putin, Ermenistan'ın EAEU çerçevesinde kurduğu ekonomik bağların ağırlığını rakamlarla ortaya koydu. Rus lider, 2025 yılında Rusya-Ermenistan ticaret hacminin 6,4 milyar dolara ulaştığını, Erivan'ın EAEU ülkelerine ihracatının ise son yıllarda on kat arttığını belirtti. Rusya'da 2 milyonun üzerinde Ermeni'nin yaşadığını da hatırlattı.

Paşinyan ise Ermenistan'ın yakında Azerbaycan üzerinden Rusya'ya mal ihraç edebileceği umudunu dile getirdi: "Bu ekonomik bağlarımızı güçlendiriyor, EAEU çerçevesindeki ilişkilerimizi pekiştiriyor."

Paşinyan: "Henüz Seçim Zamanı Değil"

Ermeni lider hem Moskova ile ilişkileri zedelememek hem de Avrupa rotasından vazgeçmemek arasında son derece dikkatli bir denge kurdu.

Paşinyan, Erivan'ın AB ve EAEU üyeliğinin bağdaşmazlığını kavradığını kabul etti; ancak bu süreçlerin henüz bir seçim yapmayı gerektiren noktaya ulaşmadığını vurguladı.

Ermenistan Başbakanı Rusya ile ilişkilerin önemine defalarca dikkat çekti. "Ermenistan ile Azerbaycan arasında barışın kurulması sürecinde her zaman hissettiğim destek için size bir kez daha teşekkür etmek istiyorum" diyerek Putin'e minnetini iletti.

Kremlin'den Seçim Mesajı: "Rusya Yanlısı Adaylar Sandığa Gitsin"

Görüşmenin dikkat çekici bir diğer boyutu iç siyasetle ilgiliydi. Putin, Ermenistan'daki yaklaşan seçim kampanyasına müdahil olmayacaklarını, bununla birlikte Moskova'nın Rusya yanlısı siyasi güçlerin seçimlere katılmasını beklediğini açıkça ifade etti. Bu mesaj, Kremlin'in Erivan'daki siyasi dengeleri yakından takip ettiğinin dolaylı bir itirafıydı.

Karabağ Sayfası Kapandı

Görüşmede Karabağ meselesi de masaya yatırıldı. Paşinyan, Ermenistan'ın Karabağ'la yeniden birleşme hareketini sürdürmeyeceğini güvence altına aldı; barışın tesis edildiğini ve her iki tarafın karşılıklı olarak toprak bütünlüğünü tanıdığını yineledi.

Açık Uçlu Son

Kremlin zirvesi Erivan'ın son tahlilde hangi yönü seçeceğine dair kesin bir cevap vermedi. Ne var ki Moskova'nın tutumunu son derece berrak biçimde ortaya koydu: Diyalog kapısı açık, egemenliğe saygı söylemde var — ama iki entegrasyon bloğu arasındaki seçim kaçınılmaz. Ve bu seçimin, Putin'in deyimiyle, "kıyıdayken", henüz iş işten geçmeden yapılması gerekiyor.