Taliban'ın Rusya Hamlesi: Savunma Bakanı Yakub Moskova'da
KABUL / MOSKOVA – Afganistan İslam Emirliği Savunma Bakanı Muhammed Yakub, geçtiğimiz günlerde ilk resmi ziyaretini gerçekleştirmek üzere Moskova'ya geldi. 36 yaşındaki Yakub, Taliban hareketinin kurucusu Molla Muhammed Ömer'in oğlu olarak ülkesindeki en nüfuzlu isimlerden biri konumunda bulunuyor. Ziyaret, Rusya-Afganistan ilişkileri açısından özel bir önem taşıdı.
Savunma işbirliği anlaşması imzalandı
Ziyaret kapsamında Yakub, Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu ile görüşmeler gerçekleştirdi ve uluslararası bir güvenlik forumuna katıldı. Ziyaretin en dikkat çekici anı ise Rusya ile Afganistan arasında askeri-teknik işbirliğine ilişkin çerçeve anlaşmasının imzalanması oldu. Bu gelişme, özellikle komşu ülkeler tarafından yakından takip edildi.
Pakistan'da tedirginlik, Hindistan'da memnuniyet
Anlaşma, Pakistan ile Afganistan arasındaki ilişkilerin gerginleştiği bir döneme denk geldi. Pakistan Hava Kuvvetleri'nin Afganistan topraklarına yönelik son hava saldırıları, iki ülke arasındaki gerilimi tırmandırmıştı. İslamabad yönetimi resmi bir açıklama yapmaktan kaçınırken, Pakistanlı yorumcular Moskova'daki görüşmeleri ciddi bir endişeyle değerlendirdi. Buna karşılık Yeni Delhi'de ise imzalanan anlaşma memnuniyetle karşılandı.
Medyatik bir karşı hamle
Uzmanlara göre, Afganistan'ın Moskova ile yakınlaşmasının arka planında iç siyasi kaygılar da bulunuyor. Pakistan Hava Kuvvetleri'nin saldırıları, Afgan yönetiminin itibarını zedelemiş ve halk nezdinde topraklarını koruyamadığı yönünde bir algı oluşmasına neden olmuştu. Bu duruma bir yanıt olarak, medyada Moskova ziyaretinin geniş şekilde yer bulması ve özellikle hava savunma sistemlerine yönelik ilginin vurgulanması, bir tür "itibar kurtarma" operasyonu olarak değerlendiriliyor.
Rusya'nın çok yönlü satranç hamlesi
Molla Yakub, daha önce defalarca ulusal hava savunma sisteminin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştı. Moskova'ya ayak basar basmaz, havalimanında yaptığı ilk açıklamada da bu mesajı yineleyerek, Afganistan'ın kendi hava sahasını kontrol altına almak istediğini söyledi. Afgan medyası da bu mesajı, ziyaretçinin silah fuarında özellikle uçaksavar sistemlerinin sergilendiği stantlarda görüntülenmesiyle destekledi.
Ancak Rusya açısından Afganistan, doğrudan bir öncelikten ziyade, bölgesel dengelerde bir araç olarak işlev görüyor. Moskova'nın asıl önceliği, Hint-Pakistan eksenindeki stratejik hesapları. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in Rusya ziyaretinin ertelenmesinin ardından İslamabad'ın, ABD ile ilişkilerini düzeltme çabası içine girdiği ve Moskova ile ikili ilişkileri bir nevi dondurduğu gözlemleniyor. Bu bağlamda Rusya'nın Afganistan ile askeri işbirliğine gitmesi, Pakistan'a yöneltilmiş net bir uyarı işareti olarak okunuyor.
Kremlin'in ihtiyatlı adımı
Moskova'daki diplomatik kaynaklar ise imzalanan anlaşmanın etkisinin abartılmaması gerektiğini belirtiyor. Mevcut haliyle işbirliğinin, Afganistan'daki Rus yapımı helikopterlerin bakım ve onarımıyla sınırlı kalabileceği ifade ediliyor. Ancak bu adımın uzun vadeli siyasi etkileri göz ardı edilemez. Afganistan ile Pakistan arasındaki olağanüstü gerginlik ortamında, Afgan savunma bakanının Moskova ziyaretinin yaratacağı yankıların – Kabil'in bu yakınlaşmayı kendi çıkarları için kullanma çabalarından İslamabad'ın endişeli tepkisine kadar – baştan itibaren öngörüldüğü anlaşılıyor.