Şanghay-Moskova Konteyner Navlunu İki Katına Çıktı
MOSKOVA – Çin'in Şanghay limanından Moskova'ya yapılan konteyner taşımacılığında navlun ücretleri, hem denizyolu hem de demiryolu ile taşımacılıkta son haftalarda hızla artarak 2025 yılı zirvelerini geride bıraktı.
Fiyat artışının temel nedeni, Çin'de yaşanan ciddi konteyner ekipmanı sıkıntısı oldu. Bu durum, hem genel konteyner taşımacılığını hem de doğrudan Rusya'ya yapılan sevkiyatları olumsuz etkiledi.
Piyasa katılımcıları, önümüzdeki aylarda durumun düzelmesine yönelik herhangi bir olumlu işaret görmüyor.
Navlun ücretleri yükselmeye devam ediyor
Fiyat Endeksleri Merkezi'nin (CİC) verilerine göre, Şanghay-Moskova güzergahında 40 fitlik bir konteynerin (FEU) denizyolu ile taşınması için gereken navlun ücreti, mayıs ayında 1.400-1.600 dolar seviyesindeyken haziran başında 1.800-2.100 dolara yükseldi. Bu artış, sadece bir ayda yüzde 28 ila 31'lik bir sıçrama anlamına geliyor.
Demiryolu taşımacılığında ise fiyat artışı çok daha sert oldu. CİC'e göre doğrudan Şanghay-Moskova demiryolu hattı için navlun ücreti, haziran başında 8.000 dolara ulaşarak neredeyse iki katına çıktı. Ancak piyasa oyuncuları, bazı güzergahlarda bu rakamın çok daha yüksek seviyelere çıktığını belirtiyor.
Konteyner sıkıntısının nedenleri
Uzmanlar, konteyner sıkıntısını tetikleyen temel faktörleri şöyle sıralıyor:
- Kızıldeniz krizi: Ortadoğu'daki kriz nedeniyle gemilerin rotalarını değiştirmek zorunda kalması, konteynerlerin geri dönüş süresini uzattı ve Çin'deki ekipman açığını artırdı.
- İthalat-ihracat dengesizliği: 2026 yılında Çin'den yapılan ithalat hacmi artarken, Rusya'dan yapılan ihracatın düşmesi konteyner dengesini bozdu.
- Gemi seferlerinin azalması: Özellikle Çin ile St. Petersburg ve Novorossiysk arasında çalışan gemi sayısının azalması, yükü Uzak Doğu limanlarına yığarak buradaki baskıyı artırıyor.
Piyasada fiyatlar daha da yüksek
Resmi verilerin ötesinde, piyasa katılımcıları çok daha yüksek rakamlar telaffuz ediyor. Railship şirketinden Evgeniy Berezin, Çin ile Moskova arasındaki bazı demiryolu hatlarında bir konteynerin navlun ücretinin 9.000 dolara dayandığını söylüyor.
Pontis Expedition lojistik departmanı başkanı İvan Muraşko, FOB teslim koşullarında demiryolu navlun bedellerinin ortalama 8.500 doları aştığını, özellikle akü ve benzeri tehlikeli maddelerin taşınmasında ise bazı istasyonların fiyatlarının 11.000-12.000 dolar seviyesine çıktığını belirtiyor.
Fiyat artışının ana itici gücü: Denizyolu taşımacılığı
Fiyat artışının asıl lokomotifi ise denizyolu taşımacılığı oldu. Berezin, uluslararası navlun endeksinin 2014 yılı ortalarından bu yana en yüksek seviyesine ulaştığını ve bu seviyelerin en son 2021-2022 yıllarında görüldüğünü hatırlatıyor.
Muraşko ise haziran ayı ikinci yarısı için denizyolu çıkışlarında navlun ücretlerinin 4.000-4.500 dolar (FOB) seviyesine ulaştığını belirtiyor. Bu fiyatlar, daha uzun sürmesine rağmen Güney Kore'nin Busan limanı üzerinden aktarmalı taşımacılığı tekrar cazip hale getirdi.
Demiryolunda da durum farklı değil
Çin Demiryolları, Rusya ve Belarus'a yapılan sevkiyat hacimlerini ciddi oranda azalttı. Şu anda trenlerin yaklaşık yüzde 70'i Avrupa güzergahına yönlendiriliyor. Bu durum, Kazakistan sınır geçişlerinde (Dostık ve Altınköl istasyonları) transit sürelerinin ortalama 15-20 güne çıkmasına ve Rusya ile Belarus'a gönderilebilen tren sayısının düşmesine neden oluyor.
Yaz ve sonbahar ayları için karamsar tablo
Piyasa oyuncuları, önümüzdeki döneme ilişkin karamsar bir tablo çiziyor.
Trasko şirketi genel müdür yardımcısı Aleksey Kanadin, yaz sonuna kadar ücretlerde bir istikrar sağlanmasını beklemediğini, aksine sonbaharda yoğun sezonla birlikte fiyatların daha da artacağını öngörüyor.
FM Logistic'ten Dmitriy Suhoverşa, navlun ücretlerinin yaz-sonbahar döneminde FEU başına 10.000 dolar veya daha yüksek seviyelere çıkabileceğini tahmin ediyor. Suhoverşa'ya göre, bu fiyatların uzun süre devam etmesi mümkün değil çünkü taşıma maliyetlerinin düşük fiyatlı ürünlerin toplam maliyeti içindeki payı çok yükseldiğinde bu ürünler rekabetçiliğini kaybedecek ve talebin düşmesiyle fiyatların gerilemesi kaçınılmaz olacak.