AB’den Rusya’ya Yeni Yaptırım: Rafineriler, Bankalar ve E-Ticaret Devleri Hedefte

HABERRUS - Avrupa Birliği, 16 Kasım’da yeni bir yaptırım paketini resmen yürürlüğe koydu. Resmi olarak “paket” adı verilmeyen bu ikinci turda 12 kişi ve 101 kuruluş yaptırım listesine eklendi. Hedefler arasında Rus petrol rafinerileri, petrol ticareti yapan şirketler, yaklaşık 50 banka ve e-ticaret devi Wildberries’in kurucusu Tatyana Kim ile LETA Capital’den Aleksandr Çaçava gibi isimler yer alıyor. Uzmanlar, AB’nin artık daha küçük şirketlere ve üçüncü ülkelere yönelik “ikincil yaptırımlara” ağırlık verdiğini belirtiyor.

Enerji sektörü: Rafineriler ve tüccarlar

Yeni yaptırımlar kapsamında Gazprom Neft’e ait Moskova ve Omsk rafinerileri, Saratov ve Habarovsk rafinerileri, KİNEF, Orsknefteorgsintez, Gazprom Neftekhim Salavat, TAİF-NK, İlski Rafinerisi ve Novoşahtinski Rafinerisi listeye eklendi. Bu rafinerilerden bazıları zaten ABD Hazine Bakanlığı’nın SDN listesinde bulunuyordu. Ayrıca Tyumen Rafinerisi’nin sahibi Rİ-İnvest, Usinsk’teki tesisi işleten Yenisey, Mari Rafinerisi’nin sahibi Balçug-Petroleum ve Leningrad bölgesindeki Volkhov EKO da yaptırım kapsamına alındı. Petrol ürünleri ticareti yapan Omega Energy ve denizcilik şirketi Legacy Marine’in sahibi Sergey Grib de listede. Eylül 2026’da İlski Rafinerisi’nin %20 hissesini alan Grib, bu nedenle hedef alındı. St. Petersburg Petrol Terminali, Ust-Luga’daki LNG tesisi inşaatının operatörü RusKimAlyans, RusGazDobıça ve Tatneft’in bazı yapıları da yaptırım listesinde. AB, bu şirketleri Rus petrol ürünleri alımı ve yasadışı taşımacılıkla ilişkilendiriyor.

Bankalar: “Uzun kuyrukların” temizliği

Yaptırım listesine yaklaşık 50 banka eklendi. Bunların büyük kısmı daha önce farklı kısıtlamalara tabiydi. Ancak Alef-Bank, Solid-Bank, Unistream ve YooMoney gibi 10 banka ilk kez listede. Bankaların bir kısmı ilk 100’de (örneğin SPB-Bank ve Timer-Bank), 30’u ikinci 100’de (Pervouralskbank, RFK-Bank, Slavia Bank), 10’u ise üçüncü 100’de yer alıyor. AB, gerekçe olarak askerlere uygun koşullu kredi sağlama, dijital ruble pilot projesine katılım, bölgesel yönetimlerin kontrolü, FSB lisansı, sınır ötesi işlemler veya yaptırımlı bir hissedarın varlığını gösteriyor. Dokuz banka için ise Merkez Bankası lisansı dışında somut bir gerekçe sunulmadı. Uzmanlar, bunun büyük bankaların zaten yaptırım altında olması nedeniyle dış ticaret ödemelerinin küçük bölgesel bankalar ve banka dışı kredi kuruluşları üzerinden yapılmasına karşı bir “temizlik” hamlesi olduğunu belirtiyor.

E-ticaret: Wildberries ve Ozon mercekte

En dikkat çekici yaptırımlar, Wildberries’in %65’ine sahip olan Tatyana Kim’e yönelik. AB, Wildberries’in Rus ordusuna tedarik ve VTB ile ortaklığını gerekçe gösteriyor. Uzmanlara göre, AB düzenlemesi gereği Kim’in doğrudan veya holding üzerinden %50’ye sahip olduğu tüm yapılar da yaptırım kapsamına giriyor. Bu durum, grubun yabancı muhataplarla ödeme yapma imkânlarını önemli ölçüde kısıtlayacak. Çin bankaları AB kısıtlamalarına uyduğu için Çinli satıcıların Wildberries’te ürün listeleme imkânları da sınırlanabilir. RWB, AB kararının grup faaliyetlerini etkilemeyeceğini açıkladı. Aleksandr Çaçava ise Ozon ve Yandex bağlantıları nedeniyle listeye eklendi. Ozon, 11 Kasım’da Çaçava’nın yapılarının Ozon’un %34,95’ine sahip AO O23 üzerindeki kontrolünü kaybettiğini açıklamıştı. Yandex ise 16 Kasım’da Çaçava’nın yönetim kurulundan ayrıldığını duyurdu. AB’nin Çaçava’ya yönelik yaptırımları Yandex ve bağlı şirketlerini kapsamıyor.

Üçüncü ülkelere ikincil yaptırımlar

AB, bu turda da BAE, Çin, Umman ve Seyşeller’deki şirketlere yaptırım uyguladı. Bu şirketler, Rus petrolü ticareti ve “gölge filo” ile ilişkilendiriliyor. Uzmanlar, AB’nin üçüncü ülkelerdeki aracıları hedef alarak Rusya’nın ihracat gelirlerini kısıtlama politikasını sürdürdüğünü belirtiyor. Delcredere’den Artem Kasumyan, AB’nin ikincil yaptırımları daha aktif ve sınır ötesi kullanma eğiliminde olduğunu söylüyor. Ancak yeni turun “paket” olarak adlandırılmaması, ölçek iddiasının olmadığını gösteriyor. Küçük şirketlerin hedef alınması, yaptırımların orantılılığı tartışmasını gündeme getiriyor ve hukuki itiraz yollarını da açıyor.

Metal ve diğer sektörler

Yeni listede metal sektöründen de isimler var: Donbass’taki yedi metalurji işletmesini bünyesinde barındıran Güney Maden-Metalurji Kompleksi, Ekaterinburg Renkli Metal İşleme Fabrikası ve altın madencisi YUGK’nın hisselerinin %67’sinden fazlasını satın alan Ruslan Baysarov da yaptırım kapsamında.

Sonuç: Nokta atışı ama etkisi sınırlı

AB’nin yeni yaptırım turu, Brüksel’in değişen yaklaşımını gösteriyor: büyük paketler yerine daha küçük şirketlere ve üçüncü ülkelere yönelik nokta atışı önlemler. Rafinerilere yönelik yaptırımlar, 2022’den bu yana süregelen kısıtlamaların resmileştirilmesi olarak görülüyor. Bankalar için asıl etki, listede yer almanın üçüncü ülke bankaları nezdinde yarattığı “kırmızı bayrak” etkisi. E-ticaret devlerine yönelik adımlar ise AB’nin dijital platform sahiplerini de hedef almaya başladığını gösteriyor.

Foto: Haber görseli yapay zaka tarafından üretilmiştir.