ABD İran'ın Hark Adasını Vurdu, Petrol 104 Doların Üzerine Fırladı
HABERRUS - ABD'nin İran'ın stratejik petrol terminali Hark Adası'na düzenlediği saldırı, küresel enerji piyasalarında yeni bir şok dalgası yarattı. Haftanın ilk işlem gününde Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,56 yükselerek 104,75 dolara çıktı. WTI petrolü ise 97,91 dolardan işlem görüyor.
Hark Adası: İran'ın Ekonomik Can Damarı
Basra Körfezi'nde, İran ana karasının yaklaşık 30 kilometre açığında bulunan Hark Adası, ülkenin petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ının gerçekleştirildiği ana terminal konumunda . Yaklaşık 21 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip ada, günlük 7 milyon varil yükleme kapasitesine sahip dev depolama tanklarına ve terminallere ev sahipliği yapıyor . İran kara sularındaki petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, deniz altı boru hatlarıyla adaya taşınıyor ve buradan dev tankerlerle başta Çin olmak üzere Asya pazarlarına sevk ediliyor . Stratejik konumu ve sıkı güvenlik önlemleri nedeniyle "Yasak Ada" olarak da biliniyor .
Saldırının Detayları: Petrol Tesisleri Hedef Dışı
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı açıklamada, ABD güçlerinin Hark Adası'ndaki "tüm askeri hedefleri tamamen yok ettiğini" duyurdu. Trump, operasyonu "Orta Doğu tarihindeki en güçlü bombardımanlardan biri" olarak nitelendirdi . Ancak "nezaketen" adadaki petrol altyapısını hedef almaktan kaçındığını belirten Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerini engellemesi halinde bu kararını derhal gözden geçireceği tehdidinde bulundu .
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), saldırılarda 90'dan fazla askeri hedefin vurulduğunu, deniz mayın depolama tesisleri, füze depolama sığınakları ve diğer askeri tesislerin imha edildiğini açıkladı . İran medyası ise saldırıların hava savunma sistemleri, deniz üssü, havaalanı kontrol kulesi ve bir helikopter hangarına yönelik olduğunu, petrol tesislerinde herhangi bir hasar oluşmadığını bildirdi .
Petrol Sevkiyatı Devam Ediyor
Saldırılara rağmen Hark Adası'ndan petrol sevkiyatının sürdüğü belirtiliyor. Küresel petrol ticaretini izleyen TankerTrackers verilerine göre, uydu görüntüleri adadan bir tankerin petrol yüklediğini ve çevresinde yedi tanker daha bulunduğunu gösteriyor. Bunlardan beşinin yakıt yüklediği, ikisinin ise yükleme için beklediği aktarıldı . İran'ın Buşehr vilayeti vali yardımcısı da "adada bulunan şirketlerin faaliyetlerini kesintisiz sürdürdüğünü" ve petrol ihracatının "tam kapasite devam ettiğini" söyledi .
İran'dan Misilleme Tehdidi
İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Ebulfazl Şikarçi, ABD'nin Hark Adası'na yönelik tehditlerine sert yanıt verdi. Şikarçi, "Eğer ABD Hark Adası'na, bu adadaki petrol tesisleri ve petrol terminaline yönelik herhangi bir saldırı gerçekleştirse, saldırının kaynağı olan ülkenin tüm petrol ve gaz tesislerini kararlılıkla küle çevireceğiz" dedi . İran Silahlı Kuvvetleri'nin bu konuda hiçbir "kırmızı çizgisi" olmadığını vurgulayan Şikarçi, uyarıların psikolojik operasyon olmadığını, fiili saldırı anında karşılık verileceğini belirtti .
Piyasalar Tarihin En Büyük Arz Şokuna Hazırlanıyor
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan krizin küresel petrol piyasalarında bugüne kadar görülen en büyük arz şokuna yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Geçen yıl boğazdan günlük ortalama 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevk edildi. Bu, küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geliyor .
Avrupa merkezli Montel Analytics'in Jeopolitik Enerji Analisti Andres Cala, "1973 Arap petrol ambargosundan bu yana en kötüsü olabilecek yeni bir enerji şoku kapımızda" değerlendirmesinde bulundu. Cala, kesintilerin aylarca devam edebileceğini ve bunun küresel enerji piyasalarında köklü dönüşüme yol açacağını belirtti .
Uluslararası Rezervler Devrede
ABD Enerji Bakanlığı, Stratejik Petrol Rezervi'nden 172 milyon varillik bir dilimi piyasaya süreceğini açıkladı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) da toplamda 400 milyon varile ulaşan acil durum stok serbest bırakımı planını devreye soktu . İlk etapta Asya ve Okyanusya'daki rezervler derhal kullanıma açılırken, Avrupa ve Amerika'daki stokların mart sonunda piyasaya ulaşması bekleniyor . Japonya da rezervlerinden petrol piyasaya sürmeye başladı .
Trump'tan Müttefiklere Hürmüz Boğazı Çağrısı
Trump, Avrupa ve Asya'daki müttefiklerine Hürmüz Boğazı'nda deniz eskort görevine katılmaları için çağrıda bulundu. Truth Social'da paylaştığı mesajda özellikle Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve Birleşik Krallık'a seslenen Trump, bu ülkelerin yaşanan aksaklıklardan ABD'den daha fazla etkilendiğini savundu . AB Dışişleri Bakanları, Birliğin Aspides deniz misyonunun kapsamının Hürmüz Boğazı'na genişletilmesini görüşmek üzere Brüksel'de bir araya geldi .