Rusya'da Vergi Zammı İş Dünyasını Vurdu
HABERRUS - Rusya’da yılbaşında Katma Değer Vergisi’nin (KDV) %20’den %22’ye çıkarılması, iş dünyasında beklenenden çok daha sert bir tablo yarattı.
KDV’deki 2 puanlık artış, enflasyon ve yüksek faizle boğuşan ekonomide şirketlerin maliyetlerini katladı, daralan iç talep nedeniyle satışları çökerten ek bir şok dalgası oluşturdu.
2026’nın ilk çeyreğinde şirketlerin %37,6’sı satış düşüşü yaşadı
Rusya Sanayici ve Girişimciler Birliği’nin (RSPP) Nisan 2026’da yaptığı geniş çaplı ankete göre;
“2026’nın ilk çeyreğinde şirketlerin %37,6’sı satışlarda düşüş bildirdi. Bu oran bir önceki çeyreğe göre 4,5 puan yükseldi.”
Bu düşüşün ana nedeni tüketici talebindeki beklenmedik çöküş: Şirketlerin neredeyse %38’i doğrudan talebin zayıfladığını söylüyor.
Maliyet şoku ve işletme sermayesi baskısı
Şirketler yalnızca satış kaybıyla kalmıyor, aynı anda birçok maliyet kalemiyle de boğuşuyor:
- %34,1 tedarikçilerden kaynaklanan ödeme sorunları yaşadığını belirtiyor (önceki çeyrekte bu oran %42,3’tü, düşüş eğiliminde ancak kesinti halen dev boyutlarda).
- Şirketlere göre krediye erişim zorlaştı, işletme sermayesi sıkıştı (yaklaşık %25).
- Artan vergi yükü, süregelen yaptırımlar ve ithalat kısıtlamaları yeni ekipman/teloloji edinimini neredeyse imkânsız hale getiriyor (%11,8).
Üretimden yatırıma: Kısıntı dalgası
Şirketlerin karşı tedbirleri de ister istemez sert:
- %9,4’ü üretim hacmini kısmaya başladığını söylüyor.
- %7,2’si yatırım programlarını küçülttü veya tamamen erteledi.
- Neredeyse üçte ikisi (%65,4) gider azaltma planları yapıyor. Bunların %80’i idari ve genel işletme giderlerini budamaya hazırlanıyor.
- Her 4 şirketten biri (%25) personel maliyetlerini düşürmeyi, yaklaşık yarısı (%50) ise işten çıkarma, kısa çalışma veya ücretsiz izin gibi seçenekleri değerlendirdiğini belirtiyor.
Vergi gelirleri hedefin tam tersine düştü
Maliye Bakanlığı, KDV artışıyla bütçeye yaklaşık 200 milyar ruble ek gelir bekliyordu. Gerçekleşen ise tam tersi oldu:
“Özel vergi rejimindeki şirketler ve vatandaşlardan toplanan toplam vergi geliri ilk çeyrekte %16 düşerek 537,2 milyar rubleye indi.”
Ekonomi Bakanı Maksim Reşetnikov bile durumun “son yıllardan daha zor” olduğunu kabul ediyor; yüksek faiz, işgücü kıtlığı ve vergi değişikliklerini temel baskı unsurları arasında sayıyor.
Kamu alımları ve özel sektör teması eksik
Ekonomi çevreleri sorunun sadece vergi artışından kaynaklanmadığını, devlet siparişlerinin ve kamu şirketlerinin alımlarının da kısıldığını belirtiyor. Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı Yelena Dıbova’ya göre iş dünyası “hemen her cephede” sipariş kaybı yaşadı, fiyat artırma gücü de tükendi.
Küçük ve orta işletme (KOBİ) nabzı düşüyor
Rusya KOBİ’lerinin banka hesap hareketleri ilk çeyrekte geçen yıla kıyasla %16 geriledi. Opora Rossii Başkanı Aleksandr Kalinin, tüketicilerin artan kamu hizmeti, kredi ve vergi masrafları nedeniyle tasarruf moduna geçtiğini, işletmelerin de “küçülme” ve “kapanma” eşiğinde olduğunu vurguluyor.
KDV artışı geri tepti
KDV artışından beklenen bütçe katkısının gelmemesi, bir yandan şirketlerin mali yapısını sarsarken diğer yandan iç talebi baskılayarak bir tür “kısır döngü” yaratıyor. Sanayi ve hizmet sektöründe yatırım ertelemeleri, üretim kısıntıları ve istihdam riskleri artmış durumda. Bu gidişle 2026’nın ilerleyen çeyreklerinde daha fazla şirketin kapanma veya iflas sürecine girmesi bekleniyor.