Rusya'da Kadınlar Sibirya'daki Vardiyalı Ağır İşlere Akın Ediyor
HABERRUS - Rusya'da genç kadınlar, geleneksel ofis işlerini ve şehir hayatının getirdiği maliyetleri geride bırakarak Sibirya'nın ve Kuzey'in zorlu koşullarında vardiyalı işlere (vakhtovaya rabota) akın ediyor.
Sosyal medyada fenomen haline gelen bu akımın arkasında yüksek maaşlar, uzun tatiller ve hatta 'vahşi Batı'da bir eş bulma umudu yatıyor. Ancak uzmanlar, bu trendin kadın psikolojisi üzerindeki uzun vadeli etkileri ve geleneksel rollerden kopuşun yaratabileceği riskler konusunda uyarıyor.**
'Erkek İşi' Algısı Tarihe Karışıyor
Rusya'da vardiyalı iş (vakhtovaya rabota) dendiğinde akla uzun süredir erkek madenciler, petrolcüler ve inşaat işçileri geliyordu. Ancak bu algı hızla değişiyor. Avito Rabota analistlerinin verilerine göre, geçtiğimiz kış kadınların geleneksel olarak erkek işi sayılan pozisyonlara ilgisi patlama yaşadı . Kadınların iş makineleri operatörlüğüne (ekskavatör, buldozer, vinç) başvuru sayısı yıllık bazda yüzde 91, kamyon şoförlüğüne başvuru sayısı yüzde 56, elektrikli kaynakçılığa başvuru sayısı ise yüzde 54 arttı .
Bu eğilimin arkasındaki en büyük itici güç, şehirlerdeki ortalama maaşların çok üzerinde kazançlar. Örneğin, Magadan bölgesinde vardiyalı çalışan genç bir mühendis ayda 280 bin ruble kazanabildiğini belirtirken , Khanty-Mansi Özerk Bölgesi'nde bir sağlık görevlisine 150 bin, bir nakliye dispatcher'ına ise 185 bin ruble maaş teklif ediliyor . Superjob araştırma merkezi başkanı Natalya Golovanova'ya göre, uzak bölgelerdeki maden ocaklarında görev yapan doktorlar 300 bin rubleye varan maaşlar alabiliyor.
Z Kuşağı Neden Vardiyalı İşi Seçiyor?
Peki, Z Kuşağı gençlerini şehir hayatının konforundan vazgeçirip Sibirya'nın dondurucu soğuğuna iten nedir? Uluslararası İK uzmanı Zuliya Loikova'ya göre bu birkaç faktöre dayanıyor :
Finansal Bağımsızlık: 20-22 yaşında bir gencin memleketinde kazanabileceği 50-60 bin ruble yerine, vardiyalı işte 200 bin ruble ve üzeri kazanma imkanı. Üstelik şirketler genellikle konaklama ve yemek imkanı sunduğu için kazancın yüzde 80-90'ını biriktirme şansı doğuyor.
Yaşam Tarzı: Bir ay çalışıp bir ay tatil yapma (30/30 veya 60/60 gibi) imkanı. Gençler bu uzun tatil dönemlerini seyahat ederek geçirebiliyor.
Kariyer Sıçraması: Vardiyalı işler, gençlere ofis ortamında yıllarca kazanamayacakları pratik beceriler (CNC makineleri kullanmak, ağır iş makineleri sürmek, montaj yapmak) kazandırıyor. Örneğin, Alabuga özel ekonomik bölgesi gibi yerlerde genç kızlar 18-22 yaşında dört farklı meslekte eğitilip yönetici pozisyonlarına getirilebiliyor .
Nerelere Gidiyorlar ve Hangi İşleri Yapıyorlar?
Kadın vardiyalı işçilerin en çok ilgisini çeken bölgeler Ural, Sibirya ve Uzak Doğu'daki petrol, gaz ve madencilik bölgeleri. Superjob verilerine göre en çok vardiyalı iş ilanı Kuzey, Başkurdistan Cumhuriyeti, Krasnoyarsk Bölgesi, Sverdlovsk, İrkutsk ve Novosibirsk bölgelerinde yayınlanıyor.
Kadınların vardiyalı işlerde tercih ettiği meslekler ise oldukça çeşitli.
- Pozisyonlar: Aşçı, kamp yöneticisi, temizlik görevlisi, depo sorumlusu, hemşire, sağlık görevlisi, doktor, laborant, jeolog, teknik ressam (kameralşik), paketleyici, mühendis, iş güvenliği uzmanı.
- Popüler Yerler: Kuzeydeki maden ve petrol kasabaları, turizm bölgelerindeki oteller, büyük şehirlerdeki e-ticaret depoları.
'Vahşi Doğuda' Gerçek Hayat: Sadece Para Değil
Genç kadınlar sosyal medyada bu hayatın sadece parlak yüzünü değil, zorluklarını da paylaşıyor. 23 yaşındaki mühendis Diana, Magadan'da bir buçuk yıldır vardiyalı çalışıyor. Kendisi gibi gençlerin sayısının arttığını belirten Diana, işin zorluklarına da dikkat çekiyor :
"Her şey sosyal medyada anlatıldığı kadar masalsı değil. Bazı yerlerde işçiler vagonlarda kalıyor, normal duşları bile yok, sadece hamam var. Kimisi yemeklerini fahiş fiyatlarla almak zorunda kalıyor."
Diana'ya göre en büyük zorluklardan biri de ekip uyumu. Çalışma arkadaşlarının çoğu kendisine dedelik edecek yaşta olan erkekler ve genç bir kadın olarak kabul görmek ve adapte olmak zaman alıyor .
Kogalım'da garsonluk yapan Maria ise vardiyalı işe başlama nedenini "kredi kartı borçlarını ödemek" olarak açıklıyor. Şehirdeyken arkadaşlarıyla buluşmak, dışarı çıkmak gibi harcamalar yüzünden borçlarını kapatamadığını, ancak küçük bir kasabada kimseyi tanımadığı için bu harcamaların otomatik olarak bittiğini söylüyor. Hedefi iki ayda 300 bin ruble kazanmak .
Uzman Yorumu: Kadın Psikolojisi ve Toplumsal Roller
Bu trendin psikolojik boyutları da tartışılıyor. Psikolog Yekaterina Bıkova'ya göre, genç kadınların vardiyalı işlere yönelmesi, toplumsal cinsiyet rollerinde derin bir değişimin işareti olabilir . Bıkova, bu eğilimi şöyle yorumluyor:
"Modern kadınlar giderek daha fazla erkeksi hayatta kalma stratejilerini benimsiyor: sertlik, rekabet ve duygusal ketumluk. ... Burada bir tür hiperkompansasyon mekanizması devreye giriyor olabilir: Kadın, 'bakın, ben tarihsel olarak ince ve güzel bir varlığım ama sizin kadar güçlü olabilirim' der gibi erkeklerle rekabete giriyor."
Bıkova'ya göre bu durum, kadının geleneksel rollerden (annelik, eşlik) kaçışının ve özerklik arayışının bir göstergesi. Ancak bu kaçışın bir bedeli olabilir. Uzun süreli izolasyon, ağır fiziksel koşullar ve eril bir ortamda bulunmak, kadınlarda duygusal tükenmeye, derin bağlar kurmaktan kaçınmaya ve hatta annelikten uzaklaşmaya yol açabilir . "Paradoksal olarak, özerklik arayışındaki kadın, saldırgan bir ortamda bazen arkaik bir senaryoya gerileyip kendini zayıf hissedebilir" diye ekliyor.
Tüm bu zorluklara rağmen, birçok genç kadın için bu deneyim, bir özgürleşme ve kendini kanıtlama aracı. Uzakdoğu'da bir balık fabrikasında çalışan öğrenci Amina, yaşadıklarını şöyle özetliyor : "Bu deneyimlerden sonra eski sen olarak dönmüyorsun. Bu seni daha cesur kılıyor, yeni başarılara itiyor."