İthalatta Devrim: Vergiler Artık Sınırdan Önce Ödenecek
HABERRUS - Rusya hükümeti, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerinden yapılan ithalatta KDV ve ÖTV'nin mallar fiilen gümrüğe girmeden önce ödenmesini zorunlu kılan yeni bir sistemi onayladı. 'SPOT' (Mal Beklentisi Onay Sistemi) adı verilen uygulama, öncelikle karayolu taşımacılığında devreye girecek ve gri ithalatı engellemeyi hedefliyor. Ancak iş dünyası, ek mali yük ve operasyonel zorluklar konusunda uyarıyor.
SPOT Nedir ve Nasıl İşleyecek?
Maliye Bakanlığı tarafından onaylanan yeni sistem, AEB ülkelerinden (Belarus, Kazakistan, Ermenistan, Kırgızistan) yapılan ithalatta köklü bir değişiklik getiriyor. Buna göre ithalatçılar, mallar gümrük kapısına gelmeden önce, her bir parti için ayrı ayrı KDV ve ÖTV tutarında bir güvence ödemesi yapmak zorunda olacak.
Sistem şöyle işleyecek: 1. İthalatçı, yaklaşan bir sevkiyat için ön bildirimde bulunacak 2. Bildirim sırasında KDV ve ÖTV tutarında güvence ödemesi yapılacak 3. Ödeme sonrası her parti için özel bir QR kod ve elektronik belge alınacak 4. Mallar gümrüğe geldiğinde bu QR kod ibraz edilecek 5. Kodsuz veya elektronik belgesiz mallar gümrükten geçirilmeyecek
Kimleri Etkileyecek?
Yeni düzenleme özellikle şu grupları doğrudan etkileyecek: - Tüketim malları ithalatçıları - Yurtdışından hammadde tedarik eden üreticiler - Pazaryerlerinde (marketplace) satış yapan satıcılar
E-ticaret girişimcisi ve Devlet Duması Pazaryerleri Çalışma Grubu üyesi Pavel Litvak, sistemi 'Çestnıy Znak' (Dürüst İşaret) uygulamasına benzeterek, "Çestnıy Znak sistemi devreye alındığında herkes çok korkmuştu, sistem hatalarla ve sürekli sorunlarla uygulanmıştı. Bu sistemin kalibrasyonu iki yıl sürdü. SPOT'ta da benzer bir süreç yaşanacak" dedi [user_input].
Hangi Ürünler Muaf?
Bazı ürün grupları yeni uygulamanın dışında tutulacak: - Petrol ve petrol ürünleri - Elektrik enerjisi - Döviz ve kıymetli madenler - Menkul kıymetler - Kişisel kullanım için bireyler tarafından taşınan eşyalar
Önce Karayolu, Sonra Diğer Taşımalar
SPOT sistemi başlangıçta sadece karayolu taşımacılığı ile yapılan ithalatta uygulanacak. Demiryolu, deniz ve hava yolu taşımacılığı için sistemin devreye alınması 2027'den önce beklenmiyor [user_input].
İş Dünyasının Endişeleri
Masterprof şirketi genel müdürü Pavel Brun, sistemin pratikte yol açabileceği sorunlara dikkat çekti [user_input]:
"Sınırın ne zaman geçilmiş sayılacağı belli değil. Şu anda gümrükleme anında KDV ve gümrük vergileri hesapta hazır bulunduruluyor. Ancak asıl endişem, birden fazla tedarikçiden gelen yükler. Konteynere beklediğimiz malların konulduğundan emin olamayız. Şu anda konteyneri gümrük deposunda kontrol edip beyannamede düzeltme yapabiliyoruz. Yeni sistemde tüm belgeler önceden hazırlanacağı için, gelen mal farklı çıkarsa ne olacak?" [user_input]
'At Arabasını Önden Koşmak'
Mevcut uygulamada ithalatçılar, gümrükleme için gerekli fonları araç sınıra gelmeden saatler önce ayırabiliyor. Yeni sistem, her parti için en az iki gün önceden elektronik belge ve QR kod hazırlanmasını gerektirecek. Bu da ithalatçıların daha fazla nakdi sürekli olarak hazır bulundurması anlamına geliyor. Özellikle KDV oranının yüzde 22'ye yükseldiği göz önüne alındığında, bu ek yükün küçük ve orta ölçekli işletmeler için ciddi bir finansman sorunu yaratması bekleniyor.
'Gri İthalat' Gerekçesi Sorgulanıyor
Optimalog şirketi kıdemli ortağı Georgiy Vlastopulo, yeni sistemin gerekçesi olarak gösterilen gri ithalatla mücadelenin gerçekçiliğini sorguluyor [user_input]:
"Şüpheciyim çünkü gri ithalatın yıllık büyüklüğü 15-20 milyar dolar civarında, bu Rusya'ya gelen tüm ithalatın yüzde 7'si. 2025'te kurumlar vergisi arttı, 2026'da KDV yükseldi, KDV'siz KOBİ limiti 60 milyon rubleden 20 milyon rubleye düştü. Bu koşullarda gri ithalatı tamamen durdurmak imkansız. Zaten gri ithalatın kendisi de küçüldü çünkü bu işte mikro ve küçük işletmeler var. Artan vergi yükü nedeniyle gri ithalat rekabetçiliğini kaybedecek, her taraftan sıkışacak. Bu nedenle büyük kazançlardan bahsetmek anlamlı değil" [user_input].
Test ve Uygulama Takvimi
Maliye Bakanlığı'nın planına göre: - 1 Nisan 2026: SPOT sisteminin test modunda devreye alınması - 1 Temmuz 2026: Sistemin tam kapasite çalışmaya başlaması
Maliye Bakanlığı yetkilileri, sistemin AEB içinde dolaylı vergilerin yönetimini iyileştireceğini ve işletmelerin bir kısmını gri bölgeden çıkaracağını belirtiyor. Ancak iş dünyası temsilcileri, sistemin pratikte yol açacağı sorunların en az iki yıl sürecek bir uyum süreci gerektireceği görüşünde.