Türkmenistan Dünyaya "Temkinli Açılım" Sinyalleri Veriyor
HABERRUS - Türkmenistan, uzun yıllardır sürdürdüğü katı izolasyon politikasında yumuşama işaretleri gösteriyor.
Reuters'in haberine göre, ülkenin ilk e-ticaret platformu kurulurken, turistik ve kültürel yaşamda da canlanma görülüyor. Batılı diplomatlar bu değişimi, yerel elit içindeki kuşak değişimine bağlıyor.
İlk e-ticaret platformu kuruldu Aşkabat'ta özel sektör, özellikle e-ticaret alanında gelişme kaydediyor. Ülkenin ilk pazar yeri olan Wabrum'un kurucusu Azat Seyitmuhammedov, "Türkmenistan'da e-ticaret henüz en başlangıç aşamasında ve biz kendimizi öncü olarak görüyoruz" dedi. Bu adım, devlet kontrolünün son derece yoğun olduğu bir ülkede önemli bir yenilik olarak değerlendiriliyor.
Vize kolaylığı ve ekonomik çeşitlenme hedefi Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından ilk cumhurbaşkanı Saparmurat Niyazov döneminde şekillenen ve "daimi tarafsızlık" politikasıyla en katı vize rejimlerinden birini uygulayan Türkmenistan, 2022'de Serdar Berdimuhamedov'un iktidara gelmesiyle birlikte kademeli değişim sinyalleri veriyor. Ülke yetkilileri, Afganistan'dan gelebilecek İslamcı militan ve uyuşturucu kaçakçılığı tehditlerini gerekçe gösterdikleri kapalılık politikasında artık vize rejimini basitleştirmeyi, Dünya Ticaret Örgütü'ne katılmayı ve ekonomiyi çeşitlendirmeyi hedefliyor.
Kuşak değişimi reformları tetikliyor Aşkabat'taki Batılı diplomatlar, değişimin yavaş ilerlediğini ve bunun yerel elit içindeki kuşak değişiminden kaynaklandığını belirtiyor. Bir diplomata göre yönetici çevrelerin bir kısmı reformlarla ilgilenirken, kişisel özgürlüklerin seviyesi "ılımlı ölçüde" arttı. Ancak ikili kur sistemi ve kapalı siyasi yapı, yatırımcılar için ülkeyi zorlu bir pazar olmaya devam ettiriyor.
Breakdance, sosyal medya ve kültürel canlanma En göze çarpan değişimler ise toplumsal yaşamda kendini gösteriyor. Kısıtlamalara rağmen Instagram ve TikTok gibi sosyal medya platformlarının popülaritesi hızla artıyor. Turizm ve kültür alanında da hareketlilik yaşanırken, breakdans sporu ülkede giderek yaygınlaşıyor. Bir spor okulu eğitmeni Muhammed Bayramguliyev, "Çocuklarımızın Asya ve dünya şampiyonalarında yarışmasını, gelecekte ise Olimpiyat Oyunları'nda yer almasını istiyoruz" diyerek değişen vizyonu ortaya koyuyor.
Ekonomi ve sosyal yaşamda sınırlı değişim Reuters'in değerlendirmesine göre Türkmenistan'daki değişim sınırlı nitelikte ve öncelikle ekonomi ile toplumsal yaşamı kapsıyor; siyasi sistem ise hâlâ katı bir devlet kontrolü altında bulunuyor. Geçen yıl yürürlüğe giren elektronik vize uygulaması yabancıların ülkeye girişini kolaylaştırırken, eski cumhurbaşkanı ve Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov'un Avrupa'ya gaz tedarik etmeye hazır olduklarını açıklaması, ülkenin dışa açılma niyetinin en somut göstergelerinden biri olarak kaydedildi.