Lukyanov: “Avrupa Tek Sesle Konuşamazsa Kendini Diskredite Eder”
HABERRUS - ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Jared Kushner, Vladimir Putin ve Volodimir Zelensky ile yaptığı görüşmelerin ardından Ukrayna müzakerelerinde “önemli ilerleme” sağlandığını açıkladı. Kushner’e göre taraflar birbirlerinin pozisyonlarını daha iyi anladı ve bir sonraki müzakere turuna Avrupa ülkelerinin temsilcilerinin de katılması konusunda anlaştı.
Rus uzman Fyodor Lukyanov ise Avrupa’nın masaya ortak bir pozisyonla gelmemesi halinde kendini diskredite edebileceği uyarısında bulundu.
Kushner: “Avrupa olmadan bu anlaşma yapılamaz”
Kushner, Zelensky ile düzenlediği ortak basın toplantısında üç günlük diplomasi maratonunu değerlendirdi. Abu Dabi’de gece ve sabah saatlerinde yapılan çok sayıda görüşmenin ardından Letonya üzerinden Moskova’ya gittiklerini belirten Kushner, Putin ile görüşmelerin “çok ayrıntılı ve verimli” geçtiğini söyledi. Kushner, “Avrupa masada olmadan bu anlaşmayı yapamayız. Bunu Başkan Putin’e söyledik ve Zelenskiy de bunun çok kararlı bir savunucusuydu. Sanırım Putin ile bunu başardık ve o denemeye hazır” dedi.
Kushner ayrıca Zelenskiy ve ekibiyle Ukrayna’nın savaş sonrası planı üzerinde çok yakın çalıştıklarını belirterek, yakında daha fazla ilerleme sağlanmasını umduğunu ifade etti. Kushner’e göre hazırlanan esir takası, savaşın başından bu yana en büyüğü olabilir ve binlerce kişinin ailelerine kavuşmasını sağlayabilir. Yeni müzakere turunun önümüzdeki hafta yapılacağını duyuran Kushner, format konusunda ayrıntı vermedi.
Zelenskiy doğruladı, Moskova açıkça söylemedi
Kushner’in açıklamalarının ardından Zelenskiy, bir sonraki müzakere turunda Avrupalıların da yer alacağını doğruladı. Moskova ise bu konuda doğrudan bir açıklama yapmadı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov daha önce, Moskova’nın Avrupa’nın müzakere ekibinin kompozisyonuna koşul koymayacağını ve Avrupalılarla konuşarak pozisyonlarının barış sürecine ne ölçüde katkı sağlayabileceğini anlamanın daha doğru olacağını söylemişti. Bu tutum, Rusya’nın Avrupa’nın katılımına kapıyı tamamen kapatmadığını gösteriyor.
Lukyanov: “Avrupa kendini diskredite edebilir”
“Rusya Küresel Politikada” dergisinin genel yayın yönetmeni Fyodor Lukyanov, sürece ilişkin değerlendirmesinde, ulaşılabilecek maksimum noktaya ulaşıldığını söyledi. Lukyanov’a göre süreç yoğunlaştı; ABD’nin kendi sorunları, Avrupa’nın ise özellikle finansal sorunları var ve Ukrayna’nın durumu hiç iyi değil. Rusya’nın da yapıcı görüşmelere hiçbir zaman hayır demediğini hatırlatan Lukyanov, bir sonraki turun hızla ilan edilmesinin bu niyeti doğruladığını belirtti.
Lukyanov, en önemli sonucun Rusya’nın Avrupa’nın sürece dahil edilmesine razı olması olduğunu vurguladı: “Rus temsilcilerin son günlerde Avrupa’ya ilişkin açıklamalarının çoğu çok olumsuz, hatta küçümseyiciydi; ancak aynı zamanda Rus tarafı bu ülkeler olmadan Avrupa güvenliğinin tartışılamayacağını da kabul ediyordu.” Lukyanov’a göre Avrupa’nın bu müzakerelere ne ölçüde hazır olduğu önümüzdeki birkaç gün içinde netleşecek; çünkü Avrupa’yı kimin temsil edeceğine dair henüz asgari bir fikir bile yok.
Uzman, Avrupa’nın kendi içinde bir “veto hakkı” veya tam konsensüs kuralı üzerinde ısrar etmesi halinde bunun “sonu gelmez bir kavgaya” dönüşebileceği uyarısında bulundu. Lukyanov, “Avrupa, bütünlüklü bir şekilde, tek ve net bir pozisyonla ortaya çıkamazsa kendini diskredite edebilir” dedi. Rusya’nın pozisyonunu ise “son derece pragmatik” olarak nitelendirdi: “Madem bu kadar istiyorlar, madem ABD de artık öneriyor, hatta ısrar ediyor, bırakın olsunlar, deneyelim.”
Macron: “Önce ne istediğimizi netleştirelim”
Avrupa içinde temsil tartışması sürüyor. Financial Times’a göre Avrupalılar Rusya ile kimin ve nasıl diyalog kuracağı konusunda tereddütlü ve Dublin’deki Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde Ukrayna konusunda ortak bir pozisyon ile Moskova ile görüşecek temsilci konusunda anlaşmaya varmaları zor görünüyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa’yı Ukrayna müzakerelerinde temsil etmeye hazır olduğunu söyledi; ancak önce içeriğin belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Macron’a göre Avrupa’nın Rusya ile görüşmelere başlamadan önce “Ukrayna ve kendisi için ne istediğine dair net ve tek bir vizyona” sahip olması gerekiyor.
Uzmanlar: “Trump sonuç istiyor”
Tennessee Üniversitesi’nden siyaset bilimi profesörü Andrey Korobkov, süreçte ciddi değişimler görüldüğünü belirtti. Korobkov’a göre ilk değişim, Avrupalıların artık müzakere masasına oturmak için “umutsuzca” çabalıyor olması. Başlangıçta Beyaz Saray’ın buna çok sıcak bakmadığını, çünkü Avrupalıları eşit kabul etmek zorunda kalacağını ve onlarca ülkeden oluşan bir grubun süreci zorlaştıracağını hatırlatan Korobkov, sonunda Washington’ın bu talebi desteklediğini söyledi. Korobkov, Trump’ın yeni Kongre’nin göreve başlamasına iki aydan az kaldığını ve Demokratların çoğunlukta olacağı bu dönemden önce sonuç almak istediğini vurguladı: “Konuşma artık savaş sonrası güvenlik garantileri alanına kayıyor; üstelik yalnızca Ukrayna için değil, Rusya ve potansiyel geniş müzakerelerin diğer katılımcıları için de.”
“Rol dağılımı mantıklı”
Lukyanov, Witkoff’un daha çok Putin’e, Kushner’ın ise Zelenskiy’e odaklanmasına ilişkin değerlendirmesinde, bunun anlaşılır bir yaklaşım olduğunu söyledi. Lukyanov’a göre bu çok karmaşık müzakereler; ele alınacak sorunların ölçeği tarihteki en zor çatışma çözümü örnekleriyle kıyaslanabilir. Witkoff’un Putin ile iyi kişisel ilişkiler geliştirdiğini belirten Lukyanov, Kushner’ın Zelenskiy ile ilişkisini bilmediğini ancak Trump’a en yakın isimlerden birini dinlemek zorunda olduğunu söyledi: “Böyle bir taktik varsa makul; işe yarayıp yaramayacağını göreceğiz. Makullük başarı garantisi değildir.”
Starlink tartışması
Görüşme öncesinde Zelenskiy, ABD’nin Ukrayna Silahlı Kuvvetleri için Starlink’in askeri versiyonunu yeniden kısıtladığını ve bunun Rusya’nın kontrolündeki topraklar üzerinde geçerli olduğunu söylemişti.
Zelensky, Washington’un bununla söz konusu toprakların Rusya’ya ait olduğunun kabulünün olası başlangıcı olarak gördüğünü ima etmişti.
SpaceX ise kısıtlamaları yalanladı: “Bu doğru değil. Hiçbir değişiklik olmadı.”
