Çin, Arktik’e Kazakistan-Rusya Üzerinden Mi Ulaşacak?
HABERRUS - Çin’in Arktik bölgesine yönelik planları herkes tarafından biliniyor: yetkililer bölgeye keşif seferleri düzenliyor ve lojistik amaçlarıyla Kuzey Deniz Yolunu kullanıyor. Ancak bölgede planların genişletilmesi konuşuluyor. Kaynaklara göre Çin, Rusya ve Kazakistan, nehirleri Kuzey Buz Denizi’ne uzanan bir koridora dahil etme olasılığını değerlendiriyor.
Konu, toplam uzunluğu 4.200 kilometreyi aşan Irtış-Ob nehir sistemi. Irtış Nehri, Çin’in Sincan bölgesinde doğuyor, Kazakistan ve Rusya’dan geçiyor, Ob Nehri ile birleşiyor ve Arktik kıyısına ulaşıyor. Bu sayede Çin’in iç bölgeleri, Pasifik Okyanusu’na çıkışa ihtiyaç duymadan Arktik ile bağlantı kurabiliyor.
Projeye olan ilginin nedeni ne?
Çin için: Proje, Bering Boğazı’nda ciddi sorunlar yaşanması durumunda alternatif bir güzergâh oluşturabilir. Bugün Çin gemileri Arktik’e ulaşmak için bu boğazı kullanıyor; ABD’nin coğrafi yakınlığı nedeniyle bölgedeki gemi hareketliliği yakından izleniyor.
Rusya için: Koridor, daha geniş bir Trans-Arktik ulaşım rotası konseptine uyuyor. Moskova, Sibirya’yı Çin pazarıyla daha güçlü bir şekilde bağlamayı ve Avrupa yönlerine daha az bağımlı bir lojistik geliştirmeyi hedefliyor.
Kazakistan için: Pavlodar Nehir Limanı’nın kapasitesini artırmak ve ülkeyi önemli bir transit merkezi haline getirmek planlanıyor. Mevcut yıllık yaklaşık 1,5 milyon tonluk yük hacminin 2,5 milyon tona çıkarılması hedefleniyor.
Ancak projede ciddi zorluklar var
Kağıt üstünde su yolu oldukça çekici görünse de gerçekte pek çok engel bulunuyor. Irtış ve Ob nehirleri yılın birkaç ayı boyunca donuyor, yatakları sık sık kuruyor ve büyük tonajlı gemilerin geçişi için sürekli ve maliyetli bir derinleştirme çalışması gerekiyor.
Bölgede Arktik ile doğrudan bağlantılı olmayan bir alternatif de tartışıldı. Plana göre yükler Irtış Nehri üzerinden taşınacak, ardından demiryoluna aktarılacak ve Çin sınırına götürülecekti. Ancak bu yöntem de yeni altyapı inşası ve liman kapasitelerinin genişletilmesini gerektiriyor.
Ekonomik açıdan belirsiz bir gelecek
Her iki girişim de şu an için ekonomik olarak detaylıca hesaplanmış projeler gibi görünmüyor. Arktik rotasının hayata geçirilmesi onlarca, hatta yüzlerce milyar dolarlık yatırım gerektirecek; bunun büyük kısmını ise temelde Çin’in karşılaması gerekecek. Kısa sefer dönemi, diğer rotalarla rekabet ve belirsiz yük akışı nedeniyle bu girişimin karlılığı oldukça şüpheli durumda.