Çin, Ukrayna Krizinde Taraflarla Koordinasyonu Artırmaya Hazır

HABERRUS - Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesinde yaptığı konuşmada, Pekin’in Ukrayna’daki savaş da dahil olmak üzere uluslararası ve bölgesel krizlerde tüm taraflarla iş birliği ve koordinasyonu güçlendirmeye hazır olduğunu söyledi.

Çin’in resmi haber ajansı Xinhua’nın aktardığına göre Şi, Bişkek’te düzenlenen ŞİÖ zirvesinde yaptığı konuşmada, Ukrayna, Orta Doğu ve Afganistan gibi kriz bölgelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Şi Cinping, “Ukrayna, Orta Doğu ve Afganistan gibi uluslararası ve bölgesel sorunların yaşandığı bölgelerde Çin, tüm taraflarla etkileşim ve koordinasyonu güçlendirmeye, kapsamlı bir yaklaşım benimsemeye ve siyasi çözümleri teşvik etmeye hazırdır” dedi.

Çin lideri ayrıca ŞİÖ’nün operasyonel mekanizmalarının geliştirilmesi, karar alma ve alınan kararların uygulanmasındaki etkinliğin artırılması gerektiğini belirtti. Şi, bölgesel ve küresel yönetişimin geliştirilmesine ortak katkı sağlamak amacıyla örgütün ortaklık çerçevesinin de genişletilmesini önerdi.

Avrupa’dan Çin’e yönelik eleştiriler

Öte yandan, şubat ayında adı açıklanmayan Avrupalı yetkililer Bloomberg’e yaptıkları değerlendirmelerde, Çin’in Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya verdiği desteği artırdığını ve Moskova ile iş birliğini daha da geliştirmesinin muhtemel olduğunu öne sürmüştü.

Yetkililere göre Pekin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yönelik desteğinde daha kararlı bir tutum sergilemeye başladı. Çin ayrıca savaşın devam etmesine katkıda bulunan faktörlerden biri olarak gösterildi.

Bloomberg’e konuşan yetkililer, Pekin’in Ukrayna’daki çatışmadan belirli avantajlar elde etmiş olabileceğini de savundu. Buna göre Avrupa’nın dikkatinin Ukrayna’ya yoğunlaşması, Çin açısından stratejik bir fırsat oluştururken, ABD ile Avrupalı müttefikleri arasındaki ilişkilerin de daha karmaşık hale geldiği değerlendirildi.

Pekin: Çin çatışmanın tarafı değil

Çin ise Ukrayna konusunda uzun süredir tarafsız bir arabulucu rolünü öne çıkarıyor.

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, 2024 yılında yaptığı açıklamada Pekin’in Ukrayna krizine ilişkin tutumunun “tutarlı, açık ve şeffaf” olduğunu belirterek, Çin’in çatışmanın tarafı olmadığını ve bundan sorumlu tutulamayacağını söylemişti. Bununla birlikte Pekin’in gelişmeler karşısında kayıtsız kalmayacağını vurgulamıştı.

Mayıs ayında ise Rusya ve Çin, Ukrayna’daki çatışmanın “kök nedenlerinin” BM Şartı’nın ilkeleri temelinde ortadan kaldırılması gerektiğini belirtti. İki ülke ortak açıklamalarında, çözüm arayışlarının diyalog ve müzakereler yoluyla sürdürülmesini destekledi. Moskova da Çin’in tutumunu ve siyasi-diplomatik çözüm sürecine katılma yönündeki isteğini olumlu karşıladı.

Haziran ayında Çin’in BM Daimi Temsilci Yardımcısı Sun Lei ise Moskova ve Kiev’e müzakereleri yeniden başlatma ve çatışmayı mümkün olan en kısa sürede sona erdirme çağrısında bulundu. Sun, bunun için tarafların siyasi irade göstermesi ve krizin kök nedenlerinin BM Şartı’nın ilkeleri doğrultusunda ele alınması gerektiğini söyledi.

Ukrayna müzakerelerinde son durum

Rusya, Ukrayna ve ABD arasında çatışmanın çözümüne yönelik üçlü görüşmelerin üçüncü ve şu ana kadarki son turu 17 Şubat’ta Cenevre’de gerçekleştirildi.

Mart ayında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları sırasında Moskova, Ukrayna konusunda yürütülen müzakerelerin askıya alındığını açıkladı.

Ağustos ayında ise Kremlin, Ukrayna krizinin çözümüne ilişkin şu aşamada iyimser olmak için herhangi bir neden bulunmadığını bildirdi. Moskova, bu durumun temel nedenlerinden biri olarak Kiev’in tutumunu gösterdi.