'Rus Ekonomisi, Askeri Operasyonun Bitmesine Hazırlanıyor'
HABERRUS - Rus ekonomisi, özel askeri operasyonun (SVO) sona ermesine yönelik hazırlıklara başladı.
Rusya'nın önde gelen gazetelerinden Nezavisimaya'da çıkan haber analizde Merkez Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi (TsMAKP), ekonominin stagflasyon bölgesine girdiğini duyurarak kamuoyunda SVO sonrası dönemin perspektiflerine dair bir tartışma başlattı.
Stagflasyon Uyarısı
TsMAKP, Rus ekonomisinin resmi olarak stagflasyon bölgesine girdiğini açıkladı. Rapora göre, birinci çeyrekte GSYH düşüş kaydederken, enflasyon belirgin bir şekilde yükseldi. Uzmanlar, ikinci çeyrekte bir miktar ekonomik canlanma beklenebileceğini ancak bunun genel durumu stagflasyon sınırından kurtarmaya yetmeyebileceğini belirtiyor.
Makrofinansal politikaların hâlâ caydırıcı olduğunu vurgulayan TsMAKP, negatif bütçe etkisi (mali kanallar yoluyla ekonomiden net gelir çekilmesi) ve yüksek pozitif faiz oranının bu durumu tetiklediğini ifade ediyor.
SVO'nun Ardından Ekonomide Beklenen Değişimler
TsMAKP'ın raporunda, özel askeri operasyonun tamamlanması durumunda ekonomide şu değişikliklerin yaşanabileceği öngörülüyor:
- Kısmi terhis
- Askeri personele yönelik teşvik ödemelerinde azalma
- Devlet savunma siparişlerinde düşüş
- Sanayide vardiya sayısının ve istihdamın azalması
- Çalışanlara yapılan ödemelerde düşüş
Rapor, bu süreçte SVO gazileri için "kabul yuvaları" oluşturulması gerektiğinin altını çiziyor. Bu sayede gazilerin topluma uyumu kolaylaştırılabilecek ve yeni bir girişimcilik dalgası yaratılabilecek.
Yeni Sosyal Lokomotif: SVO Gazileri
TsMAKP Genel Müdür Yardımcısı Dmitry Belousov, SVO gazilerinin toplumun en pasif ve potansiyel olarak en sosyal aktif kesimi olduğunu belirtiyor. Onlara yüksek gelir, sosyal olarak onaylanan ve topluma faydalı faaliyetler sunan "kabul yuvaları" oluşturulursa, bu kesimin yeni bir sosyal lokomotif haline gelebileceğini ve yeni bir girişimcilik dalgası yaratabileceğini ifade ediyor. Aksi takdirde ciddi bir sosyal kriz riski bulunduğu uyarısında bulunuyor.
Rusya Bilimler Akademisi Sosyoloji Enstitüsü'nden araştırmacı Tatyana Gorina da mart ayında yaptığı açıklamada, Rus toplumunda "SVO'lar" olarak adlandırılan yeni bir sosyal grubun oluştuğunu belirtmişti. Bu grup, SVO'ya katılanları ve gazileri, ailelerini, gönüllüleri, sınır bölgeleri ve kurtarılmış bölgelerde yaşayanları kapsıyor.
Sanayide Dönüşüm ve Nitelikli İşgücü Sorunu
Rusya ekonomisi, savunma sanayi sayesinde sıfıra yakın bir büyüme kaydederken, sivil sektörlerde düşüş yaşanıyor. Uzmanlar, sanayide ücret artışı ve işgücü çekiciliğinin artırılması gerektiğini vurguluyor. Ancak mevcut durumda birçok sektörde ücretler yetersiz kalırken, gençler daha esnek ve cazip sektörleri (ticaret, lojistik, BT, finans) tercih ediyor.
"Yakov and Partners" danışmanlık şirketinin verilerine göre, makine mühendisliği mezunlarının sadece %27-28'i mezuniyetten üç yıl sonra imalat sektöründe çalışmaya devam ediyor. Uzmanlar, sanayide çalışmanın cazibesinin sistematik olarak artırılmaması durumunda, sektörün nitelikli genç işgücünü kaybedeceği ve personel yenileme sorununun çözülemeyeceği uyarısında bulunuyor.
SVO Sonrası Toparlanma ve Yeniden İnşa
Ancak TsMAKP'ın raporuna ek olarak, uzmanlar SVO'nun bitiminden sonra da çözülmesi gereken önemli görevler olduğunu belirtiyor. Stolypin Büyüme Enstitüsü'nden uzman Oleg Nikolaev, dört anayasal bölgede (Donetsk, Luhansk, Zaporozhye ve Herson) yıkılan işletmelerin ve altyapının yeniden inşası için çok sayıda işçiye ihtiyaç duyulacağını söylüyor.
Bu nedenle, SVO'nun tamamlanmasının ardından işsizlik gibi bir sorun yaşanmayacağını belirten Nikolaev, aksine işgücü talebinin yüksek olacağını ifade ediyor.
Rus ekonomisi, SVO'nun sona ermesiyle birlikte önemli bir dönüşüm sürecine girecek. Savunma sanayine dayalı büyüme modelinden çıkış, sivil sektörlerin canlandırılması ve SVO gazilerinin topluma entegrasyonu gibi zorlu görevler var.
Uzmanlar, bu sürecin başarılı bir şekilde yönetilmesi için uygun ekonomik ve sosyal politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.