HABERRUS - Rusya Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2026 yılının Ocak-Şubat döneminde federal bütçe açığı 3,449 trilyon rubleye (yaklaşık 44 milyar dolar) ulaştı. Bu rakam, yıl geneli için planlanan 3,786 trilyon rublelik açık hedefinin yüzde 90'ına sadece iki ayda ulaşıldığı anlamına geliyor.

Kritik Tablo: Gelirler Düştü, Açık Rekor Kırdı

Maliye Bakanlığı'nın ön verilerine göre, 2025'in aynı dönemine kıyasla bütçe açığı 1,032 trilyon ruble arttı . Bu, ocak-şubat ayları için şimdiye kadar kaydedilen en yüksek açık rakamı olarak dikkat çekiyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, 2025'te bu rakam 2,416 trilyon ruble, 2024'te ise sadece 1,032 trilyon ruble seviyesindeydi.

Bütçe gelirleri yıllık bazda yüzde 10,8 düşüşle 4,767 trilyon rubleye gerilerken, giderler yüzde 5,8 artarak 8,216 trilyon rubleye yükseldi.

Petrol ve Gaz Gelirlerinde Sert Düşüş

Bütçedeki bozulmanın ana nedeni, enerji gelirlerindeki dramatik düşüş. Petrol ve gaz gelirleri, 2025'in ilk iki ayına göre yüzde 47 oranında azalarak sadece 826 milyar ruble olarak gerçekleşti . Bu düşüşte, Rus petrolüne uygulanan iskontolar ve küresel petrol fiyatlarındaki gerileme etkili oldu.

Ocak 2026'da enerji gelirleri 393,3 milyar ruble ile Temmuz 2020'den bu yana en düşük seviyesini görmüştü . Bu düşüşte, Hindistan'ın Rus petrolü alımlarındaki yüzde 30'luk azalma ve rublenin 2025'te dolar karşısında yüzde 45 değerlenmesi de etkili oldu.

Ulusal Refah Fonu'ndan Karşılama

Düşük petrol ve gaz gelirleri nedeniyle, hükümet bütçe açığını kapatmak için Ulusal Refah Fonu'ndan (URF) kullanmak zorunda kaldı. Maliye Bakanlığı, bütçe kuralı gereği, kaybedilen petrol ve gaz gelirleri tutarında URF fonlarını açığı finanse etmek için kullandığını açıkladı.

Şubat ayında Rus petrolünün vergilendirme için hesaplanan ortalama fiyatı, bütçe kuralında belirlenen 59 dolarlık kesinti fiyatının yüzde 24 altında kaldı . Bu da hükümetin açığı kapatmak için fona daha fazla yüklenmesine neden oldu.

Analistler, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde Rusya'nın 4,1 trilyon rublelik mali rezervlerinin bir yıl içinde büyük ölçüde tükenebileceği uyarısında yapıyor.

Hükümetten 3 Adımlı Acil Eylem Planı

Maliye Bakanlığı, bütçe açığını kontrol altına almak ve Ulusal Refah Fonu'nun hızla tükenmesini önlemek için üç önlemli bir paket üzerinde çalışıyor.

1. Harcama Kesintileri: Yüzde 10 Tasarruf

Reuters'ın hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, federal bütçede "hassas olmayan" kalemlerde yüzde 10 oranında kesinti yapılması planlanıyor . Kesintilerin şu alanları hedef alması bekleniyor:

• Yeni inşaat projeleri
• Yol yapım ve onarım çalışmaları
• Altyapı projeleri

Kaynaklar, kesintilerin tüm bakanlıkları kapsayacak şekilde "yatay" değil, belirli kalemlere odaklanacağını belirtiyor.

Korunacak Kalemler: - Savunma harcamaları (politik açıdan hassas) - Sosyal harcamalar (kamu sektörü maaşları, sosyal yardımlar)

Maliye Bakanlığı'nın bütçe dağıtan kurumlara kesinti ihtiyacını bildirdiği ve kurumların şu anda "ne keseceklerini düşünmekle meşgul oldukları" ifade ediliyor.

2. Bütçe Kuralı Değişiyor: Petrol Fiyatı Eşiği Düşecek

Maliye Bakanı Anton Siluanov, bütçe kuralında değişiklik yapılacağını doğruladı. Halihazırda Ural petrolü için varil başına 59 dolar olan kesinti fiyatının düşürülmesi planlanıyor . Hükümet, bu değişikliği "oldukça hızlı bir şekilde" yapmayı hedefliyor.

Daha önce kesinti fiyatının 2030'a kadar kademeli olarak 55 dolara düşürülmesi kararlaştırılmıştı, ancak mevcut durum bu sürecin hızlandırılmasını gerektiriyor.

3. Ulusal Refah Fonu'na Ek Kaynak

Hükümet, bütçe rezerv fonuna daha fazla kaynak aktarmayı ve fonun olası tükenmesini önlemeyi planlıyor . Bu önlem, harcama kesintileriyle birlikte uygulanacak.

İran Savaşı Petrol Fiyatlarını Yükseltti: 'Nefes Alma Alanı'

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı ortak operasyon, küresel petrol piyasalarında şok dalgası yarattı. Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin durması ve bölgedeki enerji tesislerine yönelik saldırılar, petrol fiyatlarını fırlattı. Brent petrol kısa süreliğine 119 doları görürken, Rusya'nın Ural petrolü de 100 doların üzerine çıktı.

Bu gelişme, Rusya'ya kritik bir "nefes alma alanı" sağladı. Urall petrolünün fiyatı bir ayda yüzde 78 artarken , ruble bazında petrol fiyatı 6.010 rubleye yükselerek bütçede varsayılan 5.440 rublelik seviyenin üzerine çıktı.

Ancak petrol fiyatları daha sonra geriledi. 11 Mart itibarıyla Ural petrolü varil başına 62 dolar civarında işlem görüyor ve 59 dolarlık bütçe eşiğinin hafif üzerinde seyrediyor . Uzmanlar, bu yükselişin geçici olabileceği ve İran'daki çatışmanın seyrine bağlı olduğu konusunda uyarıyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Ekonomist Ruben Enikolopov, The Insider'a yaptığı değerlendirmede, keskin bütçe gelirleri düşüşünün geçici olabileceğini belirtti:

"Asıl sorun petrol fiyatlarındaki düşüştü, ancak şimdi yükselişe geçtiler. Mevcut seviyelerde istikrar kazanmaları halinde, bu bütçeye önemli destek sağlayacak - böylece dramatik harcama kesintilerine gerek kalmayacak. Asıl soru, mevcut fiyat artışının ne kadar sürdürülebilir olduğu. İran'daki çatışmanın öngörülemez doğası nedeniyle yüksek petrol fiyatları uzun sürmeyebilir."

Rusya Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Müdür Yardımcısı Sergey Afontsev ise kararın uzun vadeli bir yaptırım gevşemesi anlamına gelmediğini vurguluyor.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın 32 üyesi, fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyla mücadele için 400 milyon varil petrol piyasaya sürmeyi kabul etti, ancak bu miktar normalde boğazdan geçen iki haftalık petrole eşdeğer.

İran Faktörü ve Belirsizlik

Hükümet kaynakları, nihai kesinti kararlarının İran savaşının petrol fiyatlarına etkisinin ne kadar süreceğine bağlı olduğunu belirtiyor . Bir kaynak, "Harcama kesintilerinin kapsamına ilişkin henüz karar verilmedi, herkes İran'daki çatışmanın petrol fiyatlarını nasıl etkileyeceğini görmek için bekliyor" dedi.

İran, Hürmüz Boğazı'ndan "ABD ve müttefiklerinin yararına tek bir litre petrolün bile geçmesine izin vermeyeceğini" açıklarken , boğazın mayınlanabileceğine dair sinyaller geliyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, son günlerde 16 İran mayın döşeme gemisini imha ettiğini duyurdu.

Özet: Kısa Vadeli Rahatlama, Uzun Vadeli Risk

Rusya bütçesi için tablo şöyle özetlenebilir: - Kısa vadede: İran savaşı nedeniyle yükselen petrol fiyatları, bütçeye geçici bir nefes alma alanı sağlıyor. - Orta vadede: Hükümet, petrol fiyatlarındaki artışın geçici olduğunu varsayarak yapısal önlemler (harcama kesintisi, bütçe kuralı değişikliği) alıyor. - Uzun vadede: Bütçenin sürdürülebilirliği, petrol fiyatlarının seyrine ve İran'daki çatışmanın ne kadar süreceğine bağlı.

Maliye Bakanlığı, yılbaşındaki yüksek açığın "yıl içindeki avans finansmanından kaynaklandığını" ve 2026 geneli için hedef parametreleri etkilemeyeceğini savunsa da , piyasalar ve uzmanlar temkinli. Önümüzdeki günlerde hükümetin kesinti kararları ve bütçe kuralı değişikliğine ilişkin somut adımlar atması bekleniyor.