Avrupa, Enerji Kriziyle Karşı Karşıya: Rusya Yeniden Masada
HABERRUS - ABD İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaş en çok enerjide dışa bağımlı olan Avrupa'yı vurdu. İspanyol El País gazetesinin haberine göre, Avrupa Birliği, Ortadoğu'daki çatışmalar nedeniyle ortaya çıkan enerji krizine karşı acilen önlem hazırlığı yapıyor.
Krizin boyutları, üye ülkeleri daha önce uygulanan sert tasarruf tedbirlerini yeniden devreye sokmaya iterken, bazı ülkeler Rusya'dan doğrudan petrol ve gaz alımının yeniden başlatılmasını gündeme getirdi.
Krizin boyutu: Hürmüz Boğazı’nda kapanma
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik operasyon başlatmasının ardından, küresel petrol ve LNG arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı fiilen ticarete kapandı . Bu durum, küresel enerji piyasalarında ciddi kesintilere ve fiyatların fırlamasına yol açtı .
AB Komisyonu verilerine göre çatışmaların başlamasından bu yana: - AB'de doğalgaz fiyatları yüzde 70 arttı - Petrol fiyatları yüzde 50 yükseldi - Avrupa'nın fosil yakıt ithalat faturasına sadece bir ayda yaklaşık 140 milyar Euro eklendi
Brüksel’in planı: 2022 modeli kriz önlemleri geri dönüyor
AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, "Bu krizin ne kadar süreceğini bilmiyoruz" diyerek, bloğun 2022'de (Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından) uyguladığı enerji krizi önlemlerini yeniden devreye sokmayı değerlendirdiğini açıkladı .
Masada olan olası tedbirler şöyle sıralanıyor: - Binalarda sıcaklık sınırlaması (klima ve ısıtma kısıtlamaları) - Uzaktan çalışmanın yaygınlaştırılması (ofis enerji tüketimini azaltmak için) - Yakıt tedarikinde karneye gitme - Uçuş ve seyahat kısıtlamaları - AB düzeyinde ortak enerji alımı
Tartışmalı öneri: Beş ülkeden enerji şirketlerine ek vergi
Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz ve Avusturya maliye bakanları, enerji şirketlerinin savaştan doğan "aşırı kârlarına" vergi getirilmesi çağrısında bulundu . Bakanlar ortak mektuplarında, "Savaşın sonuçlarından fayda sağlayanlar, kamuoyunun yükünü hafifletmek için üzerine düşeni yapmalıdır" ifadesini kullandı.
Bölünmüş Avrupa: Rusya’ya ambargo tartışması
Kriz, AB içinde Rusya'ya yönelik yaptırım politikasında derin bir bölünmeyi de gün yüzüne çıkardı.
Macaristan ve Slovakya’dan 'Rus gazı geri gelsin' çağrısı
Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve Slovakya Başbakanı Robert Fico, AB'yi Rusya'dan petrol ve gaz ithalatına yönelik kısıtlamaları derhal kaldırmaya çağırdı .
Fico yaptığı açıklamada, "AB ve özellikle Avrupa Komisyonu, üye ülkelerin kaybolan gaz ve petrol arzını telafi edebilmesi için Rusya ile diyaloğu derhal yeniden başlatmalı" dedi .
İki lider ayrıca, Rus petrolünü Orta Avrupa'ya taşıyan Druzhba (Dostluk) boru hattı üzerinden tedarikin de bir an önce yeniden başlamasını talep etti .
AB'nin ikilemi: Yasal engeller
Ancak bu çağrıların önünde büyük bir yasal engel bulunuyor. AB, 26 Ocak 2026'da Rus gazı ve petrol ithalatını aşamalı olarak sonlandıracak bir yönetmeliği resmen kabul etti . Bu çerçeveye göre: - Rus boru hattı gazı ve LNG ithalatı için genel bir yasak getirildi - Mevcut uzun vadeli sözleşmeler için geçiş süreleri tanınsa da, yeni alımların önü kesildi
Bununla birlikte, El Pais'in haberinde belirtildiği gibi, krizin boyutları bu yasal çerçevenin fiilen sorgulanmasına neden oluyor.
Tahminler: Fiyatlar ne kadar daha artacak?
Uzmanlar, savaşın uzaması durumunda Avrupa'daki enerji fiyatlarının 2022 seviyelerini aşabileceği konusunda uyarıyor. AB'nin acil durum yetkileri çerçevesinde, yasaklama getiren yönetmeliğin uygulamasını askıya alma yetkisi bulunduğu belirtiliyor .
El Pais'in aktardığına göre, Brüksel'deki tartışmalar, bloğun yeşil dönüşüm hedefleri ile kriz anında enerji arz güvenliği arasında sıkıştığı bir ortamda, Rusya ile enerji ilişkilerinin yeniden gözden geçirilmesi ihtimalini güçlendiriyor.