Rusya Anayasa Mahkemesinden Dini Bayramlarda Çift Maaş Kararı

MOSKOVA - Rusya Anayasa Mahkemesi, yerel bayramlarda çalıştırılan işçilere çift ücret ödenmesi gerektiğine hükmederek, federal bütçeden finanse edilen kurumların "kaynak yok" savunmasını geçersiz kıldı.

Tataristan'ın Naberezhnye Chelny kentinde yaşayan Dmitry Kazakov, 2014-2022 yılları arasında "Kama Havzası İç Su Yolları İdaresi" şubesinde kilit nöbet amiri ve baş satın alma uzmanı olarak çalıştı. Bu süre boyunca Ramazan (Uraza) Bayram, Kurban Bayram ve Tataristan Cumhuriyeti Günü gibi yerel bayramlarda defalarca işe çağrıldı. Kazakov'a göre bu çalışmalar normal ücret üzerinden ödendi; oysa Rusya İş Kanunu'nun 153. maddesi bu günlerde çift ücret ödenmesini öngörüyor.

Kazakov, işverene önce 180 bin ruble, ardından 114,7 bin ruble tutarında bir fatura sundu; ancak talebi reddedildi. Bunun üzerine Naberezhnye Chelny Şehir Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkeme Kasım 2022'de davayı kabul ederek talep edilen tutarın kurumdan tahsiline karar verdi. Karar istinaf mahkemesince de onandı.

Ancak Ekim 2023'te Altıncı Temyiz Mahkemesi, kararı bozarak dosyayı yeniden yargılamaya gönderdi. Mahkeme, alt derece mahkemelerinin "Kama Havzası İç Su Yolları İdaresi"nin federal bütçeden finanse edildiği ve Tataristan yasalarını uygulama yükümlülüğü bulunmadığı yönündeki savunmasını dikkate almadığı sonucuna vardı. İkinci yargı turunda tüm mahkemeler Kazakov'un talebini reddetti; gerekçe olarak Tataristan bütçesinden işverene ek ödemeler için kaynak aktarılmadığı gösterildi.

Anayasa Mahkemesi'ne başvuru

Kazakov, Nisan 2026'da Rusya Anayasa Mahkemesi'ne başvurarak İş Kanunu'nun 6. maddesi ile Tataristan'ın "Bayram Günleri ve Anma Tarihleri Hakkında" yasasının anayasaya aykırı olduğunu savundu. Başvurucu, yerel bayramlarda çalıştırılan işçilere federal mevzuatla eşit iş güvenceleri sağlanmadığını, bunun da eşitlik ve adil yargılanma hakkı ile çalışma, ücret, hafta tatili ve bayram günleri haklarını ihlal ettiğini öne sürdü.

Anayasa Mahkemesi'nin kararı: "Yerel ve federal bayramlar aynı hukuki nitelikte"

Anayasa Mahkemesi'nin 24 Eylül 2026'da yayımlanan kararında, işçinin hafta tatili ve bayram günlerinden yoksun bırakılmasının dinlenme hakkını ortadan kaldırdığı ve "kişilik onurunu zedelediği" vurgulandı. Kararda, kişinin ailesiyle vakit geçirememesinin bu duruma örnek olduğu belirtildi. İş Kanunu'nun bu günlerde çalışana ek ücret garantisi sağladığı hatırlatıldı.

Mahkeme, bölgelerin kendi bayramlarını "çok uluslu halkın manevi zenginliğinin yansıması" olarak belirleyebileceğini, ancak bu günlerde de işverenlerin finansman kaynağından bağımsız olarak iş güvenceleri sağlamak zorunda olduğunu hükmetti. Yani yerel bayramlarda çalışma, İş Kanunu'nun çalışılmayan bayram günleri için öngördüğü ücret üzerinden ödenmeli.

Anayasa Mahkemesi, oybirliğiyle aldığı kararda, o dönemde yürürlükte olan mevzuatın Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmetti. Kazakov'un davasının yeniden görülmesi için bir neden bulunmadığını belirten mahkeme, çünkü ilk yargılamada hükmedilen tutarın yargılama sırasında kendisine ödendiğini ve usul özellikleri nedeniyle bu paranın iade edilmediğini kaydetti.

Uzmanlar: "İşverenler artık yerel bayramı normal iş günü sayamaz"

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan "ANP Zenit" hukuk bürosu iflas ve tahkim uyuşmazlıkları direktörü Rimma Fatykhova, uygulamada şirketlerin sıklıkla federal üretim takvimine, kayıtlı oldukları yere veya finansman kaynağına atıfta bulunarak yerel bayramı normal iş günü saydığını söyledi. Fatykhova'ya göre Anayasa Mahkemesi, yerel ve federal çalışılmayan bayram günlerinin tek bir hukuki niteliğe sahip olduğunu, işverenin yerel bayramı sırf federal listede yer almıyor diye normal iş günü sayamayacağını açıkça ortaya koydu.

"02 Stream" danışmanlık şirketinin iş hukuku pratiği direktörü Anastasia Zaytseva ise İş Kanunu'nun 153. maddesinin çift ücret garantisinin bu durumlarda istisnasız uygulandığını belirtti. Aksi halde aynı bölgede faaliyet gösteren bölgesel, belediye ve özel kuruluş çalışanlarının dinlenme günü veya çift ücret alacağını, federal kuruluş çalışanlarının ise bundan yararlanamayacağını ifade etti. Zaytseva, İş Kanunu'nun 153. maddesinin ek ücret yerine bir gün izin verilmesine de imkân tanıdığını hatırlattı.

Kazakov'un durumu: "Şeklen davayı kaybetti ama para onda kaldı"

Uzmanlar, Kazakov'un durumunu sıra dışı olarak nitelendiriyor. Fatykhova'ya göre Kazakov "şeklen iş davasını kaybetti, ancak ilk kararla tahsil edilen para kendisinde kaldı." Anayasa Mahkemesi'nin kararı, Kazakov'un dosyasının yeniden görülmesini sağlamasa da yerel bayramlarda çalışan tüm işçiler için emsal teşkil ediyor. Karar, federal bütçeden finanse edilen kurumların "kaynak yok" gerekçesiyle çift ücret ödemekten kaçınamayacağını ortaya koyuyor.