Rusya Merkez Bankası'ndan Yurt Dışına Altın ve Nakit Çıkışına Yeni Kısıtlama
MOSKOVA - Rusya Merkez Bankası Finansal İzleme ve Döviz Kontrolü Dairesi Başkanı Bogdan Şablya, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerine yönelik nakit ve altın ihracatı kısıtlamalarının yakın zamanda sıkılaştırılacağını açıkladı. Şablya, mevcut uygulamada belgelerin tekrar tekrar kullanıldığına dair suiistimaller tespit edildiğini belirtti.
Merkez Bankası'ndan sıkılaştırma açıklaması
Rusya Merkez Bankası Finansal İzleme ve Döviz Kontrolü Dairesi Başkanı Bogdan Şablya, 23 Eylül 2026'da Uluslararası Bankacılık Forumu'nda yaptığı konuşmada, 25 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile getirilen mevcut kısıtlamaların yakın zamanda revize edilerek sıkılaştırılacağını duyurdu. Şablya, "Kararname gerçekten çok önemli, çok ciddi. Uygulamanın gösterdiği üzere bu alanda daha fazla düzen sağlanması gerekiyor. Yakın zamanda geliştirilip değiştirileceğini umuyoruz" ifadelerini kullandı.
Mevcut kısıtlamalar: Nakit ve altın
1 Nisan 2026'dan itibaren yürürlüğe giren düzenlemelere göre, Rusya'dan Ermenistan, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan'a 100 bin dolar eşdeğerini aşan nakit para çıkarılması yasaklandı. Tüzel kişiler ve bireysel girişimciler için ise tutar ne olursa olsun kısıtlama uygulanıyor.
1 Mayıs 2026'dan itibaren ise 100 gramdan ağır rafine altın külçelerinin tüm vatandaş ve kuruluşlar tarafından çıkarılması yasaklandı. Bu yasağa istisna olarak, Federal Değerli Madenler Denetim Kurumu'ndan izin alınması koşuluyla Vnukovo, Domodedovo, Şeremetyevo ve Vladivostok (Knevichi) havalimanları üzerinden çıkarılmasına izin veriliyor.
Suistimal vakaları ve belge tekrarı sorunu
Şablya, 100 bin dolar sınırını aşan nakdin çıkarılması durumunda, paranın kaynağını doğrulayan belgelerin sunulması gerektiğini, ancak uygulamada bunun her zaman yerine getirilmediğini belirtti. Şablya, "Suiistimal vakaları oluyor; aynı belgelerin birden fazla nakit sevkiyatı için kullanılmaya çalışıldığı durumlarla karşılaşıyoruz" dedi.
Maliye Bakanlığı Finans Politikası Dairesi Başkanı Aleksey Yakovlev de aynı forumda yaptığı açıklamada, Merkez Bankası ve Federal Gümrük Servisi ile birlikte, belgelerin doğruluğunu kontrol edecek ve tekrar kullanımını önleyecek bir bilgi altyapısı oluşturmayı hedeflediklerini söyledi.
AEB ülkelerinin transit koridor riski
AEB ülkeleri, tek gümrük alanı içinde bireylerin hareketliliğinin kolaylaştırılmış olması nedeniyle sermaye kaçışı için transit koridor olarak kullanılabiliyor. Bu durum, nakit çıkışının etkin biçimde kontrol edilmesini zorlaştırıyor.
Altın ihracatına yönelik sıkılaştırma kararı, Rosfinmonitoring'in 2023 yılında tespit ettiği değerli metallerle ilgili şüpheli işlemlerdeki önemli artışın ardından geldi. Kurumun verilerine göre, vatandaşlar 2023 yılında onlarca ton altın satın aldı ve bunun bir kısmı yurt dışına çıkarıldı. Ayrıca Ekim 2023'ten itibaren altına ihracat vergisi getirilmesi, altın külçelerinin kişisel kullanım eşyası olarak sınıflandırılmasını tartışmalı hale getirdi ve bireylerin altın çıkarmasını kısıtlayabilecek bir durum yarattı.
Olası sonuçlar ve denetim sıkılaştırması
Altın satın alma amacı ve fon kaynağına ilişkin tatmin edici olmayan yanıtlar, bankacılık işlemlerinin bloke edilmesine ve banka hesabı sözleşmelerinin feshedilmesine yol açabiliyor. Bu önlemler, Maliye Bakanlığı'nın daha önce yatırım amaçlı değerli metaller üzerinde ek kontrol ve bu tür işlemlerin Rosfinmonitoring'e zorunlu olarak bildirilmesini öngören yasa tasarısı önerisiyle de uyumlu.
Merkez Bankası'nın AEB ülkelerine nakit ve altın ihracatına yönelik denetimi sıkılaştırma planı, sermaye kaçışını önlemeyi ve belgelerin tekrar kullanımını engellemeyi amaçlıyor. Yetkililer, söz konusu düzenlemelerin yalnızca yasa dışı faaliyetleri hedef aldığını, yasal işlem yapan vatandaşları olumsuz etkilemeyeceğini vurguluyor.