Abu Dabi'de Tarihi Gündem: Avrupa'nın Yeni Güvenlik Mimarisi Masaya Yatırıldı

HABERRUS - Rusya, ABD ve Ukrayna arasındaki üçlü müzakerelerin ilk günü Abu Dabi'de sona erdi. Dört saatten fazla süren görüşmelerin ana gündem maddesi, Ukrayna savaşının ötesine geçerek Avrupa'da yeni bir güvenlik mimarisinin oluşturulması oldu. ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve müzakere heyeti üyesi Jared Kushner, ilk günü "yapıcı" olarak değerlendirdi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise "Ruslarla müzakere etmek zor" dedi.

Kushner: "Bugünkü yapıcı müzakereler bizi cesaretlendirdi"

ABD heyetinde yer alan Jared Kushner, X hesabından yaptığı açıklamada, "Bugünkü yapıcı müzakereler bizi cesaretlendirdi" ifadelerini kullandı. Kushner, ABD heyetinin Trump'ın talimatıyla Ukrayna'daki çatışmayı sona erdirmek ve güvenlik alanında anlaşmalar hazırlamak için çalıştığını belirtti. Bu çabaların Ukrayna'nın egemenliğini ve güvenliğini sağlamayı, Avrupa'da uzun vadeli barışı tesis etmeyi amaçladığını söyledi. Görüşmelerin ilk günü dört saatten fazla sürdü; tarafların çarşamba günü yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.

Masada ne var: Güvenlik garantileri ve iletişim kanalları

RBC'nin haberine göre görüşmelerin ana gündemini, Avrupa'da yeni bir güvenlik mimarisinin oluşturulması oluşturdu. Bu kapsamda, çatışmanın sona ermesinin ardından Rusya ve Ukrayna'ya verilecek güvenlik garantileri, olası askerî gerilimleri önleyecek mekanizmalar ile kriz anlarında taraflar arasında iletişim ve istişare kanallarının kurulması ele alındı. Kommersant'a göre Rusya, Ukrayna krizinin kıta genelinde kapsamlı ve bölünmez bir güvenlik mimarisi oluşturulması çerçevesinde ele alınmasını savunuyor. Heyete Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov'un da katılması, stratejik güvenlik ve Batı ile ilişkilerin görüşmelerdeki ağırlığını artırıyor. Ukrayna heyetinin başkanı Rüstem Umerov ise Kiev'in tüm konuları görüşmek üzere yetki aldığını belirtti.

Sekiz ay sonra ilk temas

Şubat ayındaki önceki temaslardan sekiz ay sonra yeniden başlayan müzakerelerin ilk gününde taraflar dört saatten fazla görüştü. Görüşmelerin en önemli anlaşmazlıklarından biri, Avrupa'nın sürece nasıl dahil edileceği ve Rusya'nın güvenlik kaygılarının nasıl ele alınacağı. AB ve NATO temsilcileri üçlü müzakere masasına alınmazken, Almanya, Fransa, İngiltere ve İtalya'nın yanı sıra AB ve NATO'dan üst düzey yetkililer Abu Dabi'de temaslarda bulundu.

Avrupa'dan "önce ateşkes" şartı

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Ukrayna'da ateşkes sağlanmadan Rusya ile Avrupa güvenliğinin geleceğinin müzakere edilmesine karşı olduklarını açıkladı. Buna karşılık Kushner, savaş sonrası güvenlik, ekonomik yeniden yapılanma, askerî şeffaflık ve kriz dönemlerinde iletişim mekanizmalarının şimdiden ele alınması gerektiğini savundu. Moskova ise Rusya'nın ve müttefiklerinin çıkarları dikkate alınmadan Avrupa'da kalıcı istikrar sağlanamayacağını vurguluyor. Böylece Abu Dabi'deki görüşmeler, yalnızca Ukrayna savaşının nasıl sona erdirileceğine değil, savaş sonrasında Avrupa'da güvenlik düzeninin kimler tarafından ve hangi ilkelerle şekillendirileceğine ilişkin daha geniş bir güç mücadelesine dönüşüyor.

Heyetlerde kimler var?

Rus heyetine Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinski başkanlık ederken, Ukrayna heyetini Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov temsil etti. ABD tarafında ise Başkan Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff, damadı Jared Kushner ve ABD Avrupa Komutanlığı Komutanı General Alexus Grynkewich yer aldı. Rus heyetinde ayrıca Genelkurmay, Dışişleri Bakanlığı ve FSB'den üst düzey yetkililer bulunurken, Ukrayna heyetine istihbarat ve devlet yönetiminden temsilciler katıldı. Görüşmelerin ikinci gününde temasların sürdürülmesi planlanıyor.

Zelenskiy: "Yapıcı ama Ruslarla işler zor"

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Abu Dabi'deki üçlü müzakerelerin ilk gününü "yapıcı" olarak nitelendirirken, "Ruslarla müzakere etmek zor" dedi. Zelenskiy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, insani adımların gerekliliği ve olası parametrelerinin ele alındığını belirterek, "Esirlerin serbest bırakılması önceliğimiz. Ukrayna'ya verilecek güvenlik garantilerinin içeriğini ve bunların uzun vadeli finansmanının temelini ayrıntılı biçimde görüştük. Savaşın yeniden yaşanmasını engelleyecek gerçek mekanizmalara ihtiyaç var" dedi. Telegram kanalından yaptığı açıklamada ise "Üçlü format yapıcı ve oldukça kapsamlıydı. İnsani adımların gerekliliğini ve olası parametrelerini görüşme fırsatı bulduk" ifadelerini kullandı.

Soğuk Savaş mekanizmaları geri mi dönüyor?

Financial Times'ın Avrupalı yetkililere dayandırdığı haberine göre Avrupa ülkeleri, Rusya ile silahların kontrolü ve askerî çatışmaların önlenmesine yönelik anlaşmaları yeniden müzakere etmeye hazır. Görüşmelerde, Soğuk Savaş döneminde uygulanan mekanizmaların yeniden devreye alınması gündeme gelebilir. Bunlar arasında ABD ve Sovyetler Birliği'nin birbirlerinin askerî tesislerini havadan gözlemlemesine imkân tanıyan Açık Semalar Anlaşması ile belirli türdeki füzelerin konuşlandırılmasını sınırlayan düzenlemeler bulunuyor. 1992'de imzalanan Açık Semalar Anlaşması'ndan Rusya 2021 yılında çekilmişti.

ABD, Avrupa'yı sürece dahil etmek istiyor

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Avrupa ülkelerini de kapsayan çok taraflı bir güvenlik görüşmesi için Moskova'nın onayını almaya çalıştığı belirtiliyor. FT ve Politico'ya göre ABD'li müzakereciler Steve Witkoff ve Jared Kushner, üçlü görüşmelerin ardından Avrupalı temsilcileri de sürece dahil etmeyi planlıyor. Avrupa başkentleri, Washington ile Moskova'nın AB ve NATO müttefiklerini dışarıda bırakarak Ukrayna'ya yönelik güvenlik garantileri ve kıtanın gelecekteki güvenlik düzeni üzerinde anlaşmaya varmasından endişe ediyor. Abu Dabi'deki ilk gün, bu endişelerin gölgesinde geçti; ancak tarafların ikinci gün de masaya oturacak olması, sürecin henüz kopmadığını gösteriyor.

Foto: Haber görseli yapay zeka tarafından üretilmiştir.