Kortunov: "İran'ın Katar'a LNG Tesisi Saldırısı Ardından ABD İlk Kez Müzakereye Hazır Görünüyor"

HABERRUS - İran, Güney Pars gaz sahasına yönelik İsrail saldırısına karşılık olarak Katar'daki dünyanın en büyük LNG tesisini füzeyle hedef aldı. Brent petrol 113 dolara tırmanırken Trump, İran'a "görülmemiş güçte" bir yanıt verileceğini tehdit etti; ancak aynı zamanda İsrail'in eyleminden uzak durduğunu açıkladı. Uzmanlar, ilk kez bir müzakere sinyali verildiğine dikkat çekiyor.

Olaylar Nasıl Gelişti?

İsrail'in İran'ın güneyindeki Güney Pars gaz sahasına saldırısıyla başlayan gerilim, hızla bölgesel bir enerji krizine dönüştü. Saldırı, sahada birkaç petrokimya tesisinin faaliyetini geçici olarak durdurdu.

İran, buna misilleme olarak Katar'ın sanayi bölgesindeki QatarEnergy'ye ait LNG tesisini füzeyle vurdu. Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini karşılayan tesis, bir önceki İran insansız hava aracı saldırısının ardından Mart başında zaten kısmen devre dışı kalmıştı. Londra borsasında petrol fiyatı bu gelişmelerin etkisiyle varil başına 113 dolara yükseldi.

Katar Büyükelçiyi Kovdu

Katar Emiri, İran'ın saldırısını "dünyanın en kritik enerji merkezlerinden birinde pervasız ve tehlikeli bir tırmanma" olarak nitelendirdi. Katar Dışişleri Bakanlığı, İran'ın askeri ataşelerini "istenmeyen kişi" ilan ederek 24 saat içinde ülkeyi terk etmelerini istedi.

18 Mart'ta Riyad'da 12 Arap ve İslam ülkesinin dışişleri bakanları acil toplantı yaptı. Ortak açıklamada "İran'ın yerleşim alanlarına ve sivil altyapıya yönelik kasıtlı saldırıları" kınandı. Azerbaycan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin de imzaladığı bu açıklama, İran Cumhurbaşkanı Pezeshkian'ın 7 Mart'ta komşu ülkelere özür dileyerek onların topraklarından saldırı yapılmadığı sürece bu ülkeleri hedef almayacağına dair verdiği söze karşın geldi.

Trump: "ABD Bu Saldırıyı Bilmiyordu, Katar'ın Suçu Yok"

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada İsrail'in Güney Pars'a "acımasız" bir saldırı düzenlediğini, ancak ABD'nin bu operasyondan önceden haberdar olmadığını söyledi. Katar'ın ise olaylarla hiçbir ilgisi bulunmadığını vurguladı.

Trump ardından İran'a doğrudan tehdit yöneltti: "Katar'daki LNG tesisi bir daha saldırıya uğrarsa, İsrail'in onayıyla ya da onaysız, Güney Pars'ın tamamını daha önce hiç görmediği güç ve kuvvetle yerle bir ederiz. Bunu onaylamak istemiyorum ama tereddüt etmem."

Öte yandan Associated Press, kaynakları aracılığıyla ABD'nin İsrail'in Güney Pars planından önceden haberdar olduğunu, ancak operasyona katılmadığını aktardı. Washington'ın bu karara onay verip vermediği ise yanıtsız kaldı.

"İlk Kez Müzakereye Hazır Görünüyorlar"

Valdai Kulübü uzmanı, uluslararası siyaset bilimci Andrey Kortunov, Rusya'nın Küresel Siyaseti dergisine yaptığı açıklamada Trump'ın tutumunu dikkat çekici bulduğunu belirtti. ABD'nin İsrail'in saldırılarından açıkça uzaklaştığını, hatta bunları örtük biçimde kınadığını ve karşılıklı enerji altyapısına saldırmazlık çerçevesinde bir tür gerilim azaltma formülü önerdiğini vurgulayan Kortunov şu değerlendirmede bulundu: "Bu, Trump yönetiminin İran liderliğiyle gerçek anlamda müzakere etmeye hazır olduğunu ilk kez gözlemlediğimiz an. Bu durum, ABD-İsrail koalisyonunun öngöremedikleri sorunlarla karşılaştığını açıkça ortaya koyuyor."

Kortunov, Trump'ın hem gerilim azaltma sinyali hem de tehdit verdiğinin altını çizdi: "Trump her zaman havuçla birlikte sopayu sunar. Ama İran enerji altyapısına yönelik saldırılar zaten sürüyorken daha fazla tırmanmanın neye benzeyeceği pek anlaşılmıyor. Muhtemelen coğrafi genişleme ve yoğunluk artışı söz konusu olur. Bununla birlikte bu, İran'ı Körfez Arap ülkelerinin enerji altyapısına saldırmaktan caydırmak için bir müzakere taktiği."

Uzmanlar: "ABD Tabloyu Kontrol Edemiyor"

Rusya'nın Küresel Siyaseti dergisinin genel yayın yönetmeni Fyodor Lukyanov, Trump'ın söyleminin şaşkınlığı ele verdiğini savundu. "ABD, kendisinin başlattığı bu tehlikeli askeri krizi kontrol edemiyor" diyen Lukyanov, gerilimin seyrini şöyle özetledi: İran, saldırı halinde yanıtın İsrail'e değil bölgedeki ABD çıkarlarına yönelik olacağını defalarca uyarmıştı. Lukyanov'a göre Trump artık "haksız" diyemez.

Kara harekâtı senaryosunu da değerlendiren Lukyanov, Reuters'ın binlerce ABD askerinin bölgeye konuşlandırılabileceğine dair haberini hatırlattı. "Kara harekâtı olmadan tam anlamıyla askeri zafer kazanılamaz. Ama harekât planlandığı gibi gitmezse, kayıplar artmaya başlarsa ne yapacak? Bu, Trump için kabus senaryosuna yakın bir şey" diye konuştu.

Pentagon'dan 200 Milyar Dolarlık Talep

Öte yandan Pentagon'un Beyaz Saray'dan İran'a yönelik askeri operasyon için Kongre'ye 200 milyar dolarlık ödenek talebi iletmesini istediği öğrenildi. Ancak Trump yönetiminin bir kesimi, bu talebin Kongre'den onay alma şansının son derece düşük olduğu görüşünde.