The Economist: Rusya'dan ABD'ye Yaptırımların Kaldırılması Karşılığında "Dev Anlaşma" Teklifi
LONDRA – İngiliz The Economist dergisi, Rusya Güvenlik Konseyi'nin Ağustos 2025'te Alaska'da düzenlenen zirve öncesinde ABD'ye kapsamlı bir ekonomik ve stratejik anlaşma teklif ettiğini yazdı. Dergiye göre, söz konusu planın temel şartı, Rusya'nın ekonomik ve stratejik tavizleri karşılığında Batı yaptırımlarının kaldırılmasını öngörüyor.
Anlaşmanın İki Ayağı: Finans ve Arktik Kaynakları
The Economist'in ulaştığı iddia edilen belgeye göre, "tarihi dev anlaşma" olarak nitelendirilen teklif iki ana başlıktan oluşuyor:
Finansal Düzenleme: Rusya, daha önce yerel yönetime devredilen ve toplam değeri yaklaşık 60 milyar doları bulan Amerikan şirket varlıklarının, geri alım opsiyonu olmaksızın ABD'li şirketler tarafından satın alınmasına izin vermeyi teklif etti. Bu hamleyle ABD'nin Rusya'daki önemli ekonomik kaynaklara erişiminin yeniden sağlanması hedefleniyordu.
Stratejik Kaynaklar: İkinci önemli teklif ise ABD'ye Arktik ve Uzak Kuzey'deki "kaynak hazinesine" potansiyel erişim sağlanmasını içeriyordu. Bu bölge, zengin hidrokarbon ve nadir toprak elementi yataklarına ev sahipliği yapıyor.
Resmi Teyit Yok, Ancak Görüşmeler Sürüyor
Ne Kremlin ne de Beyaz Saray, The Economist'in haberinde bahsedilen böyle bir planın varlığını resmen doğruladı. Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Ağustos 2025'te Alaska'da bir araya geldiği biliniyor. Zirve öncesinde ve sonrasında Kremlin'den, Amerikan şirketleriyle işbirliğine hazır olunduğu yönünde açıklamalar yapılmıştı.
Ayrıca Rusya Doğrudan Yatırım Fonu (RDIF) Başkanı Kirill Dmitriyev'in, ABD yönetimi temsilcileriyle iki ülke arasındaki ekonomik ortaklık olanaklarını görüşmek üzere bir dizi toplantı gerçekleştirdiği biliniyor. Dmitriyev, Cenevre'deki son üçlü müzakereler sırasında da ABD'li yetkililerle ekonomik işbirliği konularını ele almıştı.
"Tarihi Dev Anlaşma" Neyi İçeriyor?
The Economist'in haberine göre, Rusya'nın teklifi, Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan benzeri görülmemiş yaptırımların kaldırılmasını merkeze koyuyor. Karşılığında sunulanlar ise Batılı şirketlerin Rusya pazarına dönüşünü kolaylaştıracak adımlar ve stratejik sektörlerde ortaklık teklifleri. Bu teklif, özellikle 2022'de Rusya'dan ayrılan ve varlıkları dondurulan veya yerel yönetime devredilen Amerikan şirketleri için bir "çıkış yolu" niteliği taşıyor olabilir.
Haberde ayrıca, bu tür bir anlaşmanın sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik sonuçları da olacağına dikkat çekiliyor. Arktik'te işbirliği, bölgedeki artan jeopolitik rekabet göz önüne alındığında, iki ülke arasındaki ilişkilerde önemli bir dönüm noktası olabilir.
Sonuç olarak, The Economist'in iddiası, taraflarca doğrulanmamış olsa da, Rusya ile ABD arasında savaşın gölgesinde dahi olsa, yaptırımların hafifletilmesi ve ekonomik işbirliğinin yeniden tesisi gibi "büyük" konuların gayriresmi olarak masaya yatırıldığını gösteriyor. Bu tür planların hayata geçmesi ise büyük ölçüde Ukrayna'daki savaşın gidişatına ve tarafların siyasi iradesine bağlı.