Rusya'da Adres-Sorgulama Sistemi Değişiyor
MOSKOVA – Rusya Devlet Duması, vatandaşların adres ve kimlik bilgilerine erişimi kökten değiştiren yeni bir düzenlemeyi kabul etti. 18 Şubat'ta onaylanan yasaya göre, bir kişi hakkında adres bilgisi almak isteyenler, taleplerini devlet portalı "Gosuslugi" üzerinden iletecek ve bilgisi sorgulanan kişinin onayı olmadan bu bilgiye ulaşamayacak.
Hükümet tarafından Aralık 2025'te parlamentoya sunulan düzenleme, mevcut sistemdeki işleyiş sorunlarını gidermeyi hedefliyor.
Mevcut Sistem Neden Değişti?
Mevcut uygulamada, kayıt veri tabanında vatandaşın pasaport bilgileri, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, ikamet veya bulunduğu adres gibi kişisel verileri saklanıyor. Bu bilgileri, mülk sahipleri kiracıları hakkında İçişleri Bakanlığı (MVD) aracılığıyla alabiliyor. Gerçek ve tüzel kişiler ise ancak MVD'nin bölgesel birimlerine başvurarak ve hakkında bilgi sorgulanan kişinin açık rızasıyla bu bilgilere ulaşabiliyor.
Yasa tasarısının gerekçesinde, MVD verilerine göre yılda 250 bin civarında sorgulama yapıldığı, ancak bunların yalnızca yüzde 2'sinin, sorgulanan kişinin rızası alınamadığı için sonuçlandırılabildiği belirtildi. Hükümete göre mevcut mekanizma, özellikle kayıp yakınlarını arama veya mahkeme süreçleri için gerekli bilgilerin temini gibi durumlarda fiilen işlemiyor.
Yeni Sistem Nasıl İşleyecek?
Kabul edilen yeni yasayla birlikte tamamen farklı bir mekanizma devreye giriyor:
Başvuru: Bir gerçek veya tüzel kişi, "Gosuslugi" portalı üzerinden hakkında bilgi almak istediği kişinin tam adını ve doğum tarihini (tüzel kişiler için adını) girerek başvuruda bulunacak. Başvuru sahibi ayrıca kendi e-posta adresini ve telefon numarasını da sisteme kaydedecek.
Bilgilendirme: İçişleri Bakanlığı (MVD), hakkında bilgi sorgulanan vatandaşa taahhütlü mektup göndererek, kendisiyle ilgili bir bilgi talebi olduğunu ve talepte bulunan kişinin kim olduğunu bildirecek.
Onay Mekanizması: Bilgisi sorgulanan vatandaş, bu bildirim üzerine, kendi iletişim bilgilerinin talep sahibine verilip verilmeyeceğine bizzat karar verecek. Kişi onay vermediği sürece hiçbir bilgi talep sahibine iletilemeyecek.
Hukukçular Ne Diyor?
Kommersant'ın görüştüğü hukukçular, yeni düzenlemeyi olumlu karşılıyor. Uzmanlar, yasanın mevcut sistemde fiilen işlemeyen adres-sorgulama mekanizmasını yeniden başlatacağını belirtiyor. Artık taleplerin büyük kısmının, sorgulanan kişinin onay vermemesi nedeniyle sonuçsuz kalmayacağı, ancak sürecin kişisel verilerin korunması açısından daha sağlam bir zemine oturtulduğu ifade ediliyor.
Yürürlük Tarihi
Yapılan değişiklikler, Resmi Gazete'de yayımlandıktan 180 gün sonra yürürlüğe girecek. Bu süre zarfında "Gosuslugi" portalında gerekli teknik altyapının oluşturulması ve ilgili idari düzenlemelerin tamamlanması planlanıyor.