Ekonomi Uzmanlarından Dev Bütçe Açığı Yorumu: Revizyon Şart

HABERRUS - Ocak-Nisan döneminde bütçe açığı 5,9 trilyon rubleye (GSYH’nin %2,5’i) ulaştı. Geçen yılın aynı dönemine göre açık 3 trilyon ruble arttı. Maliye Bakanlığı’na göre temel nedenler: harcamaların hızlanması ve yıl başındaki düşük petrol fiyatlarına bağlı petrol-gelirlerindeki gerileme.

Harcamalar yıllık %15,7 arttı, petrol dışı gelirlerde %10 büyüme

Maliye Bakanlığı verilerine göre ocak-nisan döneminde bütçe harcamaları yıllık bazda %15,7 artarken, petrol ve gaz gelirleri %38 oranında düştü.

Buna karşılık petrol dışı gelirler %10 yükseldi. Toplam gelirler ise geçen yılın aynı dönemine göre %4,5 azaldı.

T-Investments Başekonomisti Sofya Donets: "Olumlu ve olumsuz sürprizler var"

Donets, verilere ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

Olumlu yan: Petrol dışı gelirlerdeki büyüme %10’a çıktı. Bu, ekonominin göründüğü kadar kötü olmadığını gösteriyor. Kayıt dışı ekonomiye kayış söylemleri bütçenin tahsilatını henüz etkilemedi.

Olumsuz yan: Harcama artışı hâlâ yüksek (yıllık ~%16). Ocak-Mart’taki %17’ye kıyasla çok küçük bir yavaşlama söz konusu. Bu durum Merkez Bankası’nın faiz indirimi kararlarını olumsuz etkileyebilir. Harcamalar kontrol altına alınmazsa, bu oran indirim kararları için kötü haber.

Petrol-gelirleri: Düşük petrol fiyatları nedeniyle nisan ayındaki vergi döneminde hâlâ düşük seviyelerdeydi. Ancak ikinci çeyrekte yükselen emtia fiyatlarının etkisiyle petrol gelirlerinde belirgin bir iyileşme bekliyoruz. Geçen yıl da benzer bir mevsimsellik vardı: yıl başı yüksek açık, yaz aylarında daralma.

Yıl sonu hedefi: Mevcut yüksek emtia fiyatlarıyla yılsonunda açığın GSYH’nin %2’sine düşme ihtimali var. Ancak bu, harcama disiplinine sıkı sıkıya bağlı.

Moskova Devlet Üniversitesi İktisat Politikası Direktörü Oleg Buklemishev: "Bütçede revizyon kaçınılmaz"

Buklemishev ise daha temkinli bir tablo çiziyor:

"Petrol ve gaz gelirleri, mevcut enerji fiyatlarının olması gerektiği seviyenin hâlâ altında. Aynı zamanda harcamalar planlananın çok üzerinde artmaya devam ediyor. Gelirler ve giderler zıt yönlerde ilerliyor – bu açığı büyütüyor. Yılın üçte biri geride kaldı ve henüz başa baş noktasına dahi gelemedik."

"Önümüzdeki aylarda petrol fiyatları yüksek seyredeceği için gelirler telafi edilebilir. Asıl sorun harcamalar. Eğer bütçe kanununda öngörülen seviyeyi aşmaya devam ederlerse, Maliye Bakanlığı yakında bütçede revizyona gitmek zorunda kalacak. Pek çok uzman mayıs ayına kadar bu gerçeğin netleşeceğini öngörüyordu. Görünen o ki bütçeyi değiştirmek kaçınılmaz."

2026 bütçe hedefi ve geçmiş yıl performansı

2026 yılı bütçe yasasına göre yılsonu açık hedefi 3,8 trilyon ruble (GSYH’nin %1,6’sı) idi.

Karşılaştırma olarak: 2025 yılında bütçe açığı 5,7 trilyon ruble (GSYH’nin %2,6’sı) olarak gerçekleşmişti. Eylül 2025’te Duma, Maliye Bakanlığı’nın sunduğu düzeltmelerle başlangıçtaki %1,7 olan açık hedefini %2,6’ya yükseltmişti.