HABERRUS - Rusya, 9 Mayıs'ta Büyük Vatanseverlik zaferinin 81'inci yıldönümünü kutluyor.

Rusya, 81'inci Zafer Günü'nü kutlarken bir yandan da ABD'nin arabuluculuğunda sağlanan üç günlük ateşkesi sürdürüyor.

Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçit töreni öncesi yaptığı konuşmada ateşkes kararının insani nedenlerle alındığını vurgularken, “Askerlerimiz mevzilerine döndü” dedi. Rusya Savunma Bakanlığı ise Ukrayna'yı ateşkesi ihlal etmekle suçladı ve misilleme yapılacağı uyarısında bulundu.

Çatışma Hattı: Ateşkes çatırdıyor

Rusya, Ukrayna'yı ihlalle suçluyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın girişimiyle sağlanan 9-11 Mayıs üç günlük ateşkesin ikinci gününde, cephe hattına dair raporlar birbirini yalanlıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı, ateşkes ilan edildikten sonra Ukrayna güçlerinin Rus mevzilerine, Belgorod ve Kursk bölgelerindeki sivil hedeflere yönelik İHA ve topçu saldırıları düzenlemeye devam ettiğini belirtti. Açıklamaya göre kaydedilen 1365 ateşkes ihlali sonrasında, Rus hava savunma birlikleri 390 İHA düşürdü.

Ukrayna ise Moskova’nın suçlamalarını reddetti

Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 8 Mayıs sabahı yaptığı açıklamada ateşkesin hiçbir zaman yürürlüğe girmediğini ima etti: “Rusya’nın cephe hattı boyunca bombardımanları ve İHA saldırıları sürüyor. Cephede sembolik bir ateşkes girişimi bile olmadı”. Ukrayna Hava Kuvvetleri, gece boyunca 67 Rus insansız hava aracının ülkeye saldırdığını duyurdu.

Ancak karşılıklı suçlamaların aksine, Rus hava kuvvetleri Ukrayna’nın derinliklerini bombalamadı ve Ukrayna da Moskova'nın kalbine yönelik bir saldırıda bulunmadı.

Ateşkes atmosferi, iki olayla derin bir sarsıntı geçirdi:

• Rostov’da kritik vuruş: Ateşkesin ilk gününde bir Ukrayna İHA’sı, Rusya’nın güney bölgesindeki hava trafik kontrol merkezini vurdu. Putin bu saldırıyı doğrudan “devlet terörü” olarak nitelendirerek, “Sivil uçuş güvenliğini kasıtlı olarak hedef alan bir eylem” dedi.

• Letonya krizi: Rusya hava sahasına yönelen iki Ukrayna İHA’sı rota kaybıyla veya hava savunma ateşiyle Letonya topraklarına düştü. Bir lokomotif ve boş petrol tankeri vurulurken, NATO ülkesinin hava sahasının ihlali Riga ile Moskova arasında diplomatik gerilimi tırmandırdı. Letonya Savunma Bakanı istifaya hazır olduğunu açıkladı ancak olay “bir kaza” olarak değerlendirildi.

Gerginliğin işareti olarak Rusya Savunma Bakanlığı daha önce yaptığı uyarıyı yineledi: Ukrayna’nın Moskova’daki geçit törenini hedef alması durumunda “Kiev’in merkezine yoğun füze saldırısı” düzenleneceğini duyurdu, yabancı diplomatları da şehri terk etmeye çağırdı.

Kızıl Meydan’da Zafer Coşkusu

Tüm bu gerginliğe rağmen, Moskova’nın kalbindeki Kızıl Meydan’dan geçit töreni coşkuyla geçiyor.

Zelenskiy’den törene saygı duruşu

Havadan olası bir saldırı ihtimali öncesinde Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Kızıl Meydan’a saldırı düzenlenmeyeceğine dair bir kararname imzaladı: “9 Mayıs’ta geçit töreninin düzenlenmesine izin verilecek” maddesi kararnamede yer aldı. Bu karar, Moskova’nın elini rahatlatan önemli bir jest olarak yorumlandı.

Putin: Geçmişe sahip çıkacağız

Putin, konuşmasında Nazi Almanyası’na karşı kazanılan zaferin önemine vurgu yaparak, “Bugün, ortak tarihimize, atalarımızın anısına sahip çıkma kararlılığını gösteriyoruz. Özel askeri harekat, Donbass halkını korumak ve Rusya’nın güvenliğini sağlamak adına devam ediyor. Ateşkes seçeneğimiz, henüz savaşı bitirdiğimiz anlamına gelmez. Ancak topyekün seferberliğe gerek yok, mevcut güç ve kaynaklarımız hedeflerimize ulaşmak için yeterlidir” dedi. Putin, konuşmasının sonunda Rus askerlerini selamlayarak “Anavatanları için canlarını veren kahramanların anısını saygıyla anıyoruz” dedi ve meydana “Yaşasın” diye seslendi.

Putin, tören öncesinde Kazakistan lideri Tokayev ve Özbekistan lideri Mirziyoyev ile Kremlin’de görüşerek, onların Zafer Günü kutlamalarındaki varlığının sembolik önemini vurguladı.

Diplomasi Penceresi Aralanıyor Mu?

ABD, ateşkesi başarı saydı ve uzatılmasını istiyor

Trump, “Benim talebim üzerine iki ülke 3 günlük geçici ateşkes ilan etti” açıklamasını yineledi. Ateşkes süresince 1000’e karşı 1000 esir takasının yapılacağını hatırlatan Trump, bu hamleyi “İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana gördüğümüz en kötü savaşı sona erdirmek için bir fırsat” olarak niteledi.

Rusya tarafı da ateşkes sürecinde esir takası konusundaki uzlaşıyı doğrularken, Kremlin ateşkesin devamı için Ukrayna’nın “somut adımlar” atması gerektiğini vurguluyor.

Zafer Günü, Moskova’nın ihtişamlı askeri gösterisi ile Kiev’in başkentini vuran gölge tehditler arasında sıkışmış bir deneyim sundu.

10 Mayıs ateşkesin üçüncü ve son günü olacak. Bu sessizliğin kalıcı bir diyaloğa dönüşüp dönüşmeyeceği, önümüzdeki haftalarda ABD’nin devreye girme şekline ve iki liderin iç siyasi hesaplarına bağlı olacak gibi görünüyor.