Karşılıklı Saldırılardan Karadeniz’de Gemi Trafiği Durdu, Küresel Gıda Fiyatları Fırladı
MOSKOVA - Rusya ve Ukrayna arasında Karadeniz ve Azak Denizi’nde yaşanan karşılıklı saldırılar, bölgedeki ticari deniz trafiğini neredeyse tamamen felç ederken, küresel gıda fiyatlarında sert bir yükselişe neden oldu. Ukrayna’nın Rus limanlarına ve gemilerine yönelik İHA saldırıları, Moskova’nın misilleme olarak Odessa ve Nikolayev bölgelerindeki liman altyapısına ve tahıl ihracatında kullanılan gemilere yönelik saldırılarını yoğunlaştırmasına yol açtı.
Birleşmiş Milletler’den Endişe Verici Rapor
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde 27 Temmuz’da yapılan toplantıda konu ele alındı. BM Sekretaryası’nın raporuna göre, sadece Temmuz ayında Odessa bölgesinde Rusya’nın sivil gemilere yönelik altıdan fazla saldırısı kaydedildi. Aynı dönemde Ukrayna’nın da Rusya bağlantılı deniz lojistiğine yönelik çok sayıda saldırı düzenlediği ve yalnızca Azak Denizi’nde son haftalarda 100’den fazla geminin hedef alındığı belirtildi. BM, tüm tarafları sivil deniz trafiğini tehdit eden eylemlerden kaçınmaya çağırdı.
Ukrayna’nın Tarım İhracatı Çöküşün Eşiğinde
Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatının yüzde 90’ı deniz yoluyla gerçekleştiriliyor. Deniz trafiğinin durma noktasına gelmesi, ülkenin tarım sektörünü iflasın eşiğine getirirken, devlet bütçesini de önemli vergi ve gümrük gelirlerinden mahrum bırakıyor. 2025 yılında Ukrayna’nın toplam ticareti 125 milyar doları aşarken, gıda ihracatı 22,5 milyar dolar ile toplam ihracatın yüzde 55,8’ini oluşturdu. 2026’nın ilk yarısında ise gıda ürünleri 12,5 milyar dolarla ihracatın yüzde 60’ına denk geldi.
Küresel Buğday Fiyatları Yüzde 20 Arttı
Karadeniz’deki bu belirsizlik, küresel emtia piyasalarına da anında yansıdı. BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) verilerine göre, buğday fiyatları temmuz başından bu yana yüzde 20 oranında artarak Mart 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki artış ve artan sigorta maliyetlerinin de navlun ücretlerini yukarı çektiğini, bu durumun özellikle Afrika, Orta Doğu ve Latin Amerika’daki hassas grupları olumsuz etkileyeceğini belirtiyor.
Ukrayna ve Rusya’nın Alternatifleri
Uzmanlara göre, Ukrayna’nın deniz ablukasını aşmak için kara yoluyla Avrupa ülkelerine veya Romanya limanlarına yönelmesi, lojistik maliyetleri önemli ölçüde artıracak. Rusya ise Baltık, Hazar Denizi ve Uzak Doğu’daki limanları ile Kuzey Deniz Rotası’nı kullanarak ihracatını sürdürebilecek alternatiflere sahip. Bu da Ukrayna’yı abluka karşısında çok daha kırılgan bir konuma getiriyor.
Çözüm Karşılıklı Ateşkeste mi?
Analistler, krizin çözümünün Ukrayna’nın Rus limanlarına yönelik saldırılarını durdurması ve karşılığında Moskova’nın Ukrayna limanlarına yönelik vuruşlarına son vermesinde yattığını belirtiyor. Ancak şu ana kadar bu yönde bir adım atılmazken, Kiev ve Batılı ortaklarının deniz yolunu yeniden açmak için askeri ve diplomatik baskıyı artırması bekleniyor. Önümüzdeki dönemde deniz yolunun ne kadar süre kapalı kalacağı belirsizliğini korurken, küresel gıda fiyatlarındaki artış trendinin devam edeceği öngörülüyor.