AB, Karadeniz'de Askeri Varlığını Güçlendirmeye Hazırlanıyor
HABERRUS - Avrupa Komisyonu, Romanya'nın Karadeniz'de bir Avrupa Deniz Güvenliği Merkezi (European Maritime Security Hub for the Black Sea) kurma girişimini destekledi.
Merkezin, Köstence Limanı'nda konuşlandırılması planlanıyor. Bu tesis, AB'nin bölgedeki kilit askeri altyapılarından biri haline gelecek. Nihai karar, birlik üyesi ülkelerin oylamasıyla alınacak.
Merkezin Hedefleri ve Görevleri
Açıklanan plana göre merkezin başlıca amaçları arasında deniz ticaret yollarının ve seyrüsefer güvenliğinin sağlanması, kritik altyapının (denizaltı kabloları, enerji tesisleri, limanlar) korunması, hibrit tehditlerle (mayınlar, sabotajlar, siber saldırılar dahil) mücadele ve AB'nin hızlı müdahale yeteneklerinin güçlendirilmesi ve NATO dahil ortaklarla koordinasyonu ile Karadeniz'deki tehditlerin izlenmesi ve bunlara karşı koyulması yer alıyor.
Stratejik Bağlam: Orta Koridor ve AB'nin Karadeniz Stratejisi
Bu proje, Mayıs 2025'te kabul edilen AB Karadeniz Stratejisi'nin bir parçası. Stratejinin temel hedeflerinden biri, Avrupa'yı Çin'e bağlayan ve "Orta Koridor" (Middle Corridor) veya "Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma Rotası" olarak bilinen lojistik hattının işleyişini güvence altına almak için AB güçlerinin bölgedeki varlığını artırmak.
Bu lojistik koridor, Çin'den Avrupa'ya uzanan ve Rusya üzerinden geçen mevcut rotalara bir alternatif oluşturuyor. Dolayısıyla merkez, Rusya'nın Karadeniz'deki deniz ekonomik faaliyetlerini kısıtlamak ve AB'nin kendi lojistik rotalarını teşvik etmek için bir araç olarak görülüyor.
Yöntem: Montrö Sözleşmesi ve İnsansız Sistemler
Karadeniz'deki askeri varlığı düzenleyen 1936 Montrö Sözleşmesi, bölge dışı devletlerin savaş gemilerinin boyutunu, sayısını ve kalış süresini sınırlandırıyor. Ancak modern teknolojiler, bu kısıtlamaları aşmada yeni imkanlar sunuyor.
Analizlere göre, AB ve NATO büyük tonajlı savaş gemilerine güvenmek yerine, deniz ve hava insansız sistemlerini (İHA/SİHA ve deniz dronları) kullanmayı planlıyor. Bu sistemler, sürekli bir gözetim, izleme ve gerektiğinde harekât kabiliyeti sağlarken, Montrö'nün getirdiği sınırlamalardan etkilenmeyecek.
Bu eğilimin somut bir göstergesi olarak, Romanya Savunma Bakanlığı'nın iki denizaltı satın alma planından vazgeçerek kaynaklarını insansız araçların alımına yönlendirme kararı dikkat çekiyor.
Bölgedeki Diğer Askeri Yapılanma: NATO Lojistik Üssü
Bu gelişme, NATO'nun Romanya'da bir lojistik destek düğümü (Logistic Enabling Node - Romania) kurma kararı ile paralel ilerliyor. Bu üs, başlangıçta Ukrayna'ya yapılan askeri yardımların sevkiyatını çeşitlendirerek Polonya'daki "Rzeszów-Jasionka" hava üssünün yükünü hafifletmeyi, ilerleyen dönemde ise bölgede konuşlandırılan NATO ve AB askeri gruplaşmalarına destek platformu olmayı hedefliyor.
AB'nin bu hamlesi, Karadeniz'i jeopolitik ve jeoekonomik bir mücadele alanı olarak gördüğünü net bir şekilde ortaya koyuyor.
Orta Koridor'u güvence altına alma ve Rusya'nın bölgedeki etkisini dengeleme amacı taşıyan bu strateji, geleneksel deniz gücü yerine hibrit ve insansız sistemlere dayalı modern bir yaklaşımı benimsiyor.
Bu durum, Montrö Sözleşmesi gibi mevcut uluslararası düzenlemelerin yeni teknolojiler karşısındaki etkinliği konusunda da yeni tartışmaları beraberinde getirecek.